Cân bằng lãi suất

6 min read

Key takeaway

Cân bằng lãi suất (Interest Rate Parity) mô tả mối quan hệ: chênh lệch lãi suất giữa hai quốc gia phải phản ánh kỳ vọng biến động tỷ giá - khi Fed hạ lãi suất, áp lực mất giá của đồng nội tệ so với USD giảm bớt.

WHAT

Interest Rate Parity (IRP) là nguyên tắc lý thuyết tài chính quốc tế: chênh lệch lãi suất giữa hai quốc gia bằng với tốc độ mất/tăng giá tỷ giá kỳ vọng giữa hai đồng tiền đó. Có hai dạng: UIP (Uncovered IRP) dựa trên kỳ vọng thuần túy và CIP (Covered IRP) dựa trên hợp đồng kỳ hạn.

WHY/HOW

Trong thực tế đối với Việt Nam: khi chênh lệch lãi suất USD cao và lãi suất VND thấp, vốn có xu hướng chảy ra khỏi VND để mua USD - gây áp lực mất giá VND. Ngược lại, khi Fed hạ lãi suất → chênh lệch thu hẹp → áp lực tỷ giá giảm → NHNN có dư địa điều hành linh hoạt hơn, giữ được mục tiêu ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát.

Nguyên lý cũng áp dụng giữa USD và các đồng tiền khác (JPY, EUR): khi Fed dự kiến giữ lãi suất thấp, kỳ vọng lãi suất USD thấp khiến USD bị bán ra, USD Index giảm, dòng tiền có thể chuyển vào tài sản rủi ro như cổ phiếu.

Notes

  • 2025-09

    • Tháng 9/2025: Fed hạ 25 điểm cơ bản → tỷ giá trung tâm NHNN giảm 12 điểm sáng hôm sau.
    • VND còn chịu áp lực từ EUR/VND (tăng 17-18% từ đầu năm 2025), không chỉ USD/VND.
    • NHNN đã “chuyển áp lực tỷ giá từ 2025 sang 2026” bằng cách dựa trên kỳ vọng Fed hạ lãi suất.
    • IRP áp dụng trong giao dịch OTC mua bán kỳ hạn ngoại tệ; nhà đầu tư nước ngoài dùng công cụ này để phòng ngừa rủi ro tỷ giá khi đầu tư gián tiếp vào Việt Nam.

  • 2024-05

    • Fed giữ lãi suất lần thứ 6 liên tiếp và giảm tốc hút tiền (QT) - tác động tích cực toàn cầu tháng 5/2024.
    • ECB dự kiến giảm lãi suất tháng 5-6/2024 nhưng tác động lên DXY và tỷ giá VND được đánh giá là xa vời; nhà đầu tư Việt Nam cần quan tâm Fed hơn ECB vì VND chủ yếu neo theo USD.

  • 2023-08

    • IRP là leading indicator của tỷ giá ngắn hạn (khác với PPP là lagging indicator dài hạn): khi lãi suất liên ngân hàng VND cao hơn USD, trader vay USD gửi VND → cung USD tăng → tỷ giá USD/VND hạ
    • Lãi suất liên ngân hàng phản ánh nhanh hơn lãi suất điều hành trong tác động lên tỷ giá
    • Quan hệ nhân quả: NHNN nới lỏng (hạ lãi suất) → chênh lệch VND-USD thu hẹp → tỷ giá có xu hướng tăng; NHNN thắt chặt → ngược lại
    • Trader NH vay VND lãi suất thấp, chuyển sang USD gửi lãi suất cao để ăn chênh - tạo áp lực tỷ giá
    • 2022: FED tăng lãi suất, NHNN tăng chậm hơn 2 tháng ⇒ tỷ giá USD/VND tăng mạnh gần 25.000
    • 1/2023: lãi suất VND tăng cao + tỷ giá đã lên đúng kỳ vọng ⇒ trader bán USD mua VND gửi liên ngân hàng ⇒ tỷ giá giảm mạnh
    • Lãi suất liên ngân hàng là leading indicator của tỷ giá, cùng chiều

  • 2023-04

    • Q4/2022: NHNN tăng lãi suất điều hành 2 lần liên tiếp từ 4% lên 5% rồi 6% để theo Fed
    • Tháng 4/2023: Việt Nam đảo chiều giảm lãi suất trong khi Fed chưa dừng - nhờ lạm phát VN kiểm soát tốt hơn Mỹ
    • Lãi suất USD tại VN gần 0% - ít rủi ro đô la hóa theo chuyên gia

  • 2023-02

    • Chuyên gia giải thích IRP trực quan: ví dụ vay VND 4%, gửi USD 5,5% - phần chênh lệch 1,5% này về lý thuyết phải bằng tốc độ mất giá VND/năm để thị trường cân bằng
    • Cơ chế ngắn hạn: mọi người cùng vay VND mua USD → cầu USD tăng → tỷ giá USD tăng → VND mất giá thêm
    • NHNN triệt tiêu IRP bất cân bằng bằng cách hút tín phiếu, đẩy lãi suất VND lên ngang hoặc trên lãi suất USD
    • Chuyên gia nhắc lại IRP trong ngữ cảnh thị trường đang chờ CPI Mỹ: nếu CPI cao → Fed tăng lãi suất → DXY tăng → NHNN phải tăng lãi suất để bảo vệ tỷ giá VND
    • NHNN đã tăng lãi suất điều hành từ 4% lên 6% trong cuối 2022 do áp lực này

  • 2022-09

    • Fed tăng lãi suất 0,75% (tháng 9/2022), DXY lập đỉnh 20 năm; Euro, GBP, JPY, VND đồng loạt mất giá mạnh
    • Lãi suất TPCP Việt Nam kỳ hạn 10 năm tăng từ 2,1% (2021) lên 4,2% (tháng 9/2022) phản ánh áp lực cân bằng lãi suất
    • ECB buộc tăng lãi suất dù trước đó không muốn, để ngăn Euro tiếp tục trượt giá so với USD

  • 2021-06

    • Nếu lãi suất tiền gửi VND về 0%, VND mất giá → NĐT nước ngoài lợi nhuận CK VN bị bào mòn khi quy về USD → rút vốn; đồng thời rủi ro Việt Nam bị liệt vào danh sách thao túng tiền tệ

  • 2020-11

    • Cuối tháng 11/2020, USD Index giảm do kỳ vọng Fed giữ lãi suất thấp trong cuộc họp cuối tuần - minh họa nguyên lý ngang giá lãi suất khiến USD bị bán, dòng tiền chuyển sang cổ phiếu giúp Dow Jones vượt 30.000 điểm lần đầu tiên (đóng phiên 30.046,24 điểm)

Backlinks