Giao dịch bán và thuê lại máy bay

4 min read

Key takeaway

Giao dịch sale-and-leaseback (SLB) máy bay là kênh tạo lợi nhuận và dòng tiền đặc thù của hãng hàng không, nhưng khi không còn máy bay mới để giao dịch (như giai đoạn COVID), nguồn lợi nhuận và tiền này biến mất, để lại nghĩa vụ thuê dài hạn khổng lồ.

WHAT

Sale-and-leaseback (SLB) là giao dịch hãng hàng không bán máy bay đã mua cho công ty cho thuê tài chính rồi thuê lại để vận hành. Giao dịch tạo ra lợi nhuận một lần (chênh lệch giá bán và giá trị sổ sách) ghi nhận vào doanh thu/thu nhập khác, đồng thời chuyển nghĩa vụ sở hữu thành nghĩa vụ thuê hoạt động dài hạn (cam kết thuê không hủy ngang) phần lớn bằng ngoại tệ.

WHY/HOW

Trong các năm 2019 và trước đó, Vietjet dùng SLB như một nguồn thu/lợi nhuận quan trọng (ghi vào doanh thu, khác với Vietnam Airlines ghi thành nợ vay). Năm 2020, do COVID khiến hãng không nhận máy bay mới về, không có máy bay để thực hiện SLB nên nguồn lợi nhuận và dòng tiền từ kênh này gần như biến mất, làm lộ rõ kết quả kinh doanh cốt lõi thực sự đang lỗ nặng. Đồng thời các nghĩa vụ thuê từ SLB trước đó tích lũy thành cam kết thuê hoạt động không hủy ngang rất lớn, phần lớn là nghĩa vụ ngoại tệ, chỉ công bố đầy đủ trong BCTC đã kiểm toán.

Notes

  • 2023-11

    • VJC được đánh giá là hãng có chiến lược SLB tích cực nhất khu vực: đặt mua số lượng lớn máy bay từ Airbus/Boeing rồi bán và thuê lại ngay sau khi nhận giao, ghi nhận lợi nhuận chênh lệch bán vào doanh thu hàng không
    • Mô hình SLB tạo ra cấu trúc tài chính: bảng cân đối nhẹ (không nợ vay tàu bay) nhưng tích lũy cam kết thuê dài hạn lớn bằng ngoại tệ, ẩn rủi ro tỷ giá và thanh khoản

  • 2023-09

    • Khả năng tiếp cận tài chính để phát triển đội tàu bay là CSF chi phí cơ bản của ngành - hãng thiếu khả năng này không thể mở rộng năng lực và cạnh tranh; SLB là một trong những kênh tài chính chính giúp LCC tăng đội tàu mà không cần vốn sở hữu lớn.
    • Sale and Lease Back - nguyên tắc chung: DN bán TSCĐ sau đó thuê lại chính TSCĐ đó với thời gian thuê bằng thời gian sử dụng còn lại - hoặc bán tài sản tài chính rồi mua lại năm sau; bản chất là giao dịch tài trợ vốn lưu động ngắn hạn, không được ghi nhận thu nhập/lỗ từ bán tài sản.
    • VietJet: chuyên bán máy bay rồi thuê lại - doanh thu ghi nhận phần lớn từ nghiệp vụ này; khi không nhận thêm máy bay mới (COVID) thì nguồn lợi nhuận này biến mất, lộ lỗ cốt lõi thực sự.
    • Cần phân biệt thuê hoạt động và thuê tài chính trong hợp đồng thuê lại để đọc đúng nghĩa vụ ngoại bảng.

  • 2020-11

    • VJC quý 3/2020: doanh thu 2.800 tỷ, lỗ sau thuế -924 tỷ nhưng dòng tiền kinh doanh âm 3.166-3.713 tỷ; SLB từng là nguồn lợi nhuận quan trọng nhưng cạn khi không nhận máy bay mới trong giai đoạn COVID
    • Cam kết thuê hoạt động không hủy ngang của VJC (chỉ thấy trong BCTC kiểm toán, không có trong báo cáo quý chưa kiểm toán): 8.600 tỷ trong 1 năm, 33.000 tỷ trong 1-5 năm, tổng ~71.800 tỷ (hơn 3 tỷ USD), chủ yếu ngoại tệ từ hợp đồng SLB máy bay
    • Vietnam Airlines không ghi nhận giao dịch bán máy bay thành doanh thu như VJC mà ghi thành nợ vay; cam kết thuê hoạt động của HVN cũng lên tới ~72.000 tỷ

Backlinks