Tương quan thị trường Mỹ - Việt Nam

8 min read

Key takeaway

Hệ số tương quan giữa S&P 500 và VN-Index khoảng 0,3 - có liên thông cùng chiều nhưng Việt Nam chỉ hấp thụ khoảng 30% biên độ dao động của Mỹ; mối tương quan này mang tính phi đối xứng (giảm lây lan mạnh hơn tăng), tăng lên trong giai đoạn bất ổn toàn cầu, và yếu tố nội tại Việt Nam thường quyết định xu hướng khi không có cú sốc bên ngoài lớn.

WHAT

Tương quan thị trường (market correlation) là mức độ hai thị trường chứng khoán cùng tăng/giảm theo nhau, đo bằng hệ số từ -1 đến +1. Nghiên cứu học thuật cho thấy hệ số tương quan lợi nhuận giữa S&P 500 và VN-Index khoảng 0,3; tương quan với Dow Jones và Shanghai Composite cũng chặt hơn trong khung thời gian dài 2-5 năm so với ngắn hạn 1-2 tháng vốn mang tính ngẫu nhiên. VN-Index và S&P 500 có cấu trúc ngành rất khác nhau - ngân hàng chiếm hơn 50% lợi nhuận niêm yết tại Việt Nam trong khi công nghệ dẫn dắt Nasdaq - nên tương quan không hoàn hảo và có thể phân kỳ khi yếu tố ngành chi phối. Việt Nam là thị trường cận biên (frontier market) với tỷ lệ nhà đầu tư ngoại thấp hơn các thị trường mới nổi, nên kênh lan truyền qua dòng vốn ngoại hạn chế hơn.

WHY/HOW

Ba kênh truyền dẫn chính: (1) tâm lý nhà đầu tư toàn cầu - khi thị trường quốc tế hoảng loạn, khẩu vị rủi ro giảm đồng loạt, nhà đầu tư cá nhân Việt Nam phản ứng theo tin tức quốc tế với độ trễ thường 0-1 ngày giao dịch; (2) dòng vốn ngoại - quỹ nước ngoài điều chỉnh danh mục thị trường mới nổi khi rủi ro toàn cầu thay đổi; (3) kỳ vọng vĩ mô - chính sách Fed, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ và số liệu kinh tế Mỹ ảnh hưởng đến chi phí vốn toàn cầu và triển vọng xuất khẩu Việt Nam. Tính phi đối xứng là đặc điểm quan trọng: khi thị trường nước ngoài giảm, VN-Index lây lan mạnh vì nhà đầu tư cá nhân dùng margin bị kích hoạt bán tháo dây chuyền và thanh khoản thấp khuếch đại dao động; chiều ngược lại - Việt Nam không tăng cùng khi nước ngoài tăng mạnh - xảy ra phổ biến khi thiếu catalyst nội địa. Tương quan tăng dần theo thời gian khi Việt Nam hội nhập sâu hơn qua các kênh phái sinh, ETF và nhà đầu tư nước ngoài; trong giai đoạn thắt chặt tiền tệ toàn cầu, yếu tố vĩ mô chung khuếch đại mức độ đồng pha. Tương quan trong ngắn hạn mang tính ngẫu nhiên nhiều hơn - đây là đồng pha ngẫu nhiên chứ không nhất thiết là nhân quả trực tiếp; khi yếu tố nội tại Việt Nam chi phối (thanh khoản, trái phiếu, chính sách), tương quan với Mỹ sẽ yếu đi. Nhà đầu tư cần theo dõi lịch sự kiện Fed và số liệu kinh tế Mỹ như đầu vào quan trọng, nhưng không nên cơ học hóa vì Việt Nam vẫn có nền tảng nội tại riêng.

Notes

  • 2024-12

    • Phiên Fed hạ lãi suất (18/12/2024): Dow Jones giảm >1.100 điểm, VN-Index giảm ~10-11 điểm ngay phiên sau
    • Sau khi PCE công bố tích cực: thị trường Mỹ phục hồi, VN-Index cũng phục hồi
    • Lợi suất trái phiếu chính phủ Việt Nam 10 năm vượt 3% tháng 12/2024, tạo sức ép thêm lên TTCK cùng chiều với lợi suất trái phiếu Mỹ tăng

  • 2024-09

    • Đêm 3/9: Dow Jones -626 điểm (-1,51%), S&P500 -2,12%, Nasdaq -3,26% do Nvidia -10%; kéo Nikkei -3,31%, ASX, Hang Seng đỏ; VN-Index mở đầu phiên 4/9 giảm mạnh, chỉ phục hồi nhờ nhóm bất động sản kéo, cuối phiên -0,63% (-8,07 điểm)
    • Vùng 1280-1300 điểm VN-Index là vùng tâm lý nhạy cảm, nhà đầu tư ngại rủi ro tăng, làm khuếch đại tương quan với thị trường nước ngoài

  • 2024-08

    • Nikkei -15-17% kéo VN-Index -48 điểm trong 1 phiên dù Việt Nam không có vấn đề cơ bản; VN không tăng cùng Nikkei khi Nhật tăng mạnh giai đoạn trước - tác động phi đối xứng (giảm lây lan mạnh hơn tăng)
    • Nguyên nhân phi đối xứng: nhà đầu tư cá nhân dùng margin bị kích hoạt bán tháo dây chuyền khi có tin xấu quốc tế; thanh khoản thấp khuếch đại dao động giảm
    • Chứng khoán Mỹ hồi phục (Dow Jones ~38.980, tất cả 11 ngành tăng) giúp tâm lý ổn định trở lại
    • VN-Index 8/2024 highly correlated với S&P 500: khi Mỹ tăng 6 phiên liên tiếp, VN-Index phục hồi từ đáy 1188 về 1210+; VN-Index dao động trong biên độ 1188-1300+ (~10-12%) - chưa đủ trend để thu hút dòng tiền dài hạn
    • Tương quan giảm khi Việt Nam có catalyst nội địa mạnh (kết quả kinh doanh, chính sách đặc thù)
    • Phiên 05/08/2024: Dow Jones -700 điểm cuối tuần trước, Nasdaq -2,43%; VN-Index mở đầu tuần -3,9% (-49 điểm) xuống 1188; Mỹ không công nhận VN là nền kinh tế thị trường (02/08/2024) góp phần vào áp lực bán

  • 2024-02

    • S&P 500 đạt đỉnh lịch sử lần thứ 11 kể từ đầu năm; Dow Jones đạt 38.800 điểm trước Tết, sau đó điều chỉnh về 37.000 khi CPI Mỹ tháng 1 công bố nóng hơn kỳ vọng (3,1% vs 2,9%), rồi phục hồi hoàn toàn trong 2 phiên
    • VN-Index bứt phá cả trước và sau Tết Nguyên Đán - tương quan tích cực với đà tăng của thị trường Mỹ
    • CPI lõi Mỹ tháng 1: 3,9% (vs dự báo 3,7%) - khiến kỳ vọng hạ lãi suất Fed Q1/2024 gần như mất hẳn

  • 2023-11

    • Tuần 30/10-03/11/2023: S&P 500 và Nasdaq tăng trên 4% sau khi Fed giữ lãi suất → VN-Index hồi phục từ 1021 lên 1076; khối ngoại mua ròng 2.500 tỷ đồng trong tuần, tập trung HPG, DGC
    • Tương quan dài hạn 2-5 năm giữa VN-Index và Dow Jones, Shanghai là chặt - do chính sách tiền tệ toàn cầu; ngắn hạn 1-2 tháng mang tính ngẫu nhiên
    • Ngân hàng chiếm >50% lợi nhuận niêm yết trên VN-Index, khác với NASDAQ (công nghệ dẫn dắt) - cấu trúc khác nhau nên tương quan không hoàn hảo

  • 2023-02

    • Phiên 22-23/2/2023: S&P 500 giảm phiên thứ tư liên tiếp xuống 3.991, VN-Index cũng giảm song chuyên gia đánh giá là ‘đồng pha ngẫu nhiên’ chứ không phải tác động nhân quả trực tiếp
    • VN-Index mở phiên giảm 14-15 điểm nhưng hồi về cuối phiên, chỉ giảm 0,7 điểm - thể hiện nội lực nội tại chi phối hơn tín hiệu Mỹ

  • 2022-10

    • Phiên cuối quý 3/2022 (30/9): Dow Jones giảm 500,1 điểm (-1,71%) xuống dưới 29.000 điểm; ngay phiên kế tiếp tại Việt Nam (3/10), VN-Index giảm 45,67 điểm còn 1.086,44 - phản ứng đồng pha rõ rệt theo đà bán tháo từ Mỹ
    • Bối cảnh chung: thị trường đang định giá lại kỳ vọng Fed tiếp tục nâng lãi suất mạnh và lâu hơn - yếu tố vĩ mô toàn cầu này tác động đồng thời lên cả Mỹ và Việt Nam, khuếch đại mức độ đồng pha trong giai đoạn thắt chặt tiền tệ

  • 2022-06

    • Sau 2 phiên Dow Jones giảm >800 điểm/phiên (CPI Mỹ 8,6%), toàn bộ thị trường châu Á đỏ hết, các chỉ số chính giảm trên 2%; tuy nhiên VN-Index có phiên xanh xen kẽ, biên độ nhỏ hơn nhiều
    • Nghiên cứu từ Crystal University Đài Loan (2011) và ĐH Kinh tế TP.HCM: hệ số tương quan khoảng 0,3; sau COVID mối liên kết tăng lên

Backlinks