Tác động bầu cử lên thị trường tài chính

6 min read

Key takeaway

Bầu cử tổng thống Mỹ tác động mạnh đến thị trường theo hai khung thời gian khác nhau: ngắn hạn (vài tuần) thường biến động kỹ thuật; dài hạn (6 tháng - 1 năm) mới phản ánh thực chất chính sách mới.

WHAT

Sự kiện bầu cử lớn tạo ra bất định chính sách - nhà đầu tư không biết chính quyền mới sẽ thực thi chính sách thương mại, thuế, lãi suất như thế nào. Thị trường thường biến động tăng trước bầu cử (kỳ vọng) và có thể đảo chiều sau khi kết quả rõ ràng. Tác động thực chất chỉ đến khi chính quyền mới triển khai chính sách cụ thể.

Bầu cử Mỹ diễn ra 4 năm một lần, ảnh hưởng thị trường tài chính toàn cầu qua kỳ vọng: thuế doanh nghiệp/thu nhập cá nhân, chính sách thương mại (thuế quan, quan hệ với TQ), tài khóa (thâm hụt ngân sách, chi tiêu công), và quy định ngành tài chính/năng lượng/công nghệ.

4 kịch bản phân tích UBS 2024:

  1. Blue Sweep (Dân chủ thắng tuyệt đối): xác suất 5% - tiêu cực nhất cho chứng khoán Mỹ do tăng thuế.
  2. Blue divided (Dân chủ thắng TT, chia Quốc hội): xác suất 45% - tác động vừa phải.
  3. Red Sweep (Cộng hòa thắng tuyệt đối): xác suất 15% - tích cực nhất cho chứng khoán Mỹ (thuế thấp, quy định ít).
  4. Red divided (Cộng hòa thắng TT, chia Quốc hội): xác suất 35% - tác động vừa phải, tích cực hơn Blue.

WHY/HOW

Nhà đầu tư cần phân biệt: (1) biến động kỹ thuật ngắn hạn do bất định - thường mean-revert; (2) thay đổi cấu trúc dài hạn do chính sách thực - cần điều chỉnh danh mục. Với Việt Nam, tác động từ bầu cử Mỹ chủ yếu qua kênh thương mại và chính sách thuế quan (như căng thẳng Mỹ-Trung ảnh hưởng chuỗi cung ứng Việt Nam), chứ không qua lãi suất hay dòng vốn trực tiếp.

Thị trường phản ứng với kỳ vọng, không phải kết quả thực tế - sai lầm phổ biến là nghĩ “đảng X thắng thì thị trường tăng” mà bỏ qua bức tranh tổng thể (GDP, lạm phát, lợi nhuận doanh nghiệp). Điều quan trọng hơn là kinh tế có suy thoái hay không - thị trường thường tăng khi kinh tế vẫn tăng trưởng bất kể đảng nào lên. Nếu Trump thắng: thương chiến Mỹ-Trung leo thang, tỷ giá VND/USD áp lực, lãi suất Mỹ không hạ nhanh. Nếu đảng Dân chủ thắng: chính sách ổn định hơn nhưng vẫn duy trì cạnh tranh chiến lược với TQ.

Tác động lên giá vàng đi qua hai kênh tách biệt: trước/trong ngày bầu cử là tâm lý bất định (risk-off, tìm tài sản trú ẩn), còn sau khi có kết quả là kỳ vọng về chính sách tài khóa/tiền tệ của người thắng cử. Dù đảng nào thắng, cả hai đảng đều có xu hướng ủng hộ các gói kích thích/bơm tiền - nên dài hạn giá vàng vẫn được hỗ trợ bất kể kết quả bầu cử, trong khi phản ứng ngắn hạn của USD và chứng khoán dễ đảo chiều theo tâm lý.

Notes

  • 2024-11

    • Bầu cử tổng thống Mỹ ngày 05/11/2024; kịch bản Trump thắng lo ngại tái diễn tranh chấp thương mại Mỹ-Trung như 2018-2019
    • Chuyển giao quyền lực chỉ chính thức từ tháng 1/2025 - nên tác động ngắn hạn trước/sau ngày bầu cử thường hạn chế
    • TTCK Việt Nam tập trung đánh giá lại tiềm năng các nhóm cổ phiếu qua kết quả Q3/2024 hơn là lo ngại bầu cử

  • 2024-10

    • Tại thời điểm 10/2024: thị trường dự báo Trump 58% (RealClearPolling), Harris 42%.
    • Bầu cử 5/11/2024, kết quả Trump thắng - đúng với kỳ vọng thị trường khi đó.
    • Kịch bản Red Sweep/Red divided: ngành tài chính Mỹ hưởng lợi nhiều nhất (quy định nhẹ hơn, lợi nhuận ngân hàng tốt hơn).
    • Thị trường Việt Nam quan tâm bầu cử Mỹ ngày càng nhiều hơn khi độ mở kinh tế vượt 200% GDP và nhà đầu tư cá nhân tăng mạnh từ sau 2020.

  • 2024-07

    • Biden rút lui tháng 7/2024 - lợi thế nghiêng về Trump; kịch bản thuế quan tăng mạnh, dân Mỹ gánh thêm ~1.700 USD/người/năm, tập đoàn lớn hưởng lợi thuế
    • Việt Nam xuất siêu lớn sang Mỹ - nằm trong nhóm dễ bị ảnh hưởng nếu Trump áp thuế quan mới
    • Thị trường phản ứng ngắn hạn với tin Biden rút lui, nhưng nguyên nhân chính điều chỉnh vẫn là thiếu thông tin hỗ trợ và KQKD dưới kỳ vọng
    • Sau vụ ám sát hụt Trump (13/07/2024), uy tín Trump tăng, khả năng đắc cử được đánh giá tăng lên
    • Dưới Trump 1.0 (2017-2020): NASDAQ/DJIA/S&P500 đều tăng, VN-Index sụt từ 1.200 điểm (đỉnh đầu 2018) xuống 950-1.000 điểm và đi ngang đến 2020
    • Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung bắt đầu đầu 2018 là nguyên nhân chính khiến VN-Index sụt mạnh

  • 2024-01

    • Năm 2024 là năm bầu cử Mỹ và nhiều quốc gia châu Âu - tổng thống Mỹ có động cơ thực hiện chính sách cứng rắn với Trung Quốc để ghi điểm cử tri
    • Bài học 2018: Trump ghi điểm cử tri bằng hàng rào thuế quan và giào cản kỹ thuật với Trung Quốc, gây sụt giảm thị trường toàn cầu
    • Cần theo dõi năm 2024 như một yếu tố rủi ro bổ sung cho chiến tranh thương mại tiềm ẩn

  • 2020-10

    • Trước bầu cử Mỹ 03/11/2020 (Trump vs Biden): giá vàng thế giới đi ngang quanh 1.900 USD/oz, chờ đợi kết quả
    • Nếu Biden thắng: kỳ vọng gói kích thích ~7.000 tỷ USD và tăng thuế người giàu/doanh nghiệp lớn → ngắn hạn USD và chứng khoán giảm nhẹ, vàng tăng
    • Nếu Trump tái cử: tính khó đoán chính sách tạo tâm lý trú ẩn ban đầu đẩy vàng tăng, nhưng nếu tiếp tục kích thích mạnh thì vàng có thể giảm ngắn hạn
    • Dù ai thắng, dài hạn vàng vẫn được hỗ trợ bởi chính sách bơm tiền chung của cả hai đảng

Backlinks