Lạm phát do giá năng lượng

2 min read

Key takeaway

Cú sốc giá năng lượng là nguyên nhân chính gây lạm phát chi phí đẩy, kéo CPI lên mức cực đoan khi kinh tế phụ thuộc nhiên liệu nhập khẩu.

WHAT

Lạm phát do giá năng lượng (energy-driven inflation) xảy ra khi chi phí nhiên liệu - điện, khí đốt, xăng dầu - tăng đột biến và lan rộng sang toàn bộ chuỗi sản xuất, đẩy CPI lên cao dù nhu cầu tiêu dùng không tăng tương ứng. Đây là dạng cost-push inflation, khác với demand-pull inflation.

WHY/HOW

Năng lượng là đầu vào thiết yếu của hầu hết ngành sản xuất và vận tải; khi giá năng lượng tăng, chi phí sản xuất toàn nền kinh tế đều tăng theo. Các nền kinh tế phụ thuộc nhiên liệu nhập khẩu (như EU nhập khí đốt từ Nga) đặc biệt nhạy cảm: giá nhập khẩu tăng không thể kiểm soát bằng chính sách tiền tệ trong ngắn hạn vì nguồn cung bị hạn chế về mặt địa chính trị, không phải do lỏng lẻo tiền tệ.

Notes

  • 2022-09

    • EU tháng 8/2022: giá năng lượng đóng góp 3,95% vào lạm phát eurozone 9,1%; toàn EU 10,1% - cao nhất trong lịch sử đo lường hiện đại
    • Cùng kỳ 2021 lạm phát eurozone chỉ 3%, EU 3,2% - năng lượng tăng đã nhân đôi lạm phát trong 1 năm

  • 2022-08

    • Mỹ tháng 7/2022: giá năng lượng -4,6% MoM, xăng -7,7% MoM - nguyên nhân chính giúp CPI hạ nhiệt từ 9,1% xuống 8,5%
    • Thực phẩm (+1,1%) và nhà ở (+0,5%) vẫn tăng nhưng bị bù đắp bởi mức giảm mạnh của năng lượng
    • Minh họa cơ chế hai chiều: khi năng lượng tăng mạnh đầu 2022 đẩy CPI lên đỉnh; khi giảm kéo CPI xuống nhanh dù lõi vẫn cao

Backlinks