Thuế phổ quát Mỹ

3 min read

Key takeaway

Khi IEEPA-tariff bị tòa bác, Trump chuyển sang Mục 122 Đạo luật Thương mại 1974 để áp thuế nhập khẩu phổ quát 10% tạm thời lên hàng hóa từ mọi quốc gia - cơ chế pháp lý mới dựa trên lý do cán cân thanh toán thay vì khẩn cấp quốc gia, và tạo tác động phân hóa ngược với thuế đối ứng từng nước.

WHAT

Thuế phổ quát (universal/global tariff) là mức thuế nhập khẩu đồng nhất áp lên hàng hóa từ tất cả các quốc gia, thay thế hệ thống thuế đối ứng từng nước. Trump ký sắc lệnh ngày 20/2/2026 áp mức 10% tạm thời trong 150 ngày dựa trên Mục 122 Đạo luật Thương mại 1974, với lý do giải quyết thâm hụt cán cân thanh toán quốc tế. Cách tiếp cận này đơn giản hóa hệ thống thuế nhưng xóa đi lợi thế đàm phán song phương mà các đồng minh đã đạt được. Các mặt hàng được miễn trừ: khoáng sản quan trọng, một số nông sản, điện tử, hàng từ Canada/Mexico theo USMCA.

WHY/HOW

Mục tiêu chính sách của thuế phổ quát: giảm thâm hụt thương mại Mỹ, kéo sản xuất về nước, và giảm nợ công. Cơ sở pháp lý Mục 122 Trade Act khác với IEEPA đã bị tòa bác - áp dụng để xử lý thâm hụt cán cân thanh toán quốc tế, có hiệu lực tạm thời.

Thuế phổ quát tạo ra hai nhóm hưởng lợi và thiệt hại khác nhau so với thuế đối ứng: các nước từng bị thuế đối ứng cao (Đông Nam Á 19-40%, Ấn Độ 25-26%, Trung Quốc) hưởng lợi vì mức giảm xuống 10-15%; ngược lại, các đồng minh đã đàm phán được mức thuế thấp (Nhật, Anh, Úc) bị thiệt vì mất lợi thế cạnh tranh và bị san bằng với các nước khác. Về thị trường: thuế phổ quát thấp hơn thuế đối ứng làm đồng đô la suy yếu (ít nguồn thu hơn dự kiến) và vàng tăng giá. Đây là chiến thuật “reset về vạch xuất phát” - buộc tất cả các nước phải đàm phán lại từ đầu với Mỹ.

Notes

  • 2026-02
    • 10% có hiệu lực 0h ngày 24/2/2026 (tối nay theo thời điểm phát sóng)
    • Trump tuyên bố nâng lên 15% qua mạng xã hội ngày 21/2 nhưng chưa có văn bản chính thức
    • Đông Nam Á: Myanmar/Lào từ ~40% xuống 10%; Philippines/Malaysia/Campuchia/Indonesia/Thái Lan từ 19% xuống 10%
    • Ấn Độ từ 25-26% xuống 10-15%; Trung Quốc vẫn cộng thêm 10% fentanyl penalty
    • VN-Index nhóm xuất khẩu (thủy sản, dệt may, thép, cao su) tăng mạnh trong phiên

Mục 122 Đạo luật Thương mại 1974 cho phép tổng thống áp thuế nhập khẩu tạm thời vì lý do cán cân thanh toán - khác với IEEPA dùng lý do an ninh/khẩn cấp quốc gia. Việt Nam: từ 20% (thuế đối ứng) xuống ~10-15% - tích cực cho xuất khẩu. Nhật Bản gọi thuế mới là ‘messy’ (lộn xộn) vì mất lợi thế đàm phán. Theo dõi: mức 10% hay 15% là mức cuối cùng sẽ xác định sau 24/2/2026 (thời điểm hiệu lực).

Backlinks