fin·notes← fin·eco

Xếp hạng tín nhiệm quốc gia

6 min read

Key takeaway

Xếp hạng tín nhiệm quốc gia quyết định chi phí vốn khi phát hành nợ quốc tế: investment grade giúp tiếp cận vốn rẻ hơn, còn speculative grade buộc phải trả credit premium cao hơn.

WHAT

Ba tổ chức xếp hạng uy tín (Fitch, S&P, Moody’s) đánh giá khả năng trả nợ của chính phủ theo thang bậc. Ranh giới quan trọng nhất: investment grade (BBB-/Baa3 trở lên) và speculative grade (BB+/Ba1 trở xuống). Việt Nam hiện ở mức BB/BB+ (Fitch/S&P), tức là speculative grade. Thang Moody’s dùng các bậc như Ba1/Ba2/Ba3 (vẫn trong nhóm speculative grade nhưng thứ bậc cao thấp khác nhau); việc nâng hạng quốc gia thường kéo theo nâng hạng các ngân hàng và doanh nghiệp lớn trong nước.

WHY/HOW

Xếp hạng ảnh hưởng trực tiếp đến credit spread mà nhà đầu tư yêu cầu. CDS (credit default swap) của Việt Nam khoảng 200 bps (2%), cộng vào lãi suất US Treasury là mức sàn chi phí vay. Nâng từ speculative lên investment grade sẽ mở ra tập nhà đầu tư lớn hơn (quỹ hưu trí, quỹ thụ động quốc tế) và giảm chi phí vốn đáng kể. Xếp hạng tín nhiệm quốc gia cũng tương tác với nâng hạng thị trường chứng khoán: nâng hạng cổ phiếu (frontier → emerging) và nâng hạng tín nhiệm (speculative → investment) cần đi song hành để tạo sức hút đầu tư toàn diện.

Chiều ngược lại cũng đúng: khi nợ công phình to và chính sách tài khóa bất định, các hãng xếp hạng có thể hạ bậc tín nhiệm. Hệ quả là nhà đầu tư đòi lợi suất cao hơn khi mua trái phiếu (chi phí vay tăng) và bắt đầu bán tài sản của quốc gia bị hạ bậc để chuyển sang tài sản an toàn hơn. Đây là một mắt xích quan trọng trong chuỗi nợ công tăng → tín nhiệm giảm → lợi suất tăng → dòng vốn chạy sang vàng; việc Mỹ bị hạ xếp hạng tín nhiệm chính là chất xúc tác cho xu hướng Sale America (bán tháo tài sản Mỹ).

Notes

  • 2026-09

    • Sau đợt nâng hạng thị trường chứng khoán (hiệu lực 21/9/2026), chuyên gia kỳ vọng bậc tín nhiệm quốc gia Việt Nam có thể được nâng thêm - hiện đang ở ngưỡng cận trên của speculative grade theo cả ba tổ chức SP/Moody’s/Fitch, chỉ cần cải thiện thêm một chút để tiến gần investment grade và đón dòng vốn lớn hơn từ thị trường nợ quốc tế.
    • Việt Nam đang ở BB+ (hai B cộng), thấp hơn Indonesia, Malaysia (A-), Thái Lan (BBB+), Philippines; còn một bậc nữa là BBB- (investment grade)
    • Mục tiêu chính phủ BBB- vào 2030; chuyên gia FiinRatings cho rằng thực tế hơn là nâng triển vọng (outlook) khoảng 2028, sau đó 12-24 tháng mới có thể nâng hạng
    • CDS 10 năm của Việt Nam khoảng 1,5% so với Thái Lan 0,68%; cộng US Treasury 10 năm trên 5% thì Reuters nêu mức 7% cho trái phiếu USD, bị đánh giá là quá đắt
    • Điểm yếu bị các hãng chú ý: bộ đệm vốn ngân hàng thấp (CAR Big Four dưới 10%, toàn ngành khoảng 12%) và cấu trúc tài trợ tăng trưởng phụ thuộc ngân hàng
    • Từ 1/5/2027 Ngân hàng Nhà nước sẽ công bố bộ chỉ tiêu thông tin theo khuyến nghị Ngân hàng Thế giới
    • Nâng hạng tín nhiệm quốc gia được xem tác động lớn hơn nâng hạng thị trường chứng khoán lên mới nổi vì mở cửa cho vốn nợ và vốn chủ

  • 2025-08

    • Việt Nam: Fitch BB (triển vọng tích cực từ 5/2021), S&P BB+, Moody’s tương đương.
    • Tương tự cổ phiếu: investment grade ≈ blue chip, speculative ≈ mid-cap rủi ro cao.
    • Credit premium cao khiến lãi suất trái phiếu USD Việt Nam 2025 ước ~6-7%/năm.
    • Nâng hạng tín nhiệm phụ thuộc vào ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát nợ công và truyền thông minh bạch.

  • 2025-06

    • Mỹ bị hạ xếp hạng tín nhiệm; hãng hạ bậc ước tính nợ liên bang Mỹ lên ~135% GDP vào 2035.
    • Hạ tín nhiệm là chất xúc tác cho xu hướng Sale America (bán tài sản Mỹ).

  • 2023-08

    • Fitch hạ xếp hạng tín nhiệm Mỹ (ngày 1/8/2023) với lý do tình hình tài khóa sẽ yếu đi trong 3 năm tới
    • Hậu quả: Dow Jones mất 67 điểm (35.216), S&P500 -0,25% (4.500,2), Nasdaq -0,1% (13.960) trong phiên 3/8/2023

  • 2023-07

    • Chuyên gia nhấn mạnh Việt Nam cần xây dựng hệ thống xếp hạng tín nhiệm chuẩn quốc tế thay vì dùng bảo lãnh nhà nước như đề xuất VAFI - xếp hạng tín nhiệm cho phép thị trường tự định giá lãi suất phù hợp rủi ro từng tổ chức phát hành

  • 2022-10

    • Việt Nam là 1 trong 4 nước trên thế giới được Moody’s nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia, từ mức Ba3 lên Ba2, triển vọng ổn định
    • Ngay sau đó, Moody’s nâng xếp hạng nhà phát hành và tiền gửi nội tệ/ngoại tệ dài hạn của 8 ngân hàng (Vietcombank, BIDV, OCB, SeABank, TPBank, Agribank, VIB, VietinBank) và nâng xếp hạng rủi ro đối tác bằng nội tệ/ngoại tệ của 7 ngân hàng

  • 2021-09

    • Fitch hạ Evergrande xuống CC ngày 19/9/2021 - ngay lập tức cổ phiếu Evergrande giảm >10%, chỉ số Hang Seng Index Hồng Kông giảm 2.3% (821 điểm)
    • 31/12/2020 Evergrande vẫn được xếp hạng ổn bởi các tổ chức cung cấp dữ liệu - mặc dù chất lượng tài sản đã xấu
    • Lehman Brothers được xếp hạng 3A (AAA) sát thời điểm phá sản 2008

Backlinks