Quản trị tài sản nợ - tài sản có (ALM)

4 min read

Key takeaway

ALM (quản trị tài sản có - tài sản nợ) là lõi quan trọng nhất trong quản trị ngân hàng: tái cân bằng tài sản có (asset) và tài sản nợ (liability) để giảm thiểu rủi ro và tối đa lợi nhuận. Không hiểu ALM thì phân tích ngân hàng chỉ dừng ở P/B, P/E quá khứ vô nghĩa.

WHAT

ALM (Asset and Liability Management) là hoạt động quản trị cân đối hai vế bảng cân đối kế toán ngân hàng: tài sản có (asset - cho vay, trái phiếu đầu tư, tiền gửi liên ngân hàng) và tài sản nợ (liability - tiền gửi tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi, vốn huy động). Trong tiếng Việt ‘thuận mồm’ gọi tài sản nợ có; chuẩn là tài sản có (asset) và tài sản nợ (liability). Tài sản có trừ tài sản nợ ra vốn chủ. Để quản trị, ngân hàng không dùng book value mà gán trọng số rủi ro (risk weight) để có tài sản có nhạy cảm rủi ro (RSA) và tài sản nợ nhạy cảm rủi ro (RSL).

WHY/HOW

Hoạt động ngân hàng thương mại bản chất là kinh doanh rủi ro, nên cần ALM để kiểm soát rủi ro và qua đó tối đa hoá thu nhập. Bộ phận quản trị là ALCO (Asset Liability Committee - ủy ban ALCO). ALM tốt thì bảng cân đối lành mạnh, vốn chủ chắc chắn; thừa vốn chủ quá thì hiệu quả kém, lệch pha quá thì nợ xấu phát sinh và chi phí vốn tăng. Phân tích ngân hàng phải đánh giá ngân hàng có cân bằng tài sản nợ - tài sản có ở mức tối ưu hay không, vì đó mới tác động đến P/B và P/E tương lai.

Notes

  • 2026-06

    • Webinar P2: repricing model (mô hình tái định giá) là công cụ quản trị rủi ro lãi suất trong ALM; RSA (risk sensitive asset) - RSL (risk sensitive liability) = gap ảnh hưởng delta NII.
    • Phân tích ba lệch pha bằng bảng cân đối từng kỳ hạn (BCTC kiểm toán): bảng 1 - lệch pha giản đơn theo số tiền và thời gian (maturity gap); bảng 2 - lệch pha nhạy cảm lãi suất (repriced gap).
    • Mục tiêu ALM: không phải rủi ro bằng không (lợi nhuận sẽ rất thấp) mà là cân bằng rủi ro ở mức tối ưu - tối đa lợi nhuận trong tầm kiểm soát.
    • Bốn rủi ro chính ngân hàng: tín dụng (credit risk), thị trường (market risk = lãi suất + tỷ giá), thanh khoản (liquidity risk), hoạt động (operational risk); ALM quản trị ba rủi ro đầu.
    • FAnalysis Tập 9: ba hoạt động chính ngân hàng thương mại là tín dụng (70-90% lợi nhuận), đầu tư (forex/trái phiếu/fix income), dịch vụ; ALM phải kiểm soát cân bằng cả ba mảng.
    • FAnalysis Tập 9: nghị quyết 79 đặt mục tiêu 3 ngân hàng VN lọt top 100 ngân hàng châu Á theo tổng tài sản - đẩy tín dụng mạnh, càng phải kiểm soát chặt ba lệch pha tránh nợ xấu vọt.
    • Thông tư 21/2025 NHNN thay thế thông tư 52 về xếp hạng ngân hàng - có thể khai thác các chỉ tiêu phân tích từ đây (ví dụ: tỉ lệ tài sản có tính thanh khoản cao bình quân / tổng tài sản bình quân).

  • 2021-02

    • Chuyên gia đề cập ALCO (Asset-Liability Committee) là bộ phận cốt lõi quản trị ngân hàng, nhìn xu hướng lãi suất để điều chỉnh cơ cấu cho vay/huy động
    • Năm 2020: lãi suất giảm mạnh giúp ngân hàng tận dụng gap - tăng cho vay kỳ hạn dài trong khi huy động ngắn với lãi suất thấp
    • Đường cong lãi suất Việt Nam dẹt: chênh lệch lãi suất ngắn hạn/dài hạn nhỏ, hạn chế cơ hội ALM so với thị trường phát triển

Diễn giả từng làm với các ban ALCO ngân hàng từ 2010-2012. Định nghĩa: AOM/ALM = tái cân bằng asset và liability để minimize risk, maximize income. Ngân hàng có công ty chứng khoán con không phải Universal Bank vì không tích hợp trên cùng một bảng cân đối kế toán.

Backlinks