Mua lại cổ phiếu quỹ

5 min read

Key takeaway

Mua lại cổ phiếu quỹ là việc doanh nghiệp dùng tiền của mình mua lại cổ phiếu đang lưu hành. Trong khủng hoảng giá (như khi thuế đối ứng làm cổ phiếu giảm sàn), đây là công cụ đỡ giá và bảo vệ lợi ích cổ đông ngắn hạn - nhưng chỉ nên làm khi doanh nghiệp thực sự có tiền.

WHAT

Cổ phiếu quỹ (treasury stock) là cổ phiếu do chính công ty phát hành rồi mua lại từ thị trường, làm giảm số cổ phiếu đang lưu hành. Mua lại cổ phiếu quỹ (buyback) là hành động tài chính dùng tiền mặt của doanh nghiệp để thực hiện việc này.

WHY/HOW

Khi giá cổ phiếu giảm mạnh (ví dụ nhiều phiên giảm sàn do cú sốc thuế đối ứng), HĐQT có thể quyết định mua lại cổ phiếu quỹ để:

  • Tạo lực cầu đỡ giá, ổn định tâm lý nhà đầu tư.
  • Thể hiện ban lãnh đạo tin vào giá trị doanh nghiệp.
  • Bảo vệ quyền lợi cổ đông trong ngắn hạn (mục A của khung quản trị công ty).

Điều kiện tiên quyết là doanh nghiệp phải có dòng tiền dư - đây là quyết định của bộ phận tài chính, phải cân nhắc giữa đỡ giá và giữ thanh khoản. Một hành động bảo vệ cổ đông song song khác là giữ cam kết trả cổ tức đã công bố (nhiều doanh nghiệp lại đổi kế hoạch không chia cổ tức tiền mặt ngay sau khi có thuế - làm tổn hại quyền lợi cổ đông).

Doanh nghiệp có thể mua qua sàn (tạo cầu thực, đỡ giá) hoặc thỏa thuận OTC (ít tác động giá). Sau khi mua, số CP lưu hành giảm, EPS và ROE tự động tăng dù lợi nhuận không đổi. Tại Việt Nam, động cơ phổ biến nhất là đỡ giá (nhất là trong bối cảnh thị trường giảm mạnh), không hẳn là tín hiệu dư tiền hay định giá thấp như ở thị trường phát triển.

Notes

  • 2025-04

    • Mua lại cổ phiếu quỹ làm giảm số lượng cổ phiếu lưu hành, qua đó có thể tăng EPS và giảm free float.
    • Trong khủng hoảng, ít doanh nghiệp Việt Nam chủ động dùng công cụ này dù về lý thuyết rất hữu ích để bảo vệ cổ đông.

  • 2023-11

    • Cổ phiếu quỹ không có bất kỳ quyền gì: không biểu quyết, không nhận cổ tức - hoàn toàn bị “đóng băng” khi nằm trong két
    • Khi mua CP quỹ: tài sản giảm (dùng tiền mặt), vốn chủ sở hữu giảm (ghi âm ở mục Cổ phiếu quỹ)
    • DN có thể hủy bỏ cổ phiếu quỹ để giảm vốn điều lệ (ví dụ: Thủy sản Mekong)
    • Rủi ro tiêu cực: DN đăng ký mua nhưng không mua (GAS 2015 chỉ mua 6% số đăng ký); dùng tiền DN để giúp cổ đông lớn thoái vốn; mua để tăng tỷ lệ biểu quyết phục vụ lợi ích cá nhân
    • Tiết kiệm thuế cho cổ đông: mua CP quỹ thay vì trả cổ tức tiền mặt giúp cổ đông tránh thuế TNCN

  • 2023-09

    • Khi mua cổ phiếu quỹ: Tài sản giảm (dùng tiền mặt), số lượng cổ phiếu lưu hành giảm, VCSH giảm - là giao dịch tài trợ vốn (financing)
    • Cổ phiếu quỹ tính bằng số tiền doanh nghiệp bỏ ra mua lại, được ghi nhận là khoản giảm trừ VCSH

  • 2022-12

    • KBC (Kinh Bắc) thông qua mua lại 100 triệu cổ phiếu (13% cổ phiếu lưu hành) với giá tối đa 34.000đ/cp, tổng chi tối đa 3.400 tỷ đồng; đồng thời hủy phát hành riêng lẻ 150 triệu cp vì thị trường không thuận lợi

  • 2022-11

    • Nam Long thông qua mua lại cổ phiếu NLG tối đa 1.000 tỷ đồng từ lợi nhuận chưa phân phối; theo Luật CK 2019 (hiệu lực 1/1/2021) phải hủy cổ phiếu mua được và giảm vốn điều lệ - khác quy định cũ

  • 2020-12

    • CTD (Coteccons) ghi nhận cổ phiếu quỹ âm 443 tỷ đồng trên BCTC hợp nhất tại 30/9/2020; dự định chi khoảng 340-345 tỷ đồng để mua thêm khoảng 4,6-4,9 triệu cổ phiếu quỹ ở mức giá đóng cửa khoảng 70.000 đồng/cổ phiếu.
    • Thông tin mua cổ phiếu quỹ của CTD góp phần tạo tâm lý tích cực, mã CTD có một phiên tăng trần trong 5 phiên gần nhất.
    • Gelex (GEX) cũng thực hiện giao dịch mua cổ phiếu quỹ để phát hành cho cán bộ nhân viên theo cơ chế tương tự (ESOP).

  • 2020-04

    • VNM mua 17 triệu CP quỹ; VPB đăng ký 122 triệu (~5% lưu hành) trong bối cảnh VN-Index giảm 35% do Covid-19
    • Chuyên gia Huỳnh Tuấn (Mirae Asset): ở Việt Nam động cơ phổ biến nhất là đỡ giá, không hẳn là tín hiệu tốt thuần túy như ở Mỹ

Backlinks