Ngân hàng đầu tư

4 min read

Key takeaway

Ngân hàng đầu tư (ở Việt Nam chủ yếu là công ty chứng khoán) là định chế dẫn vốn, giúp doanh nghiệp phát hành cổ phiếu/trái phiếu và là mảng còn nhiều dư địa tăng trưởng.

WHAT

Ngân hàng đầu tư là định chế tài chính trung gian chuyên về huy động vốn cho doanh nghiệp (tư vấn phát hành, IPO, M&A) khác với ngân hàng thương mại thuần túy nhận tiền gửi - cho vay. Ở Việt Nam, nghiệp vụ ngân hàng đầu tư chủ yếu do các công ty chứng khoán (trực thuộc ngân hàng hoặc độc lập) thực hiện.

Ở cấp độ toàn cầu, IB lớn (Deutsche Bank, Goldman Sachs, JPMorgan…) còn chuyên về giao dịch trái phiếu, phái sinh, và quản lý tài sản cho tổ chức - danh mục hoàn toàn khác ngân hàng thương mại.

WHY/HOW

Khi nhu cầu vốn của nền kinh tế tăng và kênh tín dụng đã tới hạn, vai trò của ngân hàng đầu tư trong việc dẫn vốn qua thị trường vốn trở nên thiết yếu. Công ty chứng khoán có ba trụ cột lợi nhuận: môi giới (đang dịch chuyển về zero phí do công nghệ/AI), tự doanh, và dịch vụ ngân hàng đầu tư (mảng cốt lõi cho giai đoạn tới). Để dẫn vốn hiệu quả, doanh nghiệp IB cần năng lực vốn đủ lớn.

Danh mục tài sản của IB toàn cầu bao gồm phái sinh, trái phiếu, và sản phẩm có cấu trúc phức tạp - nhạy cảm hơn với biến động lãi suất so với danh mục cho vay thông thường. Tỷ lệ P/B thấp của IB không có nghĩa là rẻ nếu chất lượng tài sản ẩn nhiều rủi ro - cần phân biệt loại hình trước khi so sánh định giá.

Notes

  • 2026-05

    • Ở các thị trường phát triển (Mỹ, Hàn Quốc), mảng ngân hàng đầu tư chiếm ~1/3 đến 1/2 quy mô vốn hóa so với ngân hàng thương mại.
    • Ở Việt Nam, ngân hàng đầu tư mới chiếm ~2-3% vốn hóa thị trường, còn nhiều dư địa.
    • Index Việt Nam: ngân hàng thương mại chiếm ~40-50% (cả vốn hóa lẫn lợi nhuận, VN30), phần lớn còn lại là bất động sản - cơ cấu chưa đa dạng.
    • Mô hình ‘universal bank’ (ngân hàng tổng hợp) từng thử ở 2006-2007 nhưng thất bại, sau đó tách về ngân hàng thương mại thuần túy.

  • 2023-03

    • Deutsche Bank: 80% hoạt động tập trung tại Mỹ, Anh, Đức - ba thị trường có Fed/BoE/ECB tăng lãi suất mạnh nhất
    • DB có 299 tỷ USD công cụ phái sinh trong tổng 531 tỷ USD tài sản - tỷ trọng rất lớn
    • P/B của DB chỉ 0.25 lần, trong khi Vietcombank ~3 lần - so sánh này vô nghĩa vì khác loại hình ngân hàng hoàn toàn
    • Top 10 IB toàn cầu 2022: 5 ngân hàng Mỹ dẫn đầu, DB chiếm ~2% doanh thu

  • 2022-10

    • Ngân hàng thương mại: nhận tiền gửi + cho vay + dịch vụ bán lẻ; rủi ro chủ yếu là rủi ro tín dụng
    • Ngân hàng đầu tư: bảo lãnh phát hành, tư vấn M&A, giao dịch chứng khoán/phái sinh; rủi ro chủ yếu là rủi ro thị trường
    • Khi thị trường tài chính thuận lợi (2020-2021), ngân hàng đầu tư nhiều tài sản rủi ro lợi nhuận cao; khi thắt chặt tiền tệ thì mảng này sụt giảm mạnh
    • Ở Việt Nam giai đoạn 2022, chưa có ngân hàng đầu tư độc lập - nghiệp vụ đầu tư nằm trong khối đầu tư của ngân hàng thương mại

  • 2021-05

    • Vingroup có ba lãnh đạo cấp cao xuất thân từ ngân hàng đầu tư quốc tế: Lê Thị Thu Thủy (Lehman Brothers), Nguyễn Thị Diệu (UBS), và bối cảnh Masan có Danny Le (Morgan Stanley) + Hùng Nguyễn (JPMorgan)
    • Sau sự kiện Lehman Brothers phá sản năm 2008, nhiều cựu banker về Việt Nam và gia nhập các tập đoàn tư nhân lớn

Backlinks