Kích thích tài khóa quy mô lớn

3 min read

Key takeaway

Khi nhà nước phát hành trái phiếu quy mô lớn kỳ hạn dài để tài trợ kích cầu, tác động lên thị trường tài sản thường đến chậm và qua kênh gián tiếp (phục hồi nhu cầu nội địa, giảm xuất khẩu phá giá), không phải ngay lập tức qua kênh tâm lý. Gói kích thích lớn nhất hiệu quả khi được thiết kế đa trụ cột và đi kèm chính sách tiền tệ phối hợp.

WHAT

Kích thích tài khóa quy mô lớn là việc chính phủ phát hành nợ công hoặc dùng ngân sách để bơm tiền vào nền kinh tế nhằm kích cầu, chống giảm phát, hoặc hỗ trợ tăng trưởng. Công cụ phổ biến: phát hành trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài, trợ cấp trực tiếp cho người dân/doanh nghiệp, tăng đầu tư công. Quy mô thường được đo bằng phần trăm GDP để so sánh giữa các nền kinh tế.

WHY/HOW

Cơ chế tác động: tiền phát hành trái phiếu được dùng để chi tiêu chính phủ (hạ tầng, trợ cấp địa phương), kích thích tiêu dùng nội địa, từ đó tăng nhu cầu hàng hóa và dịch vụ. Hiệu quả phụ thuộc vào: (1) hệ số nhân tài khóa (fiscal multiplier) - chi tiêu đầu tư công thường có hệ số cao hơn chuyển tiền mặt; (2) tốc độ giải ngân - gói lớn nhưng giải ngân chậm sẽ đến quá muộn; (3) dư địa tài khóa - nợ công cao làm giảm hiệu quả do crowding out. Với nước láng giềng lớn, kích thích thành công sẽ giảm áp lực xuất khẩu phá giá sang các nước lân cận và tăng nhu cầu nhập khẩu hàng hóa từ họ. Phối hợp với chính sách tiền tệ nới lỏng (ngân hàng trung ương duy trì lãi suất thấp) thường cho hiệu quả tổng hợp tốt hơn - Tokyo kêu gọi BOJ duy trì nới lỏng song hành với gói tài khóa là ví dụ điển hình.

Notes

  • 2024-10

    • Trung Quốc công bố kế hoạch phát hành trái phiếu đặc biệt siêu dài ~6.000 tỷ CNY (~846 tỷ USD) trong 3 năm để hỗ trợ chính quyền địa phương và kích cầu
    • Bên cạnh đó, Trung Quốc hạ tỷ lệ dự trữ bắt buộc (RRR) - tác động trực tiếp tăng cung tiền
    • Chuyên gia đánh giá: TTCK Việt Nam không bị ảnh hưởng tức thì; tác động dài hạn qua kênh thương mại (giảm áp lực nhập khẩu thép giá rẻ từ TQ)

  • 2021-11

    • Nhật Bản công bố gói kích thích 35.700 tỷ yên (~490 tỷ USD) tháng 11/2021, chia 4 trụ cột: y tế 22.100 tỷ, vaccine 9.200 tỷ, hỗ trợ hộ gia đình 19.800 tỷ, hạ tầng 4.600 tỷ
    • Ngân sách bổ sung trình quốc hội: 31.900 tỷ yên; chính phủ dự báo thúc đẩy GDP 5,6%
    • Tokyo kêu gọi BOJ duy trì chính sách nới lỏng song hành với gói tài khóa
    • Việt Nam đề xuất gói 800.000 tỷ đồng (gấp 2,5x gói 2021), mục tiêu GDP 6,4-6,8%/năm giai đoạn 2021-2025; nợ công tăng nhưng vẫn trong ngưỡng kiểm soát

Backlinks