Porter 5 Forces

3 min read

Key takeaway

Mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter giúp đánh giá mức độ hấp dẫn của một ngành: ngành có cạnh tranh thấp trên 5 chiều → biên lợi nhuận cao → hấp dẫn nhà đầu tư.

WHAT

Porter 5 Forces là mô hình phân tích cấu trúc cạnh tranh của ngành gồm 5 lực lượng:

  1. Cạnh tranh giữa các đối thủ hiện tại (Rivalry among existing competitors) - mức độ khốc liệt nội bộ ngành
  2. Đe dọa từ đối thủ mới gia nhập (Threat of new entrants) - rào cản gia nhập ngành cao hay thấp
  3. Đe dọa từ sản phẩm/dịch vụ thay thế (Threat of substitutes) - khả năng khách hàng chuyển sang lựa chọn khác
  4. Quyền lực thương lượng của khách hàng (Bargaining power of buyers) - khách hàng ép giá được không
  5. Quyền lực thương lượng của nhà cung cấp (Bargaining power of suppliers) - nhà cung ứng ép giá đầu vào được không

WHY/HOW

Khi 5 lực lượng đều yếu → doanh nghiệp trong ngành giữ được biên lợi nhuận tốt → ngành hấp dẫn đầu tư. Khi nhiều lực lượng mạnh → cạnh tranh khốc liệt → biên lợi nhuận bị ép → rủi ro cao.

Ứng dụng trong đầu tư chứng khoán:

  • Đánh giá xem ngành mục tiêu có cấu trúc cạnh tranh thuận lợi không
  • Kết hợp với PEG để so sánh ngành: chọn ngành vừa có cấu trúc tốt vừa có định giá hấp dẫn
  • Theo dõi CSF (yếu tố thành công cốt lõi) của từng ngành để phát hiện thay đổi sớm

Ví dụ ứng dụng:

  • Ngành thép Việt Nam: nhà cung ứng quặng sắt quốc tế mạnh (áp lực từ nhà cung ứng cao), nhưng thuế chống bán phá giá HRC giảm cạnh tranh từ Trung Quốc → cạnh tranh nội bộ ở mức kiểm soát
  • Ngành taxi vs ride-hailing: công nghệ (sản phẩm thay thế) đã làm sụp đổ cấu trúc ngành truyền thống

Notes

  • 2026-01

    • Michael Porter là giáo sư Đại học Harvard, phát triển mô hình này từ những năm 1980.
    • Mô hình này xuất phát từ chương trình CGBA (Phân tích tài chính và kinh doanh toàn cầu) của kênh tài chính kinh doanh.
    • Cần cập nhật đánh giá định kỳ vì cấu trúc cạnh tranh thay đổi theo thời gian (công nghệ, chính sách…).

  • 2023-09

    • Mục đích chính của 5 Forces: xác định yếu tố ảnh hưởng lớn tới biên lợi nhuận ngành trước khi phân tích từng DN; ngành áp lực cạnh tranh càng cao thì biên lợi nhuận càng thấp.
    • Hệ thống chấm điểm định lượng 5 Forces: điểm âm = cạnh tranh cao (xấu), 0-3 = cạnh tranh trung bình, >=4 = cạnh tranh thấp (tốt cho nhà đầu tư).
    • Kết quả 5 Forces giúp trả lời câu hỏi: thông tin vĩ mô/ngành mới ra sẽ ảnh hưởng thế nào tới biên lợi nhuận ngành?

Backlinks