Vốn ảo ngân hàng

3 min read

Key takeaway

Vốn ảo ngân hàng hình thành khi các ngân hàng dùng công ty vệ tinh và trái phiếu vòng tròn để tăng vốn điều lệ trên sổ sách mà không có dòng tiền thực từ bên ngoài - làm sai lệch toàn bộ các chỉ số an toàn vốn.

WHAT

Vốn ảo ngân hàng (phantom capital) là phần vốn điều lệ được ghi nhận trên sổ sách nhưng bản chất không có tiền thật từ nhà đầu tư độc lập bơm vào. Cơ chế thường gặp: ngân hàng A giúp ngân hàng B tăng vốn bằng cách mua trái phiếu của công ty vệ tinh liên quan đến ông chủ B, công ty đó dùng tiền mua cổ phần phát hành mới của B - kết quả B tăng vốn nhưng tiền thực ra chỉ đi vòng.

WHY/HOW

Vốn ngân hàng là bộ đệm hấp thụ tổn thất, cũng là cơ sở để NHNN cho phép mở rộng tín dụng (CAR). Khi bị áp lực tăng vốn pháp định (Nghị định 141/2006: lên 3.000 tỷ đến 2010) trong bối cảnh quy mô nền kinh tế còn nhỏ, nhiều ngân hàng không thể huy động thật từ thị trường nên dùng thủ thuật vòng tròn. Vốn ảo làm CAR sai, hạn mức tín dụng sai, và che giấu rủi ro thực đến khi bùng phát không kiểm soát được.

Notes

  • 2024-02

    • Vốn tự có quá cao kéo theo chi phí vốn lớn, buộc NH cân đối bằng tài sản tỷ suất sinh lời cao hơn nhưng rủi ro cao hơn; một số bank phân loại nhóm nợ sai thực tế, che đậy nợ xấu, trích lập sai khiến hệ số CAR bị biến ‘ảo’.
    • Điều 39 Luật TCTD 2024 bắt buộc TCTD công khai danh sách cổ đông lớn - giúp phát hiện cơ cấu sở hữu vòng tròn tạo vốn ảo
    • Siết giới hạn sở hữu kết hợp với yêu cầu minh bạch nhằm xóa bỏ cấu trúc sở hữu chéo - vốn ảo từng phổ biến trước 2012

  • 2023-07

    • Giai đoạn 2006-2010: hơn 70 ngân hàng đều bị áp lực đạt vốn pháp định 3.000 tỷ theo lộ trình Nghị định 141
    • Cơ chế vốn ảo giải thích vì sao vốn ngân hàng tăng đều kể cả khi VN-Index giảm mạnh
    • Hệ lụy: 2011-2013 nhiều ngân hàng kỹ thuật hết vốn điều lệ thật, buộc vào kiểm soát đặc biệt

Backlinks