CPI lõi

12 min read

Key takeaway

CPI lõi loại bỏ thực phẩm và năng lượng - hai nhóm có biến động giá lớn - để phản ánh xu hướng lạm phát bền vững hơn, được Fed dùng làm cơ sở ra quyết định chính sách tiền tệ.

WHAT

CPI lõi (Core CPI) là chỉ số giá tiêu dùng không bao gồm hai nhóm hàng hóa có mức biến động giá lớn là thực phẩm và năng lượng. Kết quả là CPI lõi phản ánh xu hướng lạm phát nền (underlying inflation) ổn định hơn so với CPI tổng (headline CPI). Ngoài CPI lõi còn có PCE lõi - thước đo Fed ưa dùng hơn vì rổ hàng hóa linh hoạt theo hành vi tiêu dùng thực tế.

WHY/HOW

Giá thực phẩm và năng lượng chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố mùa vụ, địa chính trị, thời tiết - những cú sốc cung ngắn hạn không phản ánh sức ép lạm phát cơ bản. Loại bỏ hai nhóm này giúp nhà hoạch định chính sách đánh giá đúng hơn liệu lạm phát có đang tăng do cầu kéo (demand-pull) hay chi phí đẩy (cost-push) bền vững hay không. Nhóm nhà ở (housing) chiếm khoảng 1/3 rổ hàng CPI Mỹ, thường có độ trễ lớn và là yếu tố chính khiến lạm phát giảm chậm.

Tại Việt Nam, CPI còn bị ảnh hưởng lớn bởi lộ trình tăng giá hàng do nhà nước quản lý: giá điện, học phí, viện phí. Đây là “lạm phát chính sách” - xuất hiện ngay cả khi tổng cầu yếu. Nhà nước thường hoãn điều chỉnh giá hàng quản lý trong giai đoạn kinh tế khó, rồi thực hiện theo lộ trình khi ổn định hơn - tạo ra áp lực lạm phát cộng dồn. Khi CPI tiệm cận mục tiêu 4%, NHNN không thể hạ lãi suất thêm (phải bảo vệ lãi suất thực dương để giữ tiền gửi VND).

Notes

  • 2024-07

    • CPI lõi tháng 6/2024 của Mỹ: +0,1% so tháng trước, +3,3% so cùng kỳ - thấp nhất từ 4/2021
    • Nhóm nhà ở vẫn là yếu tố chính giữ lạm phát cao, tỷ trọng ~1/3 rổ CPI Mỹ; tốc độ tăng chậm lại được xem là tín hiệu tích cực
    • Cả hai chỉ số đều thấp hơn dự báo của chuyên gia (dự báo +0,2% và +3,4%)

  • 2024-05

    • CPI lõi tháng 4/2024 Mỹ tăng 0,3% MoM và 3,6% YoY - hạ nhiệt so với tháng 3, đúng với dự báo của các nhà kinh tế
    • Chi phí nhà ở (shelter) tăng 0,4% MoM và 5,5% YoY - vẫn ở mức cao, là rào cản chính để đưa lạm phát về 2%
    • CPI toàn phần tháng 4 tăng 0,3% MoM và 3,4% YoY - thấp hơn dự báo 0,4% MoM
    • Lạm phát bình quân Việt Nam 4 tháng đầu năm 2024: 3,93% - rất gần mục tiêu 4,5% của Quốc hội
    • Dự báo tháng 5/2024 có thể vượt 4%, tiệm cận 4,5% do giá thịt heo tăng ~10% - lương thực tác động lớn hơn lõi ở Việt Nam
    • GSO công bố số liệu lạm phát tháng 5 vào 29/05/2024; khi lạm phát tiệm cận mục tiêu, NHNN thu hẹp dư địa nới lỏng tiền tệ

  • 2024-04

    • CPI lõi Mỹ tháng 3/2024 tăng 3,8% yoy và 0,4% mom, vượt dự báo - dịch vụ tiêu dùng vẫn là nguồn áp lực chính
    • Khoảng cách giữa CPI tổng (3,5%) và CPI lõi (3,8%) cho thấy nhóm dịch vụ đóng góp lớn hơn năng lượng vào lạm phát tháng này

  • 2024-03

    • Tháng 3/2024: CPI lõi kỳ vọng tiếp tục hạ nhiệt, nhưng CPI tổng vẫn cao do giá dầu chịu ảnh hưởng từ căng thẳng địa chính trị Biển Đỏ
    • Sự phân kỳ giữa CPI lõi và CPI tổng là lý do Fed thận trọng, chưa vội cắt lãi suất trong quý 1/2024
    • CPI Mỹ tháng 2/2024 tăng cao hơn dự báo (lõi tháng/tháng: thực tế 0.4% vs kỳ vọng 0.3%), chủ yếu do giá năng lượng tăng mạnh
    • Giá năng lượng Mỹ khó kiểm soát vì phụ thuộc nhập khẩu
    • Kết quả: xác suất Fed hạ lãi suất tháng 3 gần về 0, tháng 6 khoảng 57%

  • 2024-01

    • CPI tổng tháng 12/2023 Mỹ tăng 3,4% so cùng kỳ - cao hơn kỳ vọng 3,2%, tăng 0,3% so tháng 11
    • CPI lõi tháng 12/2023 tăng 3,9% - giảm nhẹ 0,1% so tháng 11, vẫn cao hơn CPI tổng
    • Giá dịch vụ vận chuyển tăng 9,7% so cùng kỳ (vượt đỉnh 6/2022 là 8,8%); giá nhà ở tăng 6,2% (vượt đỉnh 5,6%)
    • Giá dầu giảm 14,7%, giá xăng giảm 1,9% từ cuối 2022 - đây là nguyên nhân chính kéo CPI tổng xuống
    • Áp lực CPI Việt Nam 2024: tăng giá viện phí (nghị quyết đã ban hành, tăng 10-15%), base thấp học phí đầu 2023 tạo effect cộng dồn, giá điện đã tăng 2023
    • Dự báo CPI Việt Nam 2024 theo tháng: đỉnh quý II-III có thể đạt 4.6-4.9% yoy (kịch bản trung lập)
    • CPI bình quân cả năm 2024 ước 3.6-4%, sát trần mục tiêu chính phủ 4.5% nhưng tại một số thời điểm tiệm cận 4.3%
    • Hệ quả: lãi suất huy động VND không còn dư địa giảm thêm (tối đa 0-0.5%), đi ngang hoặc nhích nhẹ trong 2024

  • 2023-12

    • CPI lõi tháng 11/2023 tăng 0,3% MoM (vượt kỳ vọng 0,2%) - chỉ số duy nhất trong 4 chỉ số lạm phát hôm đó cao hơn dự báo
    • Đây là bằng chứng thị trường đang “việt vị”: lạm phát lõi chưa theo đà giảm như kỳ vọng
    • CPI tổng tháng 11 tăng 0,1% MoM - đúng dự báo; sự phân kỳ giữa CPI tổng và lõi là tín hiệu cảnh báo

  • 2023-11

    • CPI lõi Mỹ tháng 10/2023 tăng 4% YoY - thấp nhất trong 2 năm, thấp hơn dự báo; dù vẫn gấp đôi mục tiêu 2% của Fed
    • CPI tổng thể tháng 10 tăng 3,2% YoY, giảm từ 3,7% tháng 9; so với tháng trước CPI không tăng (0%)
    • Thị trường diễn giải: lộ trình tăng lãi suất Fed có thể đã kết thúc

  • 2023-10

    • CPI lõi Mỹ tháng 9/2023 tăng 4,1% YoY (loại trừ thực phẩm và năng lượng), chậm lại so với tháng trước dù CPI toàn phần đạt 3,7% vẫn cao hơn kỳ vọng 0,1%
    • CPI lõi giảm trong khi CPI toàn phần tăng (do xăng và thuê nhà) - cho thấy áp lực lạm phát nền hạ nhiệt dù giá năng lượng vẫn gây nhiễu

  • 2023-08

    • Loại trừ lương thực và năng lượng vì 2 nhóm này biến động quá mạnh, không phản ánh xu hướng cầu bền vững
    • Đo lường tác động hoặc áp lực lâu dài của cầu đến biến động giá
    • VD thực tế: CPI lõi Mỹ tháng 10/2023 YoY = 4% (thấp hơn kỳ vọng 4,1%)
    • CPI Mỹ tháng 7/2023: tổng thể +3,2% YoY (dự báo 3,3%), +0,2% MoM - thấp hơn kỳ vọng nhưng tăng từ 3% tháng 6
    • CPI lõi tháng 7/2023: 4,7% YoY - gấp đôi mục tiêu 2% Fed, là lý do Fed chưa thể hạ lãi suất
    • Phân kỳ CPI tổng (3,2%) vs CPI lõi (4,7%) phản ánh giá năng lượng đã hạ nhưng lạm phát dịch vụ/nền vẫn dai dẳng
    • CPI tháng 7/2023 tăng 3,12% YoY; lạm phát cơ bản tháng 7 tăng 4,11% YoY
    • Bình quân 7 tháng 2023: lạm phát cơ bản +4,65% vs. CPI tổng thể +3,12% - chênh lệch do giá xăng dầu giảm 19,32% YoY kéo CPI xuống nhưng bị loại trừ khỏi lạm phát cơ bản

  • 2023-07

    • Fed tháng 7/2023: CPI tổng Mỹ đã giảm rõ, nhưng lạm phát lõi vẫn còn cao và giảm chậm (‘sticky’), là lý do Fed chưa thể khẳng định dừng tăng lãi suất
    • NHNN Việt Nam cũng dẫn chiếu lạm phát lõi VN còn cao khi giải thích giới hạn dư địa hạ lãi suất
    • Việt Nam tháng 6/2023: lạm phát cơ bản tăng 0,24% so tháng trước, tăng 4,33% so cùng kỳ; bình quân 6 tháng đầu 2023 lạm phát cơ bản tăng 4,74%, cao hơn CPI tổng (3,29%) - áp lực lạm phát nền cao hơn con số tổng

  • 2023-06

    • H1/2023 Việt Nam: CPI tổng tăng 3,29% nhưng lạm phát cơ bản tăng 4,74% so cùng kỳ - chênh lệch lớn do giá xăng dầu giảm 31% kéo CPI tổng xuống
    • Bình quân 5 tháng đầu năm 2023: CPI tổng thể tăng 3,55% nhưng lạm phát cơ bản tăng 4,83% so cùng kỳ
    • Chênh lệch do xăng dầu giảm 15,27% và gas giảm 8,51% kéo CPI tổng thể xuống - hai mặt hàng này nằm ngoài rổ lạm phát cơ bản
    • CPI tháng 5/2023 giảm 0,01% so tháng 4

  • 2023-05

    • Lạm phát tổng Việt Nam 3,84% (trong tầm kiểm soát 4,5%) nhưng lạm phát lõi không giảm - lý do NHNN thận trọng khi hạ lãi suất điều hành thêm; sự phân kỳ giữa headline hạ nhiệt và lõi cao là tín hiệu áp lực giá cơ bản vẫn còn
    • CPI Mỹ tháng 4/2023: tăng 4,9% so cùng kỳ (giảm từ đỉnh 9% tháng 6/2022); CPI lõi Mỹ tháng 4/2023: tăng 5,5% so cùng kỳ, giảm nhẹ từ 5,6% tháng 3 - Fed đã thực hiện 10 đợt tăng lãi suất liên tiếp tổng cộng 5%, đưa lên 5-5,25% (cao nhất 16 năm)
    • CPI Trung Quốc tháng 4/2023: chỉ tăng 0,1% so cùng kỳ - thấp nhất 2 năm, nguy cơ giảm phát
    • Bình quân 4T2023 Việt Nam: CPI tổng +3,84% (dưới mục tiêu 4,5%) nhưng lạm phát cơ bản +4,9% - giá thực phẩm/năng lượng kéo CPI tổng xuống trong khi áp lực cơ bản vẫn cao

  • 2023-04

    • CPI tháng 3/2023 giảm 0,23% so tháng trước nhờ giá thực phẩm và xăng dầu giảm
    • Lạm phát cơ bản quý I/2023 tăng 5,01% so cùng kỳ - cao hơn CPI tổng thể (4,18%), cho thấy áp lực giá từ nhu cầu nội địa vẫn còn
    • NHNN tiếp tục giảm lãi suất dù lạm phát cơ bản cao để ưu tiên hỗ trợ tăng trưởng

  • 2023-03

    • CPI Mỹ tháng 2/2023: tổng hợp +6% so cùng kỳ (thấp nhất từ 9/2021), lạm phát lõi +5,5% so cùng kỳ
    • Lạm phát lõi tháng 2 tăng 0,5% so tháng trước, cao hơn kỳ vọng 0,4% của nhà kinh tế
    • Lạm phát eurozone tháng 2/2023: 8,5% (tổng hợp), là lý do ECB tiếp tục tăng lãi suất dù ngân hàng sụp đổ

  • 2023-02

    • Thị trường chờ CPI và Core CPI Mỹ tháng 1/2023 công bố ngày 14/02/2023; đây là dữ liệu quyết định Fed có tiếp tục tăng lãi suất lên trên 5,1% không
    • Chứng khoán châu Á đỏ diện rộng trước thềm số liệu

  • 2022-10

    • CPI lõi tháng 9/2022 tăng 6.6% yoy - cao nhất từ 1982; tăng 0.6% mom; chi phí nhà ở tăng 6.7% (cao nhất lịch sử), thực phẩm và y tế đóng góp lớn

Backlinks