Lãi suất âm

4 min read

Key takeaway

Lãi suất âm là công cụ tiền tệ cực đoan nhằm kích thích kinh tế bằng cách phạt việc giữ tiền mặt - nhưng hiệu quả bị hạn chế khi vấn đề cốt lõi là cấu trúc kinh tế chứ không phải thiếu thanh khoản.

WHAT

Lãi suất âm (Negative Interest Rate Policy - NIRP) xảy ra khi ngân hàng trung ương đặt lãi suất điều hành dưới 0%. Ngân hàng thương mại gửi tiền tại NHTW phải trả phí thay vì nhận lãi, khuyến khích họ cho vay ra nền kinh tế. Người gửi tiết kiệm tại ngân hàng có thể bị tính phí thay vì nhận lãi.

WHY/HOW

NIRP là phản ứng của NHTW khi kinh tế giảm phát, nhu cầu tiêu dùng yếu và lãi suất bằng 0 vẫn chưa đủ kích thích. Nhật áp dụng từ 1998 (bằng 0) và chính thức âm từ 2016. Tuy nhiên hiệu quả có hạn: doanh nghiệp và hộ gia đình không vay thêm khi nhu cầu tiêu dùng yếu và bảng cân đối nợ còn nặng. Nhật Bản, ECB, Thụy Sĩ từng áp dụng. Khi bỏ NIRP (chuyển sang lãi suất dương), đồng nội tệ thường tăng giá vì chênh lệch lãi suất nới rộng thu hút dòng vốn.

Notes

  • 2024-03

    • BOJ chính thức chấm dứt NIRP tháng 3/2024, nâng lãi suất lên dương sau gần 8 năm âm chính thức
    • Nhân viên ngân hàng trẻ Nhật phải được đào tạo lại vì chưa từng xử lý nghiệp vụ trả lãi tiền gửi

  • 2023-12

    • BOJ họp 19/12/2023, giữ nguyên lãi suất -0,1%, tiếp tục mua trái phiếu chính phủ
    • Thị trường kỳ vọng BOJ có thể thay đổi chính sách đầu năm 2024 khi lạm phát Nhật vượt 2%
    • BOJ thận trọng, chờ tín hiệu tiền lương tăng bền vững trước khi thoát NIRP
    • Thống đốc BOJ Kazuo Ueda ngày 25/12/2023 phát tín hiệu có thể bỏ lãi suất âm trong 2024, phụ thuộc kết quả hội nghị lương Shunto Q1/2024
    • Nếu BOJ thoát NIRP, đồng yên có cơ hội phục hồi trong bối cảnh Fed dự kiến hạ lãi suất 2024 - thu hẹp chênh lệch lãi suất USD/JPY
    • Triển vọng thoát NIRP 2024 tích cực cho người lao động Việt Nam tại Nhật: kiều hối yên tăng giá trị khi đổi sang VND

  • 2023-08

    • Nhật Bản duy trì lãi suất 0% (tiệm cận âm) để chống giảm phát - mục tiêu: khuyến khích dân giữ tiền chi tiêu thay vì gửi tiết kiệm
    • Lãi suất âm/thấp làm giảm sức hút tài sản nội tệ, dòng vốn chạy sang đồng tiền lãi suất cao hơn

  • 2023-07

    • 3/2020: bond yield US 1Y về -0.03% - nhà đầu tư chấp nhận lỗ nhỏ để giữ tài sản an toàn thay vì tiền mặt vật lý hoặc gửi NH có nguy cơ phá sản
    • Nguyên nhân thứ 2: tổ chức tài chính buộc phải cover short position trái phiếu

  • 2022-07

    • ECB kết thúc 8 năm áp dụng lãi suất âm (2014-2022) khi tăng lãi suất tiền gửi từ -0,5% lên 0% ngày 21/7/2022
    • Lý do chấm dứt: lạm phát eurozone vượt mục tiêu 2%, không còn cần kích thích tăng trưởng bằng lãi suất âm

  • 2022-03

    • BOJ họp 18/3/2022 giữ nguyên: lãi suất ngắn hạn -0,1%, dài hạn ~0%; mua trái phiếu không giới hạn + cổ phiếu 12.000 tỷ Yên/năm
    • Yên xuống 119 JPY/USD (17/3/2022) - thấp nhất 6 năm sau khi Fed tăng lãi suất
    • Lạm phát bán buôn Nhật tháng 2/2022 lên 9,3% - cao nhất 41 năm; CPI dự kiến lên 2% tháng 4/2022
    • Rủi ro duy trì NIRP khi USD tăng mạnh: đồng Yên mất giá, lạm phát nhập khẩu tăng đặc biệt với nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng

Backlinks