Chu kỳ tăng lãi suất và khủng hoảng ngân hàng

4 min read

Key takeaway

Mỗi chu kỳ tăng lãi suất mạnh của Fed đều kéo theo làn sóng phá sản ngân hàng với độ trễ 1-3 năm; quy mô tài sản của các vụ đổ vỡ ngày càng lớn dù số lượng ngân hàng ít hơn.

WHAT

Chu kỳ tăng lãi suất mạnh (tightening cycle) của Fed thường dẫn đến khủng hoảng ngân hàng sau một độ trễ nhất định. Cơ chế: lãi suất tăng → chi phí vốn tăng + tài sản mất giá → NIM co lại, lỗ tiềm ẩn tích tụ → thanh khoản căng thẳng → ngân hàng yếu nhất sụp đổ trước → tâm lý lây lan → bank run diện rộng. Lịch sử: khủng hoảng tín dụng 1985-1990 (>500 ngân hàng phá sản); khủng hoảng nợ dưới chuẩn 2007-2010 (1.507 ngân hàng, 373 tỷ USD tài sản); 2023 (3 ngân hàng, 580 tỷ USD tài sản - quy mô lớn hơn nhiều).

WHY/HOW

Độ trễ xảy ra vì: (1) tác động tích lũy - cần nhiều tháng để chi phí huy động cao bào mòn hết vùng đệm vốn; (2) kỳ hạn tài sản - tài sản dài hạn chỉ đến hạn dần; (3) tâm lý - thị trường tin tưởng vào sức chịu đựng ngân hàng đến khi xuất hiện vụ phá sản đầu tiên, rồi niềm tin sụp đổ đột ngột. Tăng lãi suất ‘đủ lâu và đủ cao’ (higher for longer) kéo dài độ trễ nhưng cũng tích lũy rủi ro nhiều hơn.

Notes

  • 2023-05

    • Fed tăng lãi suất 10 lần liên tiếp từ tháng 3/2022 lên 5-5,25% (mức cao nhất 15 năm); kỳ vọng đây là lần tăng cuối
    • Chỉ 3 ngân hàng phá sản nhưng tổng tài sản 580 tỷ USD - lớn hơn tất cả 1.507 ngân hàng phá sản thời 2007-2010 (373 tỷ)
    • Biểu đồ lịch sử Bloomberg: đỉnh phá sản ngân hàng luôn xuất hiện SAU khi lãi suất đạt đỉnh và bắt đầu giảm

  • 2023-03

    • SVB phá sản 10/3/2023 - vụ sụp đổ ngân hàng lớn nhất kể từ 2008 (tổng tài sản 211 tỷ USD)
    • Cơ chế: Fed tăng lãi suất nhanh → trái phiếu dài hạn trong danh mục ngân hàng mất giá → lỗ tiềm ẩn tích lũy → khi cần huy động vốn thêm thì thị trường mất tin tưởng
    • Goldman Sachs dự báo Fed có thể dừng tăng lãi suất tại kỳ họp 22/3 do sự kiện SVB
    • So sánh 2008 vs 2023: tài sản độc hại 2008 (CDO/MBS từ subprime) lây lan rộng hơn nhiều vì chứa khoản vay dưới chuẩn; 2023 là trái phiếu chính phủ chất lượng tốt nhưng lỗ do duration dài

  • 2023-01

    • GDP Mỹ Q4/2022 tăng 2,9% vẫn tốt, nhưng chuyên gia lo ngại Q4/2022 có thể là “quý cuối cùng tăng trưởng vững chắc trước khi nền kinh tế cảm nhận đầy đủ tác động có độ trễ” của đợt thắt chặt mạnh nhất từ những năm 1980
    • Độ trễ chính sách tiền tệ (Milton Friedman): “long and variable lags” - hiệu ứng đầy đủ của đợt tăng lãi suất có thể mất 12-18 tháng mới thể hiện rõ; rủi ro thắt chặt quá tay (over-tightening)

  • 2022-09

    • Fed đã tăng lãi suất 3 lần liên tiếp 0,75% (tổng 3% từ đầu năm 2022); Chủ tịch Fed Chicago Evans lo ngại nhà đầu tư không đủ kiên nhẫn để đánh giá tác động đầy đủ trước khi tiếp tục tăng lên mục tiêu 4-4,25% cuối năm
    • Độ trễ chính sách tiền tệ: tác động của tăng lãi suất mất 6-18 tháng để thẩm thấu đầy đủ vào nền kinh tế

Backlinks