Chênh lệch lãi suất USD-VND

10 min read

Key takeaway

Chênh lệch lãi suất giữa USD (Fed Funds Rate cao) và VND (lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng) khiến khối ngoại ưa giữ tài sản USD, bán cổ phiếu VND và chuyển về Mỹ - tạo áp lực bán ròng kéo dài trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

WHAT

Chênh lệch lãi suất USD-VND là phần lợi suất thêm khi nắm giữ tài sản USD so với tài sản VND có rủi ro tương đương. Khi lãi suất Fed cao (5-5,25% giai đoạn 2023-2024) trong khi NHNN duy trì lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng, dòng vốn ngoại có động lực rút khỏi thị trường cận biên (như Việt Nam) để về Mỹ hưởng lợi suất an toàn cao hơn.

WHY/HOW

Ba nguyên nhân khối ngoại bán ròng kỷ lục ở Việt Nam năm 2024: (1) chênh lệch lãi suất USD-VND rộng - lãi suất Mỹ hấp dẫn hơn; (2) chiến lược tái phân bổ của quỹ lớn về thị trường Mỹ đang tăng mạnh; (3) tâm lý thị trường cận biên - nhà đầu tư tổ chức giảm rủi ro, rút về thị trường quen thuộc hơn khi bất định tăng. Khi chênh lệch này thu hẹp (Fed cắt lãi suất hoặc NHNN tăng lãi suất), dòng vốn ngoại có xu hướng đảo chiều quay lại thị trường cận biên/mới nổi.

Notes

  • 2025-01

    • Năm 2024: khối ngoại bán ròng hơn 90.000 tỷ đồng trên sàn HoSE - mức kỷ lục lịch sử.
    • Đầu tháng 1/2025: khối ngoại tiếp tục bán ròng ~2.000 tỷ trong 2 tuần, bằng cả tháng 12/2024.
    • Kỳ vọng 2025: Fed cắt lãi suất + tỷ giá USD tạo đỉnh sẽ là tín hiệu đảo chiều dòng vốn về thị trường cận biên.

  • 2024-10

    • NHNN đang bơm OMO, chưa hút tín phiếu - cho thấy chưa có áp lực phải nâng lãi suất VND để bảo vệ tỷ giá
    • Chênh lệch lãi suất USD-VND vẫn duy trì ở mức cao hỗ trợ hoạt động liên ngân hàng
    • Fed cắt 50bp tháng 9/2024 nhưng tín hiệu từ Powell cho thấy không vội hạ thêm, NFP 254.000 vượt gấp đôi kỳ vọng

  • 2024-08

    • DXY về 100 (8/2024): tín hiệu rõ giảm sức ép tỷ giá, trước đó DXY 105-107 gây “băng hà” dòng tiền ngoại
    • NHNN không có lý do tăng lãi suất điều hành khi Fed cắt; nhưng một số NHTM có thể tăng lãi suất huy động do thanh khoản và lạm phát
    • CPI bình quân 7 tháng 2024 = 4,12% - lạm phát nội địa có thể khiến lãi suất tiền gửi VND tăng dù NHNN giữ nguyên lãi suất điều hành

  • 2024-07

    • Chênh lệch lãi suất USD-VND căng thẳng; NHNN bán USD và hút tiền đồng qua tín phiếu, đẩy lãi suất liên ngân hàng tăng; lãi suất huy động NHTM tư nhân bắt đầu tăng
    • Kỳ vọng: Fed cắt giảm lãi suất tháng 9/2024 sẽ giảm bớt áp lực tỷ giá và chênh lệch lãi suất
    • Thặng dư thương mại 3,8 tỷ USD (tháng 7/2024) là yếu tố hỗ trợ VND, bù đắp một phần áp lực tỷ giá

  • 2024-06

    • NHNN hút ~150.000 tỷ VND qua tín phiếu, đẩy lãi suất liên ngân hàng lên ~5%
    • Lãi suất hút tín phiếu tăng lên 4,5%, kỳ hạn rút ngắn (tín hiệu lãi suất thực cao hơn)
    • Chênh lệch lãi suất USD-VND đã thu hẹp nhờ NHNN can thiệp, nhưng ba yếu tố khác vẫn đỏ
    • Lãi suất thực Mỹ: Fed Funds Rate 5,25% trừ lạm phát ~3% = ~2,25% thực dương
    • Lãi suất thực Việt Nam: lãi suất huy động 12 tháng ~5,2-5,4% trừ lạm phát 4,4% = ~0,8-1% thực dương - thấp hơn Mỹ ~1,5 điểm %
    • Khối ngoại bán ròng hơn 1,5 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2024; chênh lệch lãi suất thực là nguyên nhân chính bên cạnh định giá đã hợp lý

  • 2024-04

    • Cuối 2023 lãi suất liên ngân hàng VND gần 0%; đến tháng 4/2024 đã được đẩy lên 2,7-4% qua hút tín phiếu
    • Trần khoảng 4% vì nếu vượt quá NHNN sẽ bơm lại để tránh lây lan lên lãi suất tiết kiệm dân cư
    • Fed vẫn chưa hạ lãi suất → phía USD của chênh lệch vẫn cao → VND chịu áp lực
    • Việt Nam thặng dư thương mại hơn 8 tỷ USD (Q1/2024) nhưng ngoại tệ không về nước vì doanh nghiệp xuất khẩu giữ USD ở nước ngoài hưởng lãi suất ~5%; đây là nguyên nhân ẩn gây áp lực tỷ giá khi số liệu thương mại trông tốt nhưng tỷ giá vẫn tăng

  • 2024-03

    • Lãi suất Fed ~5% vs lãi suất liên ngân hàng VND ~0,3-0,4% → chênh lệch ~4,6-4,7 điểm phần trăm, mức lớn nhất nhiều năm
    • Khối ngoại bán ròng liên tục từ cuối 2023 sang đầu 2024 được giải thích bởi dòng vốn hút về USD
    • NHNN liên tục hút tín phiếu >10 ngày nhưng lãi suất liên ngân hàng vẫn thấp do thừa thanh khoản VND
    • Fed chậm hạ lãi suất (mốc tháng 3 đã qua, thị trường trông chờ tháng 5-6 nhưng phụ thuộc vào PCE và giá dầu)
    • Chênh lệch lãi suất USD-VND tháng 3/2024 khoảng 4,5-5 điểm % - lý do cốt yếu khối ngoại bán ròng liên tục
    • Khối ngoại bán ròng ~13-14 phiên liên tiếp nhưng VN-Index vẫn tăng 2,5% trong tháng 3
    • Động lực nội địa mạnh hơn ngoại khi lãi suất tiết kiệm thấp
    • Dân chuyển sang mua đô và vàng khi lãi suất tiết kiệm VND thấp và kênh đầu tư khác không hấp dẫn
    • Chênh lệch lãi suất là một trong ba nguyên nhân chính làm tỷ giá chợ đen tăng mạnh đầu 2024
    • Interbank VND kỳ hạn 1 tháng ~1.4%; Fed funds rate ~5.5% → chênh lệch ~4.1%; theo nguyên tắc ngang giá lãi suất VND phải mất giá ~3%/năm (tương đương ~750 VND/USD tỷ giá gốc 25.000) để cân bằng

  • 2023-10

    • Tháng 10/2023: lãi suất Mỹ ~5,25-5,5% (Fed funds rate), VN đang hạ lãi suất huy động về mức thấp (neo dưới 5% 12 tháng); chênh lệch đủ lớn tạo sức hút dòng vốn sang Mỹ
    • Nguyên tắc cạnh tranh tiền tệ: nếu Mỹ trả 5% mà VN trả thấp hơn → người gửi tiền (quỹ quốc tế) sẽ chuyển sang Mỹ → VND mất giá để bù lại phần chênh lệch lãi suất (điều kiện cân bằng lãi suất - interest rate parity)
    • NHNN phản ứng: hút tín phiếu, tăng lãi suất overnight để VND đủ hấp dẫn; tháng 9-10/2023 lãi suất overnight tăng từ 0,19% lên 0,55%
    • Điểm khác biệt Việt Nam: VND không phải đồng tiền tự do chuyển đổi nên cơ chế truyền dẫn có độ trễ và được kiểm soát qua biên độ tỷ giá trung tâm

  • 2023-09

    • Lãi suất overnight liên ngân hàng VN T9/2023: 0,5-2,5%; Fed Funds Rate 5,5% → chênh lệch 3-5 điểm %.
    • Cơ chế đặc thù Việt Nam: NHNN chống đô la hóa bằng quy định lãi suất 0% tiền gửi đô của dân cư → chênh lệch lãi suất chỉ tác động qua thị trường liên ngân hàng và tổ chức kinh tế quốc tế (carry trade), không qua kênh gửi tiền cá nhân.
    • Mức tỷ giá mất giá 3-4%/năm (23.800-24.000 cuối 2023) được coi là chấp nhận được vì bù phần lớn chênh lệch lãi suất danh nghĩa.
    • Dự báo: Fed duy trì lãi suất cao đến Q2/2024 → 8 tháng nữa chưa giảm → chênh lệch lãi suất USD-VND tiếp tục tạo áp lực tỷ giá nhưng không đủ gây đổ vỡ nếu cán cân tổng thể vẫn dương.

  • 2023-08

    • NHNN đặt biên độ ±5% quanh tỷ giá trung tâm; ngày 15/8/2023 tỷ giá trung tâm 23.881, trần 25.075 - phá vỡ con số tâm lý 25.000 chỉ là giá bán ra của NHNN trong biên độ, không đáng lo ngại.
    • Mức mất giá VND bình thường ~2%/năm; 6 tháng đầu 2023 mới mất 1%, còn dư địa 1% đến cuối năm - NHNN tự tin kiểm soát.
    • Rủi ro thực sự: chênh lệch lãi suất thị trường liên ngân hàng và lãi suất dân cư quá lớn → kích thích đầu cơ và găm giữ ngoại tệ.

  • 2023-02

    • Lãi suất overnight VND giảm xuống dưới 4%; SOFR/EFFR (lãi suất USD thị trường liên ngân hàng quốc tế) khoảng 5,5% - chênh lệch ~1,5 điểm % đủ kích hoạt carry trade
    • Cơ chế cụ thể: vay VND overnight 4%, mua USD, gửi USD ở tài khoản nước ngoài lãi suất 5,5% - ăn chênh 1,5%/năm cộng thêm nếu VND mất giá
    • Cán cân thương mại T1/2023 thặng dư 656 triệu USD - áp lực tỷ giá tháng 2/2023 thuần từ carry trade, không phải cầu USD thực

  • 2022-12

    • Cuối 2022: NHNN tăng lãi suất điều hành 2 lần trong 2 tháng (4% → 5% tháng 9, 5% → 6% tháng 11) - chủ động trước Fed
    • Kết quả: lãi suất VND liên ngân hàng vượt lãi suất USD liên ngân hàng ~1,25% - carry trade vay VND mua USD không còn lợi
    • Người đang găm USD buộc phải bán ra đổi VND - đây là cơ chế chính hạ nhiệt tỷ giá cuối 2022
    • Kỳ vọng 2023: Fed chỉ tăng thêm 0,5-0,75%, đỉnh lãi suất cận kề - áp lực từ chênh lệch lãi suất giảm dần

  • 2022-11

    • Tháng 11/2022: Fed funds rate 3.75-4%; lãi suất qua đêm VN ~6-7%, cần nhích lên 7-8% để duy trì spread an toàn ~2-3%; NHNN dự kiến tăng thêm 0.5-1% trong 2 tháng cuối 2022 và thêm 1-1.5% trong 2023
    • Dự báo: nếu Fed duy trì 5-5.5% cả năm 2023, lãi suất qua đêm VN phải ở 7-8.5%, lãi suất huy động 1 năm ~10%

Backlinks