Lan tỏa kinh tế

4 min read

Key takeaway

Đầu tư vào hạ tầng tạo hiệu ứng lan tỏa nhiều tầng: kích thích nhu cầu ngành cung ứng, tạo việc làm, tăng thu nhập hộ gia đình, thúc đẩy tiêu dùng và đầu tư tư nhân theo sau. Với bất động sản, lan tỏa còn đặc biệt rộng: xây một căn nhà ảnh hưởng đến khoảng 40 ngành nghề liên quan và tăng nguồn cung nhà còn giúp giảm giá thuê, từ đó kiểm soát lạm phát.

WHAT

Lan tỏa kinh tế (spillover/multiplier) là hiện tượng một đồng chi tiêu đầu tư ban đầu tạo ra tổng giá trị gia tăng lớn hơn trong nền kinh tế qua nhiều vòng lưu chuyển. Hệ số nhân đầu tư công thường được ước tính trong khoảng 1,2-2,0 tùy nền kinh tế và giai đoạn chu kỳ. Với bất động sản, chuỗi lan tỏa bao gồm tiêu thụ nguyên vật liệu xây dựng, nhân công xây dựng, hệ sinh thái dịch vụ xung quanh và các tác động tài chính-thuế gián tiếp.

WHY/HOW

Cơ chế: chi tiêu chính phủ (hoặc xây dựng nhà ở) tạo thu nhập cho doanh nghiệp và người lao động, từ đó tăng tiêu dùng, tăng doanh thu doanh nghiệp khác, rồi kéo theo đầu tư tư nhân. Hiệu ứng mạnh hơn khi nền kinh tế dưới mức tiềm năng (output gap âm) và hệ thống tài chính dẫn vốn hiệu quả. Với bất động sản, cơ chế lan tỏa còn tác động đến lạm phát theo cách đặc thù: CPI Việt Nam tính trọng số nhà ở theo giá thuê nhà chứ không phải giá mua - tăng nguồn cung nhà sẽ kéo giá thuê giảm, trực tiếp hỗ trợ kiểm soát lạm phát. Đây là lý do nhà nước siết phân lô bán nền (đất bỏ hoang không tạo ra bất kỳ lan tỏa kinh tế nào) và khuyến khích xây nhà trên đất. Bên cạnh đó, hoạt động xây dựng còn tăng thu thuế trực tiếp và gián tiếp (thuế GTGT vật liệu, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế chuyển nhượng). Lưu ý: đóng góp BĐS vào GDP cần bóc tách - kinh doanh BĐS thuần túy chỉ khoảng 3,6% GDP; con số ~25% thường được nhắc đến phải gộp cả xây dựng và tài chính/ngân hàng liên quan. Tín dụng BĐS chiếm ~25% tổng tín dụng trong khi đóng góp GDP thuần thấp hơn nhiều, cho thấy hiệu quả sử dụng vốn thấp.

Notes

  • 2023-12

    • Xây một căn nhà ảnh hưởng đến ~40 ngành nghề dịch vụ liên quan
    • CPI Việt Nam: có trọng số ‘nhà ở và vật liệu xây dựng’; yếu tố giá thuê nhà (không phải giá mua) là thành phần tính lạm phát - tăng nguồn cung nhà → giảm giá thuê → hỗ trợ kiểm soát lạm phát
    • Lý do nhà nước siết phân lô bán nền: đất bỏ hoang không đóng góp vào các chuỗi giá trị này; buộc xây nhà trên đất mới kích hoạt lan tỏa kinh tế
    • Ngoài GDP và lạm phát: siết phân lô còn giúp tăng thu thuế trực tiếp và gián tiếp từ hoạt động xây dựng và giao dịch

  • 2023-06

    • Số liệu Q1/2023: kinh doanh BĐS đóng góp 3,753% GDP (Tổng cục Thống kê)
    • Tổng dư nợ tín dụng BĐS toàn phần: ~2,5 triệu tỷ/12,3 triệu tỷ tổng tín dụng (~25%)
    • Riêng tín dụng kinh doanh BĐS: ~857.000 tỷ (~7% tổng tín dụng) - nguồn lực gấp đôi đóng góp GDP
    • 65% tín dụng BĐS dành cho cá nhân mua nhà/tiêu dùng

  • 2023-02

    • Chính phủ Việt Nam nhấn mạnh ưu tiên dự án giao thông có tính lan tỏa cao trong giải ngân 700.000 tỷ đồng vốn đầu tư công 2023

Backlinks