Quyền đàm phán và chuyển gánh nặng thuế

3 min read

Key takeaway

Thuế nhập khẩu do chính phủ áp, nhưng gánh nặng thực sự rơi vào ai (nhà xuất khẩu, nhà nhập khẩu, hay người tiêu dùng) phụ thuộc vào quyền đàm phán của các bên trong chuỗi cung ứng.

WHAT

Tariff incidence/pass-through là việc phân bổ gánh nặng kinh tế của một sắc thuế nhập khẩu. Dù chính phủ Mỹ áp thuế lên hàng nhập, phần chi phí tăng thêm có thể được nhà xuất khẩu hấp thụ (giảm giá bán), nhà nhập khẩu hấp thụ (giảm biên lợi nhuận), hoặc đẩy sang người tiêu dùng cuối qua giá cao hơn. Bên nào có quyền đàm phán (bargaining power) lớn hơn sẽ chuyển được gánh nặng sang bên khác.

WHY/HOW

Quyền đàm phán quyết định ai chịu thiệt thực sự. Doanh nghiệp Trung Quốc với quy mô lớn, chuỗi cung ứng khó thay thế và vị thế thị trường mạnh có khả năng đẩy gánh nặng thuế sang nhà nhập khẩu hoặc người tiêu dùng Mỹ tốt hơn. Ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam quy mô nhỏ, dễ bị thay thế, quyền đàm phán thấp hơn nên dễ phải tự gánh chi phí thuế, bào mòn biên lợi nhuận. Vì vậy cùng một mức thuế danh nghĩa, tác động thực tế lên doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam có thể nặng hơn nhiều so với doanh nghiệp Trung Quốc. Đây cũng là lý do giới bán lẻ Mỹ phản đối thuế cao vì cuối cùng người tiêu dùng và lạm phát Mỹ sẽ chịu.

Notes

  • 2025-06

    • Doanh nghiệp Trung Quốc có quyền đàm phán lớn hơn → chuyển gánh nặng tốt hơn doanh nghiệp Việt Nam.
    • Các hãng bán lẻ Mỹ cảnh báo thuế quá cao gây thất nghiệp và lạm phát cho chính nước Mỹ.
    • Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam quyền đàm phán thấp → mức thuế ~20% đã là ‘căng’.

  • 2025-04

    • Hàng Việt (cá tra, thủy sản, da giày, may mặc) thiếu lợi thế đàm phán cao như hàng công nghệ nên rất khó đẩy gánh nặng thuế sang người tiêu dùng Mỹ; phải chia sẻ rủi ro với đối tác trong chuỗi cung ứng (logistics, bán buôn, bán lẻ).
    • ‘Thuế thì chính phủ áp, nhưng cái phần đó nó dịch chuyển về đâu’ - câu hỏi cốt lõi về tariff incidence.

Backlinks