Key takeaway
Giá dầu tăng lan truyền vào lạm phát qua hai kênh chính: trực tiếp (xăng, giao thông) và gián tiếp (chi phí đầu vào sản xuất, thực phẩm); hiệu ứng nền (base effect) khiến lạm phát YoY có thể cao ngay cả khi giá đứng yên.
WHAT
Cơ chế giá dầu tăng kéo lạm phát lên thông qua: (1) trực tiếp - giá xăng dầu, giao thông, nhà ở/điện tăng; (2) gián tiếp - chi phí vận chuyển và đầu vào sản xuất cao hơn đẩy giá thực phẩm, hàng hóa tăng theo; (3) hiệu ứng nền - khi nền giá năm trước thấp, ngay cả giá đứng yên cũng cho lạm phát YoY cao.
WHY/HOW
Việt Nam nhập khẩu năng lượng; giá dầu tăng làm tăng chi phí sản xuất trực tiếp. Đặc biệt, khi chính phủ dùng công cụ thuế/phí xăng dầu để kiểm soát giá bán lẻ thì có thể giảm tác động ngắn hạn nhưng tạo áp lực ngân sách; và khi giá dầu quay về cao, nền so sánh thấp của năm trước lại làm lạm phát YoY bùng lên mạnh hơn.
Related
Notes
- 2026-06
- Tháng 1/2026 giá xăng trung bình ~18.000 đ/l; tháng 4-5 khoảng 24.000 đ/l (sau khi bỏ thuế phí); nếu giá xăng đứng yên ở 24.000 đ/l vẫn tạo lạm phát YoY do nền thấp năm trước
- CPI nhóm giao thông và nhà ở-vật liệu xây dựng là hai nhóm tăng mạnh nhất trong 5T2026
- CPI Mỹ hồi phục lên 4,2% với phần năng lượng chiếm tỷ trọng chủ đạo