Suy thoái toàn cầu

4 min read

Key takeaway

Suy thoái toàn cầu khác suy thoái quốc gia ở cách đo lường: cần tăng trưởng GDP bình quân đầu người toàn cầu âm trong ít nhất 1 năm, bao gồm cả các nền kinh tế phát triển lớn - và lịch sử cho thấy ba trong năm cuộc suy thoái toàn cầu từ 1970 đến nay liên quan trực tiếp đến thắt chặt tiền tệ của Mỹ.

WHAT

Suy thoái toàn cầu (theo định nghĩa World Bank - Kose và Terrones 2015): tăng trưởng GDP bình quân đầu người toàn cầu âm trong ít nhất 1 năm, phải bao gồm cả các nền kinh tế phát triển lớn (Mỹ, Anh, Nhật) và đang phát triển (Trung Quốc). Khác suy thoái quốc gia (GDP âm 2 quý liên tiếp) vì cần tính theo đầu người để chuẩn hóa quy mô dân số - GDP quốc gia có thể vẫn dương nhưng GDP đầu người âm nếu tăng trưởng chậm hơn tốc độ tăng dân số. Để đo xác suất suy thoái toàn cầu, các đơn vị như Macro Micro (Đài Loan) xây dựng chỉ số tổng hợp kết hợp dữ liệu thị trường lao động, tiêu dùng, sản xuất (PMI), chính sách tiền tệ (lãi suất, cung tiền) và thị trường tài chính (đường cong lãi suất, cổ phiếu), cho đầu ra là xác suất từ 0-100%.

WHY/HOW

Từ 1970 đến 2022 có 5 cuộc suy thoái toàn cầu: 1975 (khủng hoảng dầu), 1982 (thắt chặt tiền tệ Mỹ), 1991 (thắt chặt tín dụng), 2009 (bong bóng nhà đất), 2020 (Covid) - ba trong năm cuộc liên quan trực tiếp đến chính sách Fed, cho thấy chính sách tiền tệ Mỹ có tác động quyết định toàn cầu.

Cách đọc chỉ số xác suất suy thoái: dưới 30% là an toàn, tăng trưởng ổn định; 30-50% là cảnh báo vàng, cần theo dõi thêm; trên 50% là nguy cơ cao, nên điều chỉnh danh mục phòng thủ. Quan trọng là nhìn xu hướng (trend) hơn một điểm dữ liệu đơn lẻ - khi xác suất giảm mạnh là tín hiệu để tăng tài sản rủi ro; khi vượt 50% thị trường chứng khoán toàn cầu thường đã phản ánh phần lớn rủi ro. Giá trị của chỉ số tổng hợp là tổng hợp nhiều tín hiệu để tránh nhiễu từ một chỉ số đơn lẻ.

Notes

  • 2025-03

    • Macro Micro (Đài Loan) là đơn vị cung cấp chỉ số này được đề cập; tương tự Wichart, Fiinpro tại Việt Nam có thể xây dựng chỉ số tương đương.
    • Năm 2024: xác suất suy thoái giảm mạnh → chứng khoán toàn cầu liên tục phá đỉnh.
    • Quan trọng: nhìn xu hướng (trend) hơn là một điểm dữ liệu đơn lẻ.
    • Đầu 2025 (tháng 3): xác suất đi ngang, chưa tăng lại; còn rất xa ngưỡng 50% - tín hiệu chưa đáng lo ngại.

  • 2023-01

    • Goldman Sachs dự báo xác suất suy thoái Mỹ 2023 chỉ 35% - thấp hơn đồng thuận thị trường 65%
    • Đồng thuận thị trường (consensus): 65% khả năng suy thoái năm 2023
    • PMI toàn cầu dưới 50 cuối 2022 là tín hiệu dẫn trước suy thoái
    • IMF dự báo tăng trưởng toàn cầu 2.7% (2023), giảm từ 3.2% (2022)

  • 2022-10

    • IMF (10/2022): ước tính 30% nền kinh tế thế giới có ít nhất 2 quý tăng trưởng âm trong 2022-2023; GDP toàn cầu mất 4.000 tỷ USD vào 2026 do tăng trưởng chậm
    • Giám đốc JPMorgan (10/10/2022): suy thoái Mỹ và toàn cầu có thể xảy ra năm 2023

  • 2022-09

    • World Bank dự báo GDP toàn cầu giảm 0,8% kịch bản suy thoái năm 2023; GDP bình quân đầu người toàn cầu có thể giảm 0,4%
    • Kịch bản cơ sở tháng 9/2022 vẫn là baseline (chưa suy thoái); xác suất suy thoái toàn cầu đang tăng do thắt chặt tiền tệ đồng bộ
    • Việt Nam thuộc nhóm đang phát triển - kể cả kịch bản suy thoái toàn cầu, GDP Việt Nam vẫn dự báo dương

Backlinks