Toàn dụng lao động

5 min read

Key takeaway

Fed có hai nhiệm vụ kép (dual mandate): kiểm soát lạm phát VÀ bảo vệ toàn dụng lao động (full employment). Khi lạm phát đã kiểm soát được nhưng tỷ lệ thất nghiệp tăng, Fed chuyển trọng tâm sang bảo vệ thị trường lao động - đây là lý do cốt lõi đằng sau đợt cắt 50bps T9/2024.

WHAT

Toàn dụng lao động (full employment) là trạng thái thị trường lao động khi gần như tất cả người muốn làm việc đều có việc làm, tỷ lệ thất nghiệp ở mức “tự nhiên” (~4% tại Mỹ - thất nghiệp cơ cấu và tạm thời không thể tránh khỏi). Fed có mandát pháp lý bảo vệ trạng thái này song song với kiểm soát lạm phát.

Quy tắc Sahm (Sahm Rule): tín hiệu cảnh báo suy thoái khi tỷ lệ thất nghiệp tăng >= 0,5% trong vòng 12 tháng gần nhất so với đáy. Được phát triển bởi Claudia Sahm (cựu nhà kinh tế Fed).

WHY/HOW

Tại sao Fed ưu tiên thị trường lao động hơn lạm phát ở T9/2024:

  • Lạm phát: đã kiểm soát tốt (~2,3%), sắp về mục tiêu 2%
  • Thất nghiệp: tăng từ 4,0% (dự báo tháng 6) lên 4,4% (thực tế tháng 9) - tức tăng 10% so với kỳ vọng
  • Xu hướng: thất nghiệp dự báo duy trì ở mức cao 4,4-4,5% cả 2025

Hành động “quản trị rủi ro” (risk management):

  • Claudia Sahm: Fed đang hành động chủ động để ngăn thất nghiệp không tiếp tục tăng - bảo vệ trạng thái full employment
  • Powell bị chỉ trích “cắt chậm” - cắt 50bps một phát là phản ứng quyết liệt để vượt kỳ vọng thị trường

Cơ chế truyền dẫn:

  • Lãi suất thấp - chi phí vay giảm - doanh nghiệp duy trì/mở rộng nhân sự - tỷ lệ thất nghiệp không tăng
  • Lãi suất cao kéo dài quá lâu - chi phí vốn cao - sa thải nhân sự - thất nghiệp tăng

Notes

  • 2024-09

    • Tỷ lệ thất nghiệp “tự nhiên” Mỹ: khoảng 4,0-4,1% (theo FOMC). T9/2024: thực tế 4,4% - cao hơn ngưỡng tự nhiên
    • Claudia Sahm: tác giả Sahm Rule (quy tắc Sahm), cựu nhà kinh tế tại Fed, đã có chương trình riêng trên kênh TCKD
    • Fed xác nhận KHÔNG cắt vì sợ suy thoái - phân biệt: cắt để bảo vệ labor market (proactive) khác với cắt vì suy thoái đã xảy ra (reactive)
    • Dự báo thất nghiệp Mỹ 2024: 4,4%; 2025: tiếp tục ở 4,4-4,5%

  • 2024-08

    • Tháng 8/2024: tỷ lệ thất nghiệp Mỹ liên tiếp tăng từ tháng 3/2024, tăng lương (bảng lương) giảm liên tiếp từ tháng 5 - thị trường lao động không còn nóng, mục tiêu bảo vệ việc làm của Fed đang cần hỗ trợ - cơ sở hạ lãi suất tháng 9 rõ ràng hơn
    • Non-Farm Payrolls, PPI, PMI đều yếu; CPI tháng 6 còn 3%, lạm phát lõi 3,3% - cả hai mục tiêu kép đang nghiêng về phía hạ lãi suất

  • 2024-05

    • Toàn dụng lao động: tất cả người muốn làm đều có việc, chỉ còn thất nghiệp tự nguyện rất ít - toàn bộ nguồn lực được sử dụng hiệu quả
    • Dưới cân bằng toàn dụng lao động: GDP thực ngắn hạn thấp hơn GDP tiềm năng dài hạn nhiều → nguy cơ suy thoái kinh tế
    • Paradox: nền kinh tế đạt toàn dụng lao động nhưng các yếu tố khác yếu đi (Yield Curve) → vẫn có nguy cơ suy thoái
    • Tháng 5/2024: tỷ lệ thất nghiệp tăng trở lại 3,9% (từ 3,8%), đây là tín hiệu sớm chuyển dịch từ 3,5-3,7% cuối 2023
    • Thắt chặt tiền tệ Mỹ cần nhiều thời gian mới tác động vào thị trường lao động - hiệu ứng trễ rõ rệt
    • Thị trường lao động yếu ở thời điểm này không đủ để Fed lo lắng, nhưng là dấu hiệu sớm dự phóng hạ lãi suất tháng 9

  • 2023-12

    • Tháng 10/2023: Mỹ vẫn tạo thêm việc làm mới, chưa đạt toàn dụng - lý do chính để lập luận hạ cánh mềm thay vì suy thoái
    • Nghịch lý: lãi suất Fed cao nhưng thất nghiệp không tăng vì lực lượng lao động (mẫu số) đang thu hẹp do dân số già hóa

  • 2023-11

    • Khái niệm “dưới cân bằng toàn dụng lao động” (below full employment equilibrium): GDP thực ngắn hạn thấp hơn GDP tiềm năng dài hạn - tạo ra thất nghiệp và lãng phí tài nguyên
    • T11/2023 Mỹ chưa đạt toàn dụng lao động - vẫn còn dư địa cải thiện, không phải đã ở đỉnh rồi sụp đổ
    • Phân biệt: nền kinh tế quá nóng (đạt toàn dụng rồi suy) nguy cơ suy thoái cao hơn nền kinh tế chưa đạt toàn dụng lao động
    • Thị trường lao động là chỉ báo chậm: sản xuất khó → 6-12 tháng mới bắt đầu thắt chặt lao động; người lao động dùng tiết kiệm trước khi thực sự cắt chi tiêu

  • 2021-10

    • Powell nêu lộ trình nâng lãi suất sau tapering vẫn phụ thuộc nhiều vào chỉ số toàn dụng lao động Mỹ; chưa đủ điều kiện nâng lãi suất ngay Q4/2021

Backlinks