Thị trường cận biên và dòng vốn ngoại

7 min read

Key takeaway

Khi lợi suất trái phiếu Mỹ còn cao, nhà đầu tư nước ngoài sẽ tiếp tục rút vốn khỏi thị trường cận biên như Việt Nam để nắm giữ tài sản an toàn lợi tức cao hơn - đây là lực cản cấu trúc cho cổ phiếu Việt Nam.

WHAT

Thị trường cận biên (frontier market) là nhóm thị trường chứng khoán nhỏ hơn thị trường mới nổi (emerging market), đặc trưng bởi:

  • Thanh khoản thấp hơn
  • Phụ thuộc nhiều vào dòng vốn nước ngoài
  • Nhạy cảm hơn với biến động lãi suất và tỷ giá toàn cầu
  • Kém hấp dẫn hơn khi lợi suất tài sản an toàn (trái phiếu Mỹ) cao

Việt Nam hiện được MSCI phân loại là frontier market, đang trong quá trình nâng hạng lên emerging market.

WHY/HOW

Cơ chế: nhà đầu tư tổ chức nước ngoài quản lý danh mục theo mục tiêu lợi tức điều chỉnh rủi ro. Khi trái phiếu Mỹ trả 4-5%/năm với rủi ro gần bằng 0, họ đòi hỏi phần bù rủi ro cao hơn cho cổ phiếu thị trường cận biên (rủi ro thanh khoản, rủi ro tỷ giá, rủi ro thể chế). Nếu cổ phiếu trong nước không tăng đủ để bù đắp, dòng vốn ngoại sẽ tiếp tục rút ra.

Chỉ khi lợi suất trái phiếu Mỹ hạ về mức thấp hơn (Fed cắt giảm lãi suất thực chất) và/hoặc thị trường Việt Nam được nâng hạng, dòng vốn ngoại mới có xu hướng quay trở lại.

Cơ chế bổ sung qua tỷ giá: USD mạnh làm tỷ giá đồng nội tệ yếu - lợi nhuận tính theo USD bị xói mòn ngay cả khi cổ phiếu nội địa tăng - nhà đầu tư ngoại bán chốt lời hoặc cắt lỗ. Hành vi khối ngoại không đối xứng: bán mạnh khi thị trường hồ hởi (VN-Index 1.280-1.290) và đôi khi mua lại khi thị trường xuống thấp.

Notes

  • 2024-11

    • Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hàng chục nghìn tỷ đồng trên HOSE từ đầu năm 2024 đến thời điểm này
    • VN-Index biến động trong vùng 1.240 điểm, tiếp tục lùi xa mốc tham chiếu do sức ép từ bluechips
    • Bối cảnh Risk-on toàn cầu sau Trump đắc cử khiến dòng tiền nước ngoài ưu tiên thị trường phát triển (Mỹ) hơn thị trường cận biên
    • Thông tư 68 (không cần ký quỹ trước giao dịch) chưa đủ để giữ chân khối ngoại khi tỷ giá và DXY áp lực

  • 2024-10

    • VN-Index giao dịch ảm đạm với thanh khoản HOSE xuống dưới 10.800 tỷ (bình thường 11.000-13.000 tỷ đã là thấp)
    • Nhà đầu tư nước ngoài bán mạnh ở vùng 1300, nhà đầu tư cá nhân trong nước mua lên rồi chán nản khi giảm

  • 2024-09

    • VN-Index quy mô giao dịch đã tương đương emerging market nhưng thiếu điều kiện kỹ thuật để được nâng hạng
    • Xếp hạng tín nhiệm quốc gia ở mức không khuyến nghị đầu tư (sub-investment grade) là rào cản quan trọng ít được chú ý
    • Nhà đầu tư tổ chức nước ngoài (VinaCapital road show, HSC) đánh giá thị trường Việt Nam hấp dẫn dài hạn

  • 2024-08

    • Phiên 05/08/2024: VN-Index -3,9% vs KLCI Malaysia -4,38%, KOSPI Hàn Quốc -8,77% - thị trường cận biên/mới nổi châu Á đồng loạt chịu áp lực mạnh hơn Dow Jones (-1,x%) trong cùng đợt bán tháo
    • Do thanh khoản thấp và nhà đầu tư cá nhân chiếm đa số, biên độ giảm của frontier market khuếch đại mạnh hơn thị trường phát triển
    • Tháng 7/2024: khối ngoại bán ròng TTCK Việt Nam; lý do chênh lệch lãi suất và tỷ giá; thị trường khác hấp dẫn hơn
    • Cần catalyst thực sự (nâng hạng FTSE/MSCI, tăng trưởng EPS vượt kỳ vọng) để thu hút dòng vốn mới

  • 2024-07

    • Lợi suất TP Mỹ có xu hướng giảm nhờ kỳ vọng Fed hạ lãi suất tháng 9/2024 - giảm một phần áp lực rút vốn khỏi frontier/EM

  • 2023-12

    • Dòng vốn rút khỏi toàn bộ ASEAN 4 (Indonesia, Philippines, Thái Lan, Việt Nam) từ tháng 4/2023; Trung Quốc còn xấu hơn do rủi ro bất động sản; Hàn Quốc dương trở lại
    • Việt Nam không bị rút vốn đơn lẻ - đây là xu hướng toàn khu vực thị trường mới nổi/cận biên
    • Điều kiện để dòng vốn quay lại: lợi suất trái phiếu Mỹ hạ (Fed cắt lãi suất thực chất) và/hoặc thị trường Việt Nam được nâng hạng
    • Sau FOMC 13/12/2023: thị trường Hàn Quốc và Hồng Kông tăng mạnh; Việt Nam và Trung Quốc tiếp tục xu hướng giảm.
    • Việt Nam và Trung Quốc có rủi ro riêng biệt so với các thị trường ASEAN khác (Thái Lan, Indonesia, Philippines tăng sau FOMC).
    • Rủi ro riêng Việt Nam: sức khỏe ngân hàng tư nhân (nợ xấu SCB), lực hấp thụ dòng vốn nội địa yếu, tính hấp dẫn đầu tư chưa rõ ràng.
    • Khi thị trường phát triển (Mỹ) có cơ hội lớn về cổ phiếu/trái phiếu, quỹ ngoại hầu như không có lý do ở lại frontier market.

  • 2023-05

    • Việt Nam 5/2023 vẫn ở mức thị trường cận biên theo phân loại quốc tế (MSCI, FTSE)
    • Hệ thống KRX đang trong lộ trình triển khai, kỳ vọng ra mắt trong năm 2023
    • Quản trị công ty và công bố thông tin kém là rào cản chính thu hút vốn ngoại, dẫn tới hiện tượng công ty vô chủ phổ biến
    • Các quỹ ETF lớn và quỹ tổ chức không thể đầu tư vào thị trường cận biên theo mandate - cần nâng hạng để tiếp cận dòng vốn thụ động

  • 2022-03

    • VN-Index và Fed Funds Rate: tương quan không nhất quán, có giai đoạn lãi suất Mỹ tăng nhưng VN-Index cũng tăng
    • Tác động Fed đến VN chủ yếu qua tỷ giá và tâm lý vốn ngoại, không phải qua cơ cấu thương mại trực tiếp
    • Tác động Trung Quốc lên VN lớn hơn Mỹ về cơ cấu kinh tế thực; vốn ngoại vào frontier market thường là dòng vốn risk-on, dễ đảo chiều khi rủi ro toàn cầu tăng

  • 2022-02

    • Tháng 2/2022: Việt Nam đang ở cận trên của thị trường cận biên theo xếp hạng MSCI - gần ngưỡng nhưng chưa đủ tiêu chí định tính để được nâng hạng.
    • Mức độ phân bổ vốn từ quỹ quốc tế vào thị trường cận biên thấp hơn rất nhiều so với thị trường mới nổi - đây là lý do nâng hạng có tác động lớn đến dòng vốn.
    • Các quỹ đầu tư tổ chức quốc tế lớn không thể đầu tư nhiều vào frontier market theo mandate - cần nâng hạng để tiếp cận dòng vốn thụ động khổng lồ.

Backlinks