Vàng và chính sách tiền tệ thắt chặt

9 min read

Key takeaway

Vàng có tương quan nghịch với lãi suất thực - khi Fed tăng lãi suất mạnh và DXY tăng, chi phí cơ hội nắm giữ vàng (không có yield) đẩy giá vàng xuống ngay cả trong môi trường lạm phát cao. Kỳ vọng lạm phát và xu hướng lãi suất là hai lực lượng cạnh tranh quyết định chiều giá vàng: lãi suất thực âm có lợi cho vàng; lãi suất thực dương cao áp lực lớn nhất lên vàng.

WHAT

Trong ngắn hạn, vàng phản ứng tiêu cực với chu kỳ tăng lãi suất vì hai cơ chế song song: (1) lãi suất thực tăng làm chi phí cơ hội nắm vàng cao hơn - trái phiếu có yield cạnh tranh, nhà đầu tư tổ chức chuyển từ vàng sang TPCP để nhận lợi tức; (2) USD mạnh khi Fed hawkish làm giá vàng USD danh nghĩa giảm. Điều này xảy ra dù lạm phát vẫn cao, tức vàng không phải luôn là hàng rào lạm phát trong ngắn hạn. Vàng là tài sản không sinh lợi (yield = 0). Chi phí cơ hội được đo bằng lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ và chỉ số DXY.

Mối quan hệ nghịch chiều: DXY tăng - giá vàng (USD) giảm; lợi suất trái phiếu tăng - giá vàng giảm; lãi suất thực dương cao - áp lực lớn nhất lên vàng. Ngược lại khi lãi suất thực âm (lạm phát vượt lãi suất danh nghĩa), vàng trở thành lựa chọn tốt hơn tiền mặt.

WHY/HOW

Cơ chế chi tiết: Fed tăng lãi suất - lãi suất thực tăng - TPCP Mỹ ngắn hạn có yield hấp dẫn - dòng tiền từ vàng chuyển sang TPCP - giá vàng giảm. Đồng thời Fed hawkish - USD mạnh (DXY cao) - vàng tính bằng USD giảm thêm. Chỉ khi thị trường tin rằng Fed sẽ dừng tăng lãi suất (hoặc lo ngại suy thoái thắng lo ngại lạm phát), vàng mới phục hồi. Bài học phân biệt: vàng ngắn hạn nhạy với lãi suất; vàng dài hạn bảo toàn giá trị.

Trường hợp ngoại lệ quan trọng: khi lãi suất tăng do lạm phát quá nóng (lãi suất thực vẫn âm), vàng thường không giảm như kỳ vọng thông thường - lịch sử giai đoạn 2004-2006 và 1970-1980 xác nhận điều này. Khi lãi suất thực âm, chi phí cơ hội nắm vàng bằng 0 hoặc âm, nhu cầu vàng tăng mạnh. Thị trường tài chính phản ứng theo kỳ vọng: giá vàng tăng trước khi lãi suất thực sự giảm. Kỳ vọng giá vàng theo lãi suất có thể được xét song song với DXY - cả hai đều nghịch chiều với vàng.

Nguyên tắc chiến lược: nên xây tỷ trọng vàng khi giá thấp (giai đoạn lãi suất cao - chi phí cơ hội lớn nhưng đây là thời điểm định giá hấp dẫn), và giảm tỷ trọng khi giá cao và kỳ vọng hạ lãi suất đã được thị trường phản ánh. Không nên so sánh lợi tức tài sản phòng thủ (vàng) với tài sản rủi ro: lợi nhuận thực từ vàng trong danh mục đến từ tái cân bằng giữa các lớp tài sản (bán vàng đã tăng, mua cổ phiếu rẻ khi thị trường giảm).

Notes

  • 2024-11

    • DXY chạm 106 - mức cao nhất 5 tháng sau chiến thắng của Trump, gây áp lực tỷ giá trực tiếp lên vàng
    • Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng từ 4,3% lên 4,4% trong tuần bầu cử - xác nhận chi phí cơ hội tăng
    • Tỷ giá USD/VND trong nước cũng chịu sức ép tương ứng, ảnh hưởng đến giá vàng quy đổi VND

  • 2024-03

    • Sau CPI Mỹ cao hơn kỳ vọng (13/3/2024): vàng thế giới giảm từ 2180 xuống 2155 USD/oz
    • Kỳ vọng lãi suất Mỹ tiếp tục cao → chi phí cơ hội nắm vàng lớn → áp lực giảm giá
    • Nguyên tắc: nên xây tỷ trọng vàng khi giá thấp (lãi suất cao), giảm khi giá cao và kỳ vọng hạ lãi suất tăng

  • 2023-12

    • Comment điển hình sai lầm: “vàng 10 năm qua thua lãi tiết kiệm, không nên nắm giữ, không có dòng tiền”
    • Phản bác: không thể so sánh lợi tức tài sản phòng thủ với tài sản rủi ro - mỗi loại có vai trò khác nhau trong danh mục
    • Nhìn đúng cách: trong danh mục tổng thể, vàng giúp cân bằng khi cổ phiếu/BĐS giảm; lợi nhuận thực từ “tái cân bằng giữa các lớp tài sản”
    • Ví dụ thực tiễn: bán vàng đã tăng giá, mua cổ phiếu rẻ khi thị trường giảm - đây mới là cách vàng tạo lợi nhuận trong danh mục

  • 2023-11

    • Tháng 10/2023: chi phí cơ hội vs. UST 10Y khoảng -4% (bất lợi vàng) nhưng giá vàng vẫn cao do yếu tố địa chính trị
    • Tháng 11/2023: kỳ vọng Fed hạ lãi suất ⇒ chi phí cơ hội giảm đáng kể ⇒ vàng phá đỉnh
    • Toàn bộ phần âm của chi phí cơ hội được bù vào mức tăng giá khi kỳ vọng lãi suất thay đổi

  • 2023-07

    • Fed tăng lãi suất 10 lần liên tiếp trước tháng 7/2023; thị trường kỳ vọng tháng 7/2023 là lần cuối
    • Kỳ vọng Fed dừng tăng lãi suất và có thể giảm năm 2024 là động lực chính cho đà tăng giá vàng giữa 2023
    • Mối quan hệ nghịch chiều: lợi suất trái phiếu Mỹ tăng cao - giá vàng giảm; lợi suất giảm - vàng tăng
    • Tháng 7/2023: câu hỏi liệu Fed có dừng tăng lãi suất là tín hiệu cho vàng; nếu Fed dừng và xu hướng cắt giảm xuất hiện sớm thì vàng có cơ hội tăng mạnh
    • Giai đoạn lãi suất USD/trái phiếu cao (nửa đầu 2023) là nguyên nhân vàng bị áp lực - chi phí cơ hội TIPS yield dương cao

  • 2023-01

    • Áp lực tăng lãi suất Fed năm 2023 vẫn còn → hiệu suất vàng thế giới 2023 có thể giảm so với kỳ vọng
    • Dự báo 2024-2026: khi lãi suất hạ dần, vàng dự kiến tăng trung bình 7%/năm

  • 2022-07

    • Vàng thế giới tuần thứ tư giảm liên tiếp xuống dưới 1.740 USD/oz (giảm hơn 60 USD/oz trong tuần), thấp nhất 10 tháng - do DXY cao kỷ lục 20 năm và kỳ vọng Fed tăng 75bps tháng 7/2022
    • Chênh lệch vàng SJC vs thế giới: 17 triệu/lượng (cao bất thường) do cơ chế độc quyền SJC, rủi ro chính sách nếu NHNN thay đổi cơ chế
    • Lợi suất TPKB Mỹ 10 năm: tăng từ 1,4% đầu năm lên đỉnh 3,4% (+100% tương đối) gây áp lực mạnh lên vàng
    • Mô hình WGC tháng 6/2022: vàng nên -6,56% theo lý thuyết chi phí cơ hội, thực tế chỉ -1,65% - vàng bền hơn mô hình
    • Vàng thế giới -1,7% so đầu năm trong khi DXY +10% - cho thấy vàng giảm ít hơn mức đô la tăng
    • Fed dự kiến tăng tiếp 0,75% tháng 7/2022, mục tiêu lãi suất cuối chu kỳ 3,5-3,75% theo dot plot tháng 6

  • 2022-04

    • Fed tháng 4/2022 chuẩn bị tăng 0,5%; lãi suất trái phiếu Mỹ 10Y tăng mạnh nhưng vàng vẫn đứng trên 70 triệu/lượng
    • Lạm phát Mỹ 8,5% vượt xa lãi suất danh nghĩa - lãi suất thực âm - chi phí cơ hội thực của vàng gần bằng 0

  • 2021-10

    • Fed FOMC 9/2021 phát tín hiệu taper QE, dự kiến tăng lãi suất 2022-2023 do lạm phát Mỹ vượt 2%
    • Giai đoạn 2004-2006: Fed tăng lãi suất từ 1% lên 5% nhưng vàng vẫn tăng mạnh do lạm phát cũng cao
    • Giai đoạn 1970-1980: lãi suất tăng nhưng vàng đồng thời tăng; sau 1980 khi lạm phát kiểm soát được, vàng mới đảo chiều giảm
    • Chuyên gia vàng Việt Nam nhấn mạnh: cần phân biệt lãi suất danh nghĩa và lãi suất thực khi đánh giá tác động đến vàng
    • Khi lãi suất tăng do lạm phát quá nóng (lãi suất thực vẫn âm), vàng thường không giảm như kỳ vọng thông thường

  • 2020-08

    • Sau FOMC 29/7/2020, Fed phát tín hiệu duy trì lãi suất thấp + kiểm soát lợi tức trái phiếu; lãi suất thực âm đẩy giá vàng lên đỉnh $2.072
    • Lãi suất thực = lãi suất danh nghĩa - lạm phát kỳ vọng; khi lãi suất thực âm, chi phí cơ hội nắm vàng = 0 hoặc âm, nhu cầu vàng tăng
    • Vàng quanh 1.964-1.965 USD/oz; ngưỡng kháng cự tâm lý 2.000 USD khó phá khi dòng tiền đang chảy mạnh vào cổ phiếu
    • Nhận định: vàng ổn định 1.900-2.000 USD trong 2-3 tuần; nếu vượt 2.000 mới có bứt phá mới

Backlinks