Key takeaway
Xu hướng phi toàn cầu hóa sản xuất (reshoring, nearshoring) tạo ra tầng lạm phát cơ cấu mới - không phải lạm phát do cung-cầu ngắn hạn mà do chi phí sản xuất tăng vĩnh viễn - khiến lãi suất cao phải duy trì dài hơn.
WHAT
Lạm phát cơ cấu do phi toàn cầu hóa xảy ra khi các quốc gia, đặc biệt Mỹ và châu Âu, chuyển dần sản xuất về trong nước hoặc các nước thân cận (reshoring/nearshoring) thay vì duy trì chuỗi cung ứng toàn cầu giá rẻ qua Trung Quốc và các nước lương thấp. Chi phí nhân công tại các quốc gia phát triển cao hơn nhiều so với tại Trung Quốc hay Đông Nam Á, làm giá thành sản xuất tăng cố định. Khác với lạm phát chu kỳ (do cầu tăng đột ngột hoặc giá dầu), loại lạm phát này không tự nhiên hạ nhiệt khi kinh tế chậm lại.
WHY/HOW
Trong ba thập kỷ toàn cầu hóa (1990-2020), việc sản xuất tập trung ở các nước lương thấp là ‘neo lạm phát’ quan trọng giúp các nước phát triển duy trì lạm phát thấp dù tăng trưởng tín dụng cao. Căng thẳng địa chính trị Mỹ-Trung, đại dịch COVID làm gián đoạn chuỗi cung ứng, và các chính sách như Chips Act/IRA của Mỹ thúc đẩy dịch chuyển sản xuất về nội địa. Khi chi phí sản xuất tăng vĩnh viễn, ngân hàng trung ương phải duy trì lãi suất cao hơn mức ‘bình thường’ trước đây - gọi là ‘higher for longer’. Điều này ảnh hưởng đến tất cả nền kinh tế toàn cầu qua tỷ giá và chi phí vốn.
Related
- Lạm phát dai dẳng
- Hạ cánh mềm kinh tế
- Chênh lệch lãi suất USD-VND
- Bộ ba bất khả thi tỷ giá - lãi suất - cung tiền
Notes
- 2023-07
- Báo cáo các ngân hàng đầu tư lớn (BlackRock, JP Morgan) nửa đầu 2023 đều chỉ ra lạm phát sẽ dai dẳng hơn dự kiến do phi toàn cầu hóa, không chỉ do cầu
- Fed đã nâng lãi suất lên 5,0-5,25% (từ mức kỳ vọng ban đầu đầu năm là 4,75-5,0%) - cho thấy lạm phát khó giảm hơn dự kiến
- Kỳ vọng Fed giảm lãi suất trong 2023 bị dời lại - môi trường lãi suất cao kéo dài thêm vài năm