Thâm hụt thương mại Mỹ

4 min read

Key takeaway

Thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ không phải do bất tài hay yếu thế mà là hệ quả cấu trúc của địa vị dollar dự trữ toàn cầu - Mỹ chủ ý nhập khẩu để đưa dollar ra thế giới. Trump muốn xóa thâm hụt bằng thuế quan nhưng điều đó mâu thuẫn căn bản với địa vị dự trữ của dollar (nghịch lý Triffin).

WHAT

Thâm hụt thương mại (trade deficit) là khi tổng giá trị nhập khẩu hàng hóa vượt xuất khẩu. Mỹ có thâm hụt thương mại hàng hóa kéo dài và ngày càng tăng từ thập kỷ 1960, đặc biệt tăng tốc sau khi Mỹ chuyển trọng tâm kinh tế sang dịch vụ và tài chính. Tuy nhiên, Mỹ có thặng dư dịch vụ (công nghệ, tài chính, phim, IP) bù đắp một phần.

Số liệu minh họa (từ video):

  • Thâm hụt thương mại Mỹ (% GDP) ngày càng tăng từ thập kỷ 1960.
  • Nợ công Mỹ tăng từ ~5.000 tỷ lên ~35.000-36.000 tỷ USD (gấp 7 lần).
  • Tỷ lệ lao động sản xuất Mỹ đạt mức thấp nhất lịch sử vào cuối 2024.

WHY/HOW

Cơ chế:

  1. Mỹ nhập khẩu hàng hóa (đẩy dollar ra ngoài) → thâm hụt thương mại hàng hóa.
  2. Các nước xuất khẩu giữ dollar dưới dạng tài sản Mỹ (trái phiếu, cổ phiếu) → dòng vốn vào Mỹ (capital account surplus).
  3. Cân bằng cán cân thanh toán: thâm hụt thương mại + thặng dư tài khoản vốn ≈ 0.
  4. Mỹ bù đắp phần còn lại bằng xuất khẩu dịch vụ (IP, công nghệ, tài chính, phim).

Vấn đề khi Trump muốn giảm thâm hụt bằng thuế quan:

  • Các nước xuất khẩu ít dollar hơn vào Mỹ → ít mua trái phiếu/cổ phiếu Mỹ hơn.
  • Dollar yếu đi (thực tế đã xảy ra tháng 4/2025 - dollar xuống đáy 3 năm).
  • Lãi suất trái phiếu Mỹ có thể tăng vì cầu giảm.
  • Lạm phát tăng do hàng hóa nhập khẩu đắt hơn.

Thặng dư dịch vụ không bù đủ khi hàng hóa đắt lên; người tiêu dùng Mỹ chịu giá cao hơn.

Notes

  • 2022-11

    • Tháng 9/2022: thâm hụt tăng từ 65,7 lên 73,3 tỷ USD sau 5 tháng giảm liên tiếp; nguyên nhân xuất khẩu lương thực và năng lượng giảm, nhập khẩu bán dẫn và hàng tiêu dùng tăng

  • 2022-10

    • Thâm hụt thương mại Mỹ tháng 9/2022: 92,2 tỷ USD, tăng 4,9 tỷ (+5,7%) so với tháng 8 (87,3 tỷ USD)
    • Xuất khẩu hàng hóa tháng 9: 177,6 tỷ USD (giảm 1,5% so tháng 8); nhập khẩu: 269,8 tỷ USD (tăng)
    • Tồn kho bán buôn và bán lẻ tăng vừa phải - nhu cầu trong nước chậm lại, doanh nghiệp thận trọng đặt hàng

  • Trump dùng công thức “nhập siêu / tổng xuất khẩu của đối tác” để tính thuế đối ứng - phương pháp này bị nhiều nhà kinh tế chỉ trích là thiếu cơ sở kinh tế.

  • Mỹ có thặng dư thương mại dịch vụ với phần lớn thế giới - nhưng Trump không tính dịch vụ vào công thức thuế quan.

  • Thâm hụt thương mại không tự nó là xấu: trong mô hình Mỹ hiện tại, nó là giá phải trả cho địa vị dự trữ toàn cầu mang lại lợi ích lớn hơn (lãi suất thấp, tài trợ nợ dễ dàng).

  • So sánh: Nhật Bản cũng chạy thâm hụt thương mại một số năm nhưng yen vẫn là tài sản trú ẩn nhờ xuất siêu tài chính (carry trade).

Backlinks