Thâm hụt ngân sách và nợ công Mỹ

4 min read

Key takeaway

Thâm hụt ngân sách liên tục và nợ công phình to buộc chính phủ phải phát hành thêm trái phiếu, gây áp lực lên lợi suất và là nguồn gốc sâu xa của lo ngại lạm phát dài hạn.

WHAT

Thâm hụt ngân sách là tình trạng chi tiêu chính phủ vượt thu ngân sách trong một năm tài khóa. Khi thâm hụt tích lũy, nợ công tăng và chính phủ phải phát hành thêm trái phiếu để tài trợ. Cung trái phiếu tăng trong khi cầu không tăng tương ứng sẽ đẩy giá xuống và lợi suất lên. Nợ công Mỹ đã tăng đặc biệt nhanh từ sau năm 2000, với trần nợ thường xuyên phải nới lên hàng năm.

WHY/HOW

Hai con đường tăng thâm hụt: (1) tăng chi tiêu công và (2) giảm thuế. Cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ Mỹ đều có xu hướng tăng thâm hụt nhưng theo cách khác nhau (giảm thuế doanh nghiệp vs tăng chi tiêu xã hội). Thâm hụt cao dẫn đến lo ngại lạm phát vì: chính phủ có thể cần in tiền, nhu cầu tổng thể tăng do chi tiêu công, và niềm tin vào đồng nội tệ giảm. Chi lãi nợ vượt 1.000 tỷ USD/năm trở thành gánh nặng cơ cấu khó đảo ngược.

Notes

  • 2024-10

    • Goldman Sachs phân tích 11 điểm khác biệt chính sách giữa Harris và Trump về thuế, thương mại, lạm phát, lao động, nhập cư, y tế, năng lượng, môi trường, nhà ở, Fed và an ninh
    • Thị trường đặt cược Trump tái đắc cử qua hành động: Bitcoin +30%, vàng +11% từ đầu tháng 9/2024
    • Chính sách Trump: giảm thuế doanh nghiệp, thuế quan nhập khẩu cao - dự báo làm tăng lạm phát và thâm hụt

  • 2023-10

    • Nợ công Mỹ/GDP ~138% (so với EU ~82-83%); thâm hụt ngân sách kỷ lục tính đến 2023
    • Lợi suất TP Mỹ 10 năm và 30 năm tăng cao; ngưỡng 5% kỳ hạn 30 năm được coi là ngưỡng cảnh báo
    • Fed kỳ họp 01/11/2023 dự kiến giữ nguyên lãi suất vì điều kiện tài chính đã tự thắt chặt qua lợi suất dài hạn - cơ chế bond vigilantes

  • 2023-05

    • Nợ công Mỹ tăng gần 4 lần từ 2006 (đặc biệt Covid đẩy tốc độ tăng rất nhanh); thâm hụt ngân sách diễn ra liên tục từ 2002
    • Nợ công Mỹ/GDP khoảng 120% (năm 2023); Nhật Bản là chủ nợ lớn nhất của Mỹ; Việt Nam nắm ~36 tỷ USD trái phiếu chính phủ Mỹ từ dự trữ ngoại hối
    • Hai con đường tăng thâm hụt: giảm thuế doanh nghiệp (Cộng hòa) và tăng chi tiêu xã hội (Dân chủ) - cả hai đều làm nợ công tăng theo cách khác nhau
    • Chi lãi nợ Mỹ chiếm 15-20% nợ công, vượt 1.000 tỷ USD/năm - gánh nặng cơ cấu khó đảo ngược

  • 2022-10

    • Theo Bộ Tài chính Mỹ, nợ công Mỹ đạt mức kỷ lục 31.000 tỷ USD (thời điểm Biden nhậm chức tháng 1/2021 là 27.750 tỷ USD)
    • Khoảng 24.000 tỷ USD do công chúng (cá nhân/tổ chức không phải cơ quan liên bang) nắm giữ, gần 7.000 tỷ USD do các chính phủ nước ngoài nắm giữ
    • Nợ tăng nhanh trong vài năm gần đây chủ yếu do Fed in thêm tiền để đối phó đại dịch COVID-19

Backlinks