Hiệu ứng tâm lý thị trường

5 min read

Key takeaway

Tin tức vĩ mô lớn tác động ngay lập tức lên thị trường chứng khoán toàn cầu qua kênh tâm lý, trước khi các tác động kinh tế thực sự xảy ra. Nhà đầu tư cần phân biệt hiệu ứng tâm lý ngắn hạn với tác động cơ bản trung-dài hạn; phản ứng tích cực thường tan trong vòng 4-6 tuần khi thị trường quay về fundamental.

WHAT

Hiệu ứng tâm lý thị trường là phản ứng tức thời của giá tài sản trước tin tức, phản ánh sự thay đổi kỳ vọng và cảm xúc của nhà đầu tư chứ không phải thay đổi giá trị cơ bản. Hiệu ứng này lan tỏa nhanh từ thị trường lớn (Mỹ, châu Âu) sang các thị trường mới nổi và cận biên. Kỳ vọng thị trường là tập hợp niềm tin của các nhà đầu tư về tương lai - giá tài sản hiện tại là discounted value của kỳ vọng đó, và thị trường thường dẫn trước nền kinh tế thực 6-12 tháng. Sự kiện phi kinh tế (sức khỏe lãnh đạo, tin tức chính trị) cũng tác động lên kỳ vọng và giá tài sản tương tự thông tin cơ bản.

WHY/HOW

Thị trường tài chính phản ứng với kỳ vọng trước khi dữ liệu thực xuất hiện. Tin tức tích cực tạo trạng thái tâm lý ổn định, nhà đầu tư dám hành động hơn, dòng tiền chảy vào tài sản rủi ro. Cơ chế với thông báo chính sách tiền tệ (hạ lãi suất, hạ dự trữ bắt buộc): nhà đầu tư kỳ vọng chi phí vốn giảm và lợi nhuận doanh nghiệp tăng, mua vào đẩy giá cổ phiếu lên, đồng thời lãi suất liên ngân hàng giảm ngay. Hiệu ứng tan nhanh khi kỳ vọng đã phản ánh đủ vào giá hoặc thực tế kinh doanh doanh nghiệp chưa cải thiện. (1) Lan tỏa theo múi giờ: thị trường mở cửa theo thứ tự Mỹ - châu Âu - châu Á tạo chuỗi phản ứng dây chuyền; nhà đầu tư tổ chức và cá nhân toàn cầu theo dõi cùng một sự kiện và điều chỉnh kỳ vọng - danh mục đồng thời, nên tác động từ FOMC hay quyết định chính sách lớn lan tới VN-Index ngay phiên sáng hôm sau. Bài học thực hành: không nên giao dịch dài hạn chỉ dựa vào tín hiệu chính sách tiền tệ; tác động kinh tế thực (phát hành trái phiếu hút thanh khoản, tăng lãi suất) mới quyết định xu hướng trung-dài hạn.

Notes

  • 2023-05

    • Thỏa thuận trần nợ Mỹ ngày 27/05 tạo hiệu ứng tức thì: S&P 500 +1.3%, Nasdaq +2.19%, Dow Jones +1%
    • VN-Index tăng 11.2 điểm phiên sáng 29/05 - lan tỏa từ Mỹ qua châu Á sang Việt Nam
    • Chỉ số tâm lý TOPPI hôm đó ở mức 49 (trung lập) trước phiên
    • Việt Nam 01/06/2018: hạ DTBB → VN-Index tăng tâm lý rõ rệt, lãi suất liên ngân hàng giảm; đến đầu tháng 7/2018 (khoảng 1 tháng) hiệu ứng tan hết
    • Trung Quốc 27/03/2023: PBoC hạ DTBB → TTCK Trung Quốc phản ứng tích cực ngay phiên thông báo
    • Pattern lặp lại: phản ứng tích cực ngắn hạn → quay về fundamental sau 4-6 tuần

  • 2023-03

    • CME FedWatch: xác suất tăng 50bp họp 21-22/03/2023 từ 9,2% (07/02) lên 24% (1 tuần trước) rồi vọt lên 71,2% chỉ sau 1 ngày điều trần Powell
    • Xác suất tăng 25bp giảm tương ứng từ 90,8% xuống 28,8% - tốc độ thay đổi kỳ vọng cực nhanh chỉ qua 1 phát biểu
    • Minh chứng: kỳ vọng thị trường có thể đảo chiều mạnh trong vài giờ khi có tín hiệu mới từ quan chức Fed

  • 2020-10

    • Kỳ vọng gói cứu trợ mới đẩy giá vàng lên 1910-1915 USD/oz; kỳ vọng Trump phục hồi tốt đẩy futures chứng khoán tăng - cả hai đều dựa trên kỳ vọng chưa được xác nhận
    • Case điển hình: giá tài sản phản ánh kỳ vọng về tương lai, không chỉ giá trị hiện tại - kỳ vọng thay đổi kéo theo giá thay đổi ngay cả khi thực tế chưa thay đổi

  • 2020-09

    • FOMC 9/2020 không kích thích mới: Mỹ -1,25%, châu Âu giảm, VN-Index -0,38% sáng hôm sau

Backlinks