Key takeaway
Khi nhà đầu tư và người tiêu dùng đã mất niềm tin hoàn toàn, các gói kích thích tiền tệ và tài khóa không còn hiệu quả - thị trường tài chính là thị trường của kỳ vọng, và không có kỳ vọng thì không có kích thích nào đủ mạnh.
WHAT
Bẫy kích thích thất bại do mất niềm tin xảy ra khi:
- Chính phủ tung nhiều biện pháp kích thích (giảm lãi suất, bơm thanh khoản, mua cổ phiếu nhà nước, nới tín dụng BĐS) nhưng thị trường không phản ứng.
- Người dân nhận thấy kích thích không có tác dụng thực → mất niềm tin sâu hơn.
- Vòng xoáy: mất niềm tin → không tiêu dùng/đầu tư → kích thích tiếp theo càng ít hiệu quả hơn.
Đây khác với tình huống thông thường khi thiếu thanh khoản - ở đó bơm tiền có tác dụng. Bẫy niềm tin xảy ra khi vấn đề là cơ cấu và tâm lý, không phải thanh khoản.
WHY/HOW
Cơ chế: thị trường chứng khoán và BĐS là tài sản định giá theo kỳ vọng tương lai. Khi kỳ vọng tương lai tiêu cực (BĐS không còn chắc tăng, cổ phiếu không còn hấp dẫn), người dân chuyển sang tài sản trú ẩn (vàng, tiết kiệm). Dòng tiền gửi tiết kiệm tăng trong môi trường lãi suất thấp là tín hiệu niềm tin sụt giảm. Điều ngịch lý: kích thích càng nhiều mà kết quả càng tệ thì niềm tin càng sụt giảm nhanh hơn - người dân nhận ra vấn đề không phải do thiếu tiền mà do cấu trúc. Hệ quả với nhà đầu tư: cần phân biệt thị trường đi xuống do thiếu thanh khoản (có thể phục hồi nhanh khi bơm tiền) với thị trường đi xuống do mất niềm tin cấu trúc (phục hồi chậm và dai dẳng).
Related
Notes
- 2024-02
- Chính phủ Trung Quốc triển khai một loạt biện pháp từ đầu 2024: đội tuyển quốc gia mua cổ phiếu (doanh nghiệp nhà nước), giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc, white-list cho vay BĐS bất kể chất lượng tín dụng, phát triển nhà ở cho thuê
- Chỉ số Hang Seng và Shanghai Composite vẫn gần đáy tháng 10/2022 dù có nhiều gói kích thích
- Dòng tiền gửi tiết kiệm Việt Nam tăng mạnh trong 2023 dù lãi suất giảm - tín hiệu tương tự mất niềm tin vào BĐS và cổ phiếu