Tâm lý sợ hãi-tham lam

2 min read

Key takeaway

Sợ hãi và tham lam là hai cảm xúc chi phối chu kỳ thị trường; nhận biết và hành động ngược lại cảm xúc đám đông là lợi thế lớn của nhà đầu tư.

WHAT

Thị trường tài chính chạy theo hai cực cảm xúc luân phiên: tham lam (euphoria, FOMO) đẩy giá vượt giá trị thực tạo bong bóng; sợ hãi (panic, margin call) kéo giá xuống dưới giá trị thực tạo đáy. Chu kỳ này lặp lại qua từng giai đoạn kinh tế.

WHY/HOW

Con người thiên kiến mất mát (loss aversion) và tư duy bầy đàn khiến đám đông bán khi giá đã xuống sâu và mua khi giá đã cao. Nhà đầu tư lý trí nhận ra sự lệch pha giữa giá thị trường và giá trị nội tại trong các giai đoạn cực đoan này. Chỉ số sợ hãi-tham lam (Fear & Greed Index) và định giá P/E so lịch sử là công cụ nhận biết giai đoạn.

Notes

  • 2025-04

    • Từ khủng hoảng hoa Tulip Hà Lan, Đại Suy Thoái 1929-1939, OPEC 1973, Châu Á 1997, Dot Com 2000, 2007-2008, đến Covid 2020: Tham Lam và Sợ Hãi luôn là 2 tâm lý chính bao trùm thị trường tài chính qua mọi thời đại.
    • Mindset nhà đầu tư thắng: khi thị trường tăng vui vì tài sản tăng giá; khi thị trường giảm cũng vui vì cổ phiếu yêu thích đang được giảm giá (“on sale”) - xem giá giảm là cơ hội mua thêm chứ không phải để hoảng loạn.
    • Đầu năm 2022 tác giả say máu vì lợi nhuận lớn 2021, thiếu kiến thức vĩ mô (không hiểu tác động lãi suất), dẫn tới sai lầm không thoát hàng khi FED bắt đầu tăng lãi suất.

  • 2020-03

    • Video chia sẻ thời điểm 03/2020 khi COVID gây hoảng loạn tương tự 2008 - tác giả kể lại bài học 2008 như bản đồ tâm lý cho giai đoạn hiện tại
    • Ví dụ bầy đàn: nhà đầu tư tổ chức tổ chức tiệc nghỉ hưu trước crash, phải đi làm thêm 10 năm sau 1 ngày Black Tuesday

Backlinks