Tỷ giá USD-VND

9 min read

Key takeaway

Tỷ giá USD/VND chịu tác động đồng thời từ chênh lệch lãi suất (chiều giá) và cán cân thanh toán (chiều lượng); NHNN quản lý trong biên khoảng 2-3%/năm bằng cách kết hợp bán dự trữ ngoại hối, phát tín phiếu và điều chỉnh lãi suất liên ngân hàng. Khi chọn ổn định tỷ giá, NHNN phải hi sinh thanh khoản thị trường liên ngân hàng, tạo ra sự phân kỳ giữa lãi suất liên ngân hàng và lãi suất tín dụng thực.

WHAT

Tỷ giá USD/VND là giá quy đổi giữa đô la Mỹ và đồng Việt Nam, được NHNN quản lý theo cơ chế tỷ giá trung tâm có biên độ dao động. NHNN công bố tỷ giá trung tâm hàng ngày dựa trên ba trụ cột: diễn biến giao dịch trên thị trường liên ngân hàng, tỷ giá của rổ 8 đồng tiền lớn (USD, EUR, CNY, JPY, SGD, KRW, THB và một đồng tiền khác), và cân đối vĩ mô như lạm phát và GDP. Hai yếu tố phân tích chính là chiều giá (chênh lệch lãi suất VND so với USD trên thị trường liên ngân hàng) và chiều lượng (cán cân thanh toán gồm cán cân thương mại, cán cân vốn và kiều hối). Trong bối cảnh USD mạnh toàn cầu, NHNN phải đối mặt với đánh đổi giữa ổn định tỷ giá và độc lập tiền tệ - đây là biểu hiện điển hình của bộ ba bất khả thi.

WHY/HOW

Cơ chế điều hành tỷ giá vận hành theo hai hướng: khi tỷ giá chịu áp lực tăng, NHNN bán USD từ dự trữ ngoại hối để hút VND về, đồng thời phát tín phiếu hút thanh khoản VND thừa, khiến lãi suất liên ngân hàng tự nhiên tăng lên và thu hẹp chênh lệch lãi suất bất lợi; khi áp lực giảm, NHNN mua USD vào tích lũy dự trữ và bơm VND qua OMO. Biên độ cho phép VND mất giá dần có kiểm soát nhằm tránh sốc lạm phát nhập khẩu. Quý 1 thường là quý áp lực cao nhất do xuất khẩu chậm dịp Tết và doanh nghiệp cần thanh toán nhập khẩu. Chiến lược hút tín phiếu quy mô lớn - kể cả trăm nghìn tỷ đồng - làm lãi suất liên ngân hàng tăng nhưng giúp bảo vệ tỷ giá, tạo phân kỳ giữa lãi suất liên ngân hàng và lãi suất tín dụng thực tế trong nền kinh tế. So với các đồng tiền khu vực thả nổi tự do (Yên Nhật, Baht Thái), VND thường mất giá ít hơn đáng kể trong cùng chu kỳ thắt chặt của Fed - cho thấy hiệu quả của cơ chế quản lý có kiểm soát.

Notes

  • 2024-12

    • VND mất giá khoảng 4% so với USD trong năm 2024 - được coi là thành công so với mức mất giá 5%+ của hầu hết đồng tiền khu vực
    • NHNN bán tổng ~8,2 tỷ USD can thiệp trong cả năm 2024, riêng đợt cuối tháng 12 bán ~2 tỷ USD
    • Tỷ giá tự do chênh ~200 điểm so với niêm yết - dấu hiệu áp lực chưa được giải phóng hết
    • Dự báo VND có thể mất giá thêm 1-2% trong Q1/2025 để tạo dư địa cho cả năm
    • Từ tháng 3/2023, NHNN hạ lãi suất điều hành trong bối cảnh Fed tăng liên tục - tạo chênh lệch lãi suất, gây sức ép tỷ giá
    • Khối ngoại bán ròng hơn 890.000 tỷ đồng từ đầu năm 2024
    • Fed hạ lãi suất 19/12/2024 được kỳ vọng giảm bớt sức ép tỷ giá, tạo dư địa cho NHNN điều hành linh hoạt hơn

  • 2024-10

    • Tỷ giá tăng ~2% từ đầu năm (tính đến đầu tháng 10), đánh giá là trong vùng kiểm soát bình thường
    • Giai đoạn tháng 7-9 tỷ giá hạ nhiệt, đầu tháng 10 bật tăng lại chủ yếu do DXY tăng và CNY mất giá sau gói kích thích Trung Quốc 24/9
    • NHNN đang bơm OMO, chưa cần hút tín phiếu - dấu hiệu chưa có sức ép thắt chặt thanh khoản
    • Sau khi Fed cắt 50bps (17-18/9/2024), tỷ giá USD/VND giảm về khoảng 24.000-24.500, rồi căng thẳng trở lại và vượt 25.000
    • Tháng 7/2024: NHNN phải bán 6,4 tỷ USD để ổn định tỷ giá
    • Kỳ vọng Fed cắt thêm 25bps tháng 11/2024 sẽ giúp tỷ giá hạ nhiệt
    • Việt Nam đã thu hẹp chênh lệch giá vàng SJC, giúp giảm bớt áp lực lên tỷ giá tự do

  • 2024-08

    • Tỷ giá USD-VND từ đầu năm 2024 có lúc mất giá gần 5%; đến cuối tháng 8/2024 chỉ còn 2,3% - sức ép giảm mạnh
    • Tỷ giá USD-VND về dưới 25.000 lần đầu trong giai đoạn này - tín hiệu tích cực cho thị trường
    • NHNN ngừng hút tiền qua tín phiếu - cho thấy áp lực tỷ giá đã được kiểm soát, thanh khoản hệ thống cải thiện
    • Nguyên nhân: DXY giảm hậu Jackson Hole + kỳ vọng Fed hạ lãi suất tháng 9/2024

  • 2024-06

    • Tỷ giá tự do Hà Nội vượt 26.000 VND/USD lần đầu trong lịch sử
    • Từ đầu năm VND mất giá ~4,6% - khiêm tốn hơn so với JPY và NDT
    • VND/USD có xu hướng tiếp tục chịu áp lực: Fed giữ lãi suất cao, DXY ở 106, NDT/JPY tiếp tục yếu

  • 2024-05

    • NHTM bán USD ở mức 25.490 VND, vượt trần NHNN 25.400 VND - áp lực tỷ giá vẫn còn
    • DXY giảm từ ~106 (đầu tháng 4) về ~105 (20/5/2024) - áp lực toàn cầu giảm nhẹ
    • NHNN hút tín phiếu: từ ~54.000 tỷ hút về còn ~17.000 tỷ (đã giảm mạnh hút dòng) - tín hiệu NHNN bớt lo tỷ giá
    • Áp lực tỷ giá là yếu tố lo ngại hơn lạm phát ở thời điểm tháng 5/2024

  • 2024-04

    • VND mất giá ~5% so USD từ đầu năm 2024 - mức cao bất thường, cuối 2022 cũng chỉ mất 3%
    • Nguyên nhân: Fed chưa hạ lãi suất, lạm phát Mỹ dai dẳng; giá vàng tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị tạo cầu USD
    • NHNN can thiệp mạnh hơn trong tháng 4, bán ngoại tệ để ổn định; chuyên gia kỳ vọng tỷ giá ổn định quanh mức hiện tại
    • Dù tỷ giá tăng 5%, nhiều cổ phiếu tăng tốt hơn - nhà đầu tư nên tìm cổ phiếu tốt thay vì quá lo tỷ giá
    • Tỷ giá trung tâm tăng ~0,5%/ngày đầu tháng 4 - bất thường so với mức tăng 1,61% cả đầu năm
    • Tỷ giá ngân hàng thương mại bán ra tăng ~3,86% từ đầu năm, tạo áp lực sát trần biên độ
    • NHNN chọn điều chỉnh tỷ giá trung tâm dần thay vì bán dự trữ giao ngay

  • 2023-07

    • Rổ 8 đồng tiền tham chiếu gồm USD, EUR, CNY, JPY, SGD, KRW, THB và 1 đồng khác
    • NHNN can thiệp bằng gia hạn hợp đồng kỳ hạn 3 tháng lãi suất 0% khi tỷ giá chạm ngưỡng 24.000 VND/USD
    • Biên độ can thiệp: ngưỡng ~24.000 VND/USD; dưới mức này NHNN không bán đô giao ngay

  • 2022-08

    • DXY đóng cửa đỉnh 20 năm, tăng ~13% từ đầu năm 2022; VND chỉ mất giá 2,65% - thực tế VND mạnh hơn ~10% so rổ tiền tệ
    • NHNN đã bán ~120.000 tỷ đồng dự trữ ngoại hối để can thiệp tỷ giá
    • Chênh lệch lãi suất liên ngân hàng Mỹ-Việt Nam bất lợi toàn bộ kỳ hạn (từ 1 tuần đến 6 tháng)
    • Kỳ vọng Fed tăng 75bps tháng 9 (xác suất >50%) sẽ tiếp tục gây áp lực; tỷ giá chưa thể giải quyết dứt điểm trong ngắn hạn
    • VND mạnh tương đối giúp hàng nhập khẩu không đắt đỏ thêm - lợi thế so với các nước đồng tiền giảm mạnh hơn
    • NHNN bán >10% dự trữ ngoại hối trong ~2-3 tháng để bảo vệ tỷ giá
    • VND mất giá ~2.5-3% từ đầu 2022; so sánh: Yên Nhật và Baht Thái mất giá ~20% do thả nổi
    • Lãi suất liên ngân hàng tăng từ 0.3-0.5% lên ~5% trong vòng 1 năm
    • Tín phiếu NHNN: hút khoảng 200.000 tỷ đồng khỏi hệ thống

  • 2022-07

    • Tỷ giá trung tâm kết ngày 22/7/2022: 23.212 đồng/USD - hạ nhiệt so với tuần trước
    • Lãi suất liên ngân hàng qua đêm tăng từ 0,83% lên 2,16% do thanh khoản hệ thống giảm dần
    • Áp lực tỷ giá chưa dứt: Fed chưa xác định mức tăng lãi suất; nhu cầu tích trữ ngoại tệ tăng

Backlinks