Quỹ thụ động và quỹ chủ động

7 min read

Key takeaway

Quỹ thụ động mua theo tỷ trọng trong bộ chỉ số, còn quỹ chủ động chọn cổ phiếu dựa trên chất lượng doanh nghiệp.

WHAT

Quỹ thụ động (passive / index fund) là quỹ mô phỏng một bộ chỉ số, mua cổ phiếu đúng theo tỷ trọng cấu thành chỉ số mà không lựa chọn riêng. Quỹ chủ động (active) là quỹ tự đánh giá và chọn cổ phiếu dựa trên phân tích doanh nghiệp, nhằm vượt trội hơn chỉ số.

WHY/HOW

Phân biệt hai loại quỹ này quan trọng để hiểu dòng vốn vào thị trường khi nâng hạng. Quỹ thụ động vào tự động theo tỷ trọng chỉ số nhưng quy mô có giới hạn rõ ràng. Quỹ chủ động không bị ràng buộc bởi chỉ số, có thể mang lượng vốn lớn hơn nhiều, nhưng chỉ chọn doanh nghiệp tốt: quản trị chuẩn quốc tế, tăng trưởng tốt, thanh khoản và kết quả tài chính đảm bảo.

Câu nói phổ biến “quỹ đầu tư không thể thắng thị trường dài hạn” đúng với quỹ thụ động và quỹ chủ động chọn sai ngành (ví dụ ngân hàng - ngang bằng chỉ số). Nhưng quỹ chủ động phân tích ngành và lọc cổ phiếu tăng trưởng bền vững (ví dụ FPT tăng 5 lần/5 năm) hoàn toàn có thể vượt thị trường. Điều kiện: nghiên cứu sâu, chọn đúng ngành, phương pháp quản trị danh mục rõ ràng.

Ở Việt Nam, đầu tư chủ động đồng nghĩa với đầu tư vào Chứng chỉ quỹ mở (người quản lý quỹ chọn từng cổ phiếu trong danh mục); đầu tư thụ động đồng nghĩa với đầu tư vào Quỹ ETF (mô phỏng theo tỷ trọng một chỉ số tham chiếu, mục tiêu lợi nhuận bằng thị trường chung). Trên thế giới ranh giới này không rạch ròi: ETF cũng có dạng chủ động, quỹ mở cũng có dạng thụ động (index fund mô phỏng chỉ số) - nhưng tại Việt Nam hiện nay ETF hoạt động theo phương thức truyền thống (thụ động), quỹ mở chủ động chọn từng mã. Jack Bogle (Vanguard) là người tiên phong quỹ chỉ số chi phí thấp - chi phí thấp tích lũy lợi thế lớn theo thời gian nhờ lãi kép.

Notes

  • 2026-06

    • Giai đoạn đầu ưu tiên ETF hơn index fund: không có giới hạn đầu tư tối thiểu, phí giao dịch không đáng kể ở quy mô nhỏ, giúp nhà đầu tư làm quen thực tế giao dịch sàn chứng khoán.
    • Dài hạn nên chuyển sang index fund: tránh được phí giao dịch lặp lại, dễ duy trì chiến lược ‘fire and forget’ - mua đều đặn rồi bỏ đó không theo dõi thường xuyên.
    • Ba tầng phí/lợi nhuận từ cao xuống thấp: Mutual Fund (Active Investing, phí cao nhất - lợi nhuận sau phí thường dưới 10-15%) - Index Fund (Passive, phí trung bình, tăng trưởng bám thị trường) - ETF (Passive, phí thấp nhất, giao dịch trực tiếp trên sàn).
    • Phần lớn Mutual Fund hoạt động theo kiểu Active Investing, bám theo Investment Goal đã công bố; Index Fund là thiểu số trong hệ sinh thái Mutual Fund toàn cầu nhưng ngày càng phổ biến nhờ chi phí thấp.
    • Phần lớn Mutual Fund hoạt động theo kiểu Active Investing, bám theo Investment Goal (mục tiêu đầu tư) đã công bố của từng quỹ; quỹ thụ động (index fund) là thiểu số trong hệ sinh thái Mutual Fund toàn cầu.

  • 2026-04

    • Vốn thụ động từ FTSE dự kiến chỉ ~1,53 tỷ USD; đợt đầu ~153 triệu USD (tương đương 1 phiên giao dịch).
    • Vốn chủ động kỳ vọng lớn hơn: các đánh giá nêu 4-10 tỷ USD; diễn giả kỳ vọng ~5-6 tỷ USD trong khoảng 1,5 năm tới.
    • Quỹ chủ động nhìn vào cổ phiếu/doanh nghiệp nhiều hơn là chỉ số.

  • 2023-12

    • 89% khán giả livestream tin quỹ chủ động thắng được thị trường dài hạn
    • Giáo sư đại học VN hay dạy “quỹ không thắng thị trường” - đúng với quỹ thụ động hoặc quỹ chọn cổ phiếu ngân hàng (trùng tỷ trọng VN-Index)
    • Quỹ chủ động tìm “outstanding performance” - cổ phiếu vượt trội thị trường như FPT, cảng biển, nông nghiệp

  • 2022-12

    • Trong bối cảnh thị trường 2022 khó đoán, chuyên gia khuyến nghị quỹ chỉ số như lựa chọn an toàn hơn chọn cổ phiếu riêng lẻ
    • 3 lợi thế so với đầu tư cổ phiếu cá nhân: phí rẻ, đa dạng hóa sẵn, không cần theo dõi thường xuyên

  • 2022-05

    • Phân biệt theo cách hiểu tại Việt Nam: đầu tư chủ động = chứng chỉ quỹ mở (người quản lý quỹ chọn từng cổ phiếu); đầu tư thụ động = ETF (mô phỏng theo tỷ trọng chỉ số, ví dụ VN30, GTI100, Diamond)
    • Lưu ý quốc tế: ranh giới chủ động/thụ động giữa ETF và quỹ mở đang bị xóa nhòa - ETF có thể chủ động, quỹ mở có thể thụ động (index fund); nhưng tại Việt Nam ETF hiện chỉ hoạt động thụ động truyền thống
    • Backtest từ 1/1/2016 (hơn 5 năm): mua đồng thời ETF VN30 (phí ~0,225%/năm) và chứng chỉ quỹ cổ phiếu (phí ~0,5%/năm), sau khi trừ phí cả hai đều có hiệu suất vượt trội VN-Index; chứng chỉ quỹ cổ phiếu hoạt động vượt trội hơn so với ETF VN30
    • Gợi ý phân bổ cho người mới: trong 100% danh mục cổ phiếu có thể để khoảng 15% ETF, 25% chứng chỉ quỹ mở; phần còn lại tự chọn cổ phiếu nếu thích đầu tư dài hạn và có học phân tích
    • Quan điểm chuyên gia: ở thị trường Việt Nam (thị trường đang phát triển), chứng chỉ quỹ mở (đầu tư chủ động, chọn từng mã cổ phiếu) nhìn chung tốt hơn ETF (đầu tư thụ động, dựa trên cả thị trường) vì các nhà quản lý quỹ còn nhiều dư địa để chọn lọc cổ phiếu tốt hơn thị trường chung

  • 2021-04

    • Tại Việt Nam, ETF hoạt động theo phương thức thụ động truyền thống (mô phỏng chỉ số VN30, VNFinLead…), còn chứng chỉ quỹ mở hoạt động chủ động (chọn lọc cổ phiếu)
    • So sánh hiệu suất 2019 vs 2020 cho thấy hiệu suất tương đối đổi chiều theo trạng thái thị trường: 2019 (thị trường phân hóa) quỹ chủ động vượt trội (9-12% vs VN30 ~3,8%); 2020 (thị trường biến động mạnh, tăng đồng loạt) ETF VN30 đạt 33,9%, quỹ chủ động Topi đạt 55,8% - cả hai vượt VN-Index nhưng khoảng cách thu hẹp hơn so với năm trước

  • 2020-10

    • Buffett dẫn Jack Bogle (Vanguard) như hình mẫu phục vụ nhà đầu tư cá nhân tốt nhất
    • Khuyến nghị rõ ràng cho nhà đầu tư nghiệp dư: quỹ chỉ số + chi phí thấp

Backlinks