Tiêu sản

5 min read

Key takeaway

Thuật ngữ ‘tiêu sản’ bị dịch sai từ ‘liability’ (khoản nợ) trong sách Cha Giàu Cha Nghèo - thực ra chỉ có khoản nợ mới là tiêu sản, không phải bản thân tài sản như căn nhà đang ở.

WHAT

‘Tiêu sản’ là thuật ngữ được phổ biến tại Việt Nam qua bản dịch sách Cha Giàu Cha Nghèo của Robert Kiyosaki. Nguyên tác dùng ‘liability’ (khoản nợ/nghĩa vụ tài chính phải trả). Từ ‘tiêu sản’ không có trong từ điển tiếng Việt chính thống. Định nghĩa của Kiyosaki: tài sản là thứ đưa tiền vào túi, tiêu sản là thứ lấy tiền ra khỏi túi - nhưng cách định nghĩa này bị nhiều chuyên gia tài chính phê phán vì gây nhầm lẫn khi áp dụng thực tế.

WHY/HOW

Nhiều người đọc Cha Giàu Cha Nghèo hiểu sai rằng ‘căn nhà đang ở là tiêu sản’ nên không mua nhà, ở thuê mãi - trong khi nhà bất động sản Việt Nam liên tục tăng giá. Cách hiểu đúng theo kế toán: khi mua nhà bằng vay vốn, bạn sở hữu đồng thời (1) tài sản = căn nhà có giá trị thị trường, và (2) khoản nợ = dư nợ vay ngân hàng. Khoản nợ là tiêu sản/liability, không phải bản thân căn nhà. Nếu giá trị nhà tăng nhanh hơn lãi vay phải trả, tài sản ròng dương.

Notes

  • 2026-05

    • Tip thực hành phân biệt tài sản/tiêu sản: với mỗi khoản chi lớn, tự hỏi ‘nó mang lại tiền, hay tiêu tốn tiền của mình?’; nguyên tắc ưu tiên mua tài sản trước, tiêu sản sau.

  • 2023-07

    • Kiyosaki định nghĩa tiêu sản = thứ lấy tiền ra khỏi túi: nhà ở, ô tô, đồng hồ, khoản trả góp - phân biệt với nợ (liability) theo kế toán chuẩn.
    • Phê phán từ cộng đồng tài chính: định nghĩa quá đơn giản làm Kiyosaki gặp khó khăn trong chính kinh doanh BĐS của ông, dẫn đến phá sản ít nhất một lần.

  • 2023-03

    • Tài sản: thứ sở hữu đem lại thêm thu nhập, hoặc khi bán/khai thác thì số tiền thu về cao hơn chi phí nuôi giữ (VD nhà cho thuê có lời).
    • Tiêu sản: thứ mà trong quá trình sở hữu liên tục lấy tiền ra khỏi túi (VD xe hơi: xăng, bảo trì, phí đường bộ, khấu hao khi bán lại) - bỏ qua các lợi ích tiện nghi/cơ hội mà nó mang lại khi xét bản chất tài chính.
    • Chi tiêu (expense) là chi phí trả để đổi lấy 1 giá trị sử dụng khác (VD máy lạnh đem lại sự thoải mái) - về bản chất vẫn là tiêu sản, chỉ khác cách nhìn nhận giá trị đổi lại.
    • 1 tài sản có là tài sản hay tiêu sản phụ thuộc vào CÁCH SỬ DỤNG, không phải bản chất vật: xe tự dùng = tiêu sản (mất tiền hàng tháng); xe cho thuê = tài sản (sau chi phí vẫn có lời).
    • Người giàu mua tài sản; người nghèo chỉ có chi phí cần thiết, hết tiền là hết, phải cắt chi phí hoặc tăng thu nhập giữ nguyên chi phí; người trung lưu mua tiêu sản nhưng lại nghĩ mình đang sở hữu tài sản.
    • Mục tiêu: thu nhập cao hơn chi tiêu; khi thu nhập tăng, giữ nguyên mức chi tiêu, dùng phần dư mua tài sản (tài sản cộng dồn sinh thêm tài sản), tránh sở hữu tiêu sản không cần thiết.
    • Trích Cha giàu Cha nghèo: “Hãy mua một tiêu sản nếu như bạn đảm bảo rằng sẽ có loại tài sản khác trả tiền cho chúng.”
    • Công thức 10%: nếu buộc phải sở hữu tiêu sản, tối đa chỉ nên dùng 10% tổng tài sản của mình để mua tiêu sản.
    • Phân loại mở rộng trong thực tế: tài sản gồm (1) trực tiếp tạo ra tiền (cổ phần, nhà cho thuê), (2) công cụ kiếm tiền (laptop), (3) nâng cao kiến thức; tiêu sản áp dụng nguyên tắc 10% sau khi đã giữ 90% là tài sản.

  • 2022-03

    • Từ điển Viện Ngôn ngữ học Việt Nam không có từ ‘tiêu sản’
    • Kiyosaki định nghĩa qua dòng tiền (vào vs ra túi) - đây là quan điểm bị nhiều chuyên gia thế giới chỉ trích là định hướng sai
    • Ví dụ điển hình: nhiều bạn trẻ đọc sách xong không mua nhà vì nghĩ nhà là ‘tiêu sản’, sau đó hối hận khi giá nhà tăng mạnh

  • 2021-03

    • Bộ sưu tập có giá trị (đồng hồ, tranh…) vẫn được tính là tài sản trong bảng cân đối dù mang tính tiêu dùng
    • “Nghèo sang chảnh” - vay nợ mua tiêu sản để thể hiện: ví dụ điển hình của nợ xấu

Backlinks