Key takeaway
Khi lãi suất tăng, ngân hàng chịu hai gọng kìm: chi phí huy động tăng trong khi tài sản dài hạn lãi suất cố định mất giá - tạo ra khoản lỗ tiềm ẩn lớn dù chưa được ghi nhận.
WHAT
Rủi ro lãi suất ngân hàng (IRRBB) là rủi ro phát sinh khi lãi suất thị trường thay đổi làm ảnh hưởng đến giá trị tài sản, nợ phải trả và thu nhập lãi thuần của ngân hàng. Ngân hàng huy động vốn ngắn hạn (chi phí biến động) nhưng cho vay/đầu tư dài hạn lãi suất cố định. Khi lãi suất tăng: (1) chi phí huy động tăng ngay; (2) giá trị tài sản dài hạn lãi suất cố định giảm. Khoảng cách này tạo ra ‘lockup loss’ - lỗ tiềm ẩn khi tài sản bị khóa dài hạn.
WHY/HOW
IRRBB trở nên nguy hiểm khi: chu kỳ tiền rẻ kéo dài khiến ngân hàng tích lũy tài sản dài hạn lãi suất thấp; sau đó lãi suất tăng nhanh và mạnh. Ngân hàng có ba lựa chọn: (1) bán tài sản - ghi lỗ ngay; (2) giữ đến đáo hạn - trì hoãn lỗ nhưng mất thanh khoản; (3) tăng lãi suất huy động - bóp NIM. Khi tiền gửi bị rút hàng loạt (bank run), ngân hàng buộc phải bán tài sản lỗ, kích hoạt vòng xoáy sụp đổ.
Related
Notes
-
2023-05
- Fed tăng lãi suất 10 lần liên tiếp lên 5-5,25%; toàn hệ thống ngân hàng Mỹ có 620 tỷ USD lỗ chưa ghi nhận (FDIC)
- SVB, Signature Bank, First Republic Bank sụp đổ - tổng tài sản 580 tỷ USD, lớn hơn cả 157 ngân hàng phá sản giai đoạn 2007-2010 (tổng 373 tỷ USD)
-
2023-03
- SVB: lợi suất trung bình danh mục đầu tư 1,59% trong khi lợi suất TPCP Mỹ 10 năm lên 3,9% - chênh lệch khiến danh mục lỗ nặng
- 92% tài sản SVB là chứng khoán thu nhập cố định; khi Fed tăng lãi suất từ 0% lên 4,75% (2022-2023), tổng lỗ chưa thực hiện là 2,5 tỷ USD
- Lỗ chưa thực hiện (unrealized loss) trong HTM không hiện trên P&L nhưng vẫn tính vào đánh giá vốn nội bộ (ICAAC)
- Việt Nam: ngân hàng ôm TPCP dài hạn lãi suất thấp (3-4%) thời tiền rẻ; khi lãi suất tăng, bản chất lỗ nhưng chuẩn kế toán chưa đánh giá lại ngay