Lệch pha xuất khẩu FDI - nội địa

3 min read

Key takeaway

Khi xuất khẩu tổng tăng cao nhưng phần lớn do khu vực FDI đóng góp trong khi khu vực trong nước suy giảm hoặc âm, chất lượng tăng trưởng kinh tế yếu và tỷ giá dài hạn chịu áp lực.

WHAT

Phân tách xuất khẩu theo khu vực sở hữu:

  • Khu vực FDI: doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam xuất khẩu
  • Khu vực trong nước: doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu

Lệch pha xảy ra khi tốc độ tăng trưởng của hai khu vực phân kỳ mạnh - một bên tăng nhanh, một bên giảm.

WHY/HOW

Khu vực FDI chiếm hơn 70% kim ngạch xuất khẩu Việt Nam. Khi FDI tăng mạnh nhưng nội địa âm, hai hệ quả cần lưu ý:

  1. Chất lượng tăng trưởng thấp: ngoại tệ thu về từ xuất khẩu FDI có xu hướng tích lũy ở nước ngoài hoặc chuyển lợi nhuận ra - không đi vào hệ thống nội địa nhiều như xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước.

  2. Áp lực tỷ giá dài hạn: lượng ngoại tệ thực sự “về tay” nền kinh tế nội địa thấp hơn con số xuất khẩu tổng gợi ý.

Nguyên nhân nội địa âm có thể do: cạnh tranh từ hàng Trung Quốc giá rẻ, năng lực nội địa chưa bắt kịp, hoặc tác động của chính sách thuế quan (doanh nghiệp nội địa chịu tác động gián tiếp của thuế quan Mỹ trước khi kịp chuyển dịch sang phân khúc mới).

Notes

  • 2025-11

    • Đây là lần đầu tiên ghi nhận khu vực trong nước có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu âm trong khi FDI vẫn tăng mạnh.
    • Chuyên gia VIB tham gia hội nghị VIRA (Hiệp hội liên ngân hàng Việt Nam) cho biết đây là chủ đề nóng được mổ sẻ tại diễn đàn.
    • T10/2025: xuất khẩu toàn nền kinh tế tăng ~17,3%; FDI tăng 30-35%; khu vực nội địa -1% - mức phân kỳ chưa từng thấy trong lịch sử.

  • 2024-01

    • Xuất khẩu tháng 1/2024 tổng tăng 42% YoY nhưng gần như toàn bộ đến từ khu vực FDI.
    • Khu vực doanh nghiệp trong nước không có tăng trưởng xuất khẩu - ‘xanh tổng, đỏ nội địa’.
    • Nhập khẩu tháng 1 +33% YoY - bắt đầu phục hồi khi nhu cầu sản xuất quay trở lại.
    • Mô hình gia công của Việt Nam: FDI nhập nguyên liệu, gia công, xuất thành phẩm - tỷ trọng giá trị gia tăng nội địa thấp.

  • 2023-08

    • FDI chiếm 70-75% tổng kim ngạch xuất khẩu Việt Nam (8 tháng 2023).
    • Khu vực FDI đã hồi phục từ T12/2022; khu vực doanh nghiệp trong nước tăng trưởng đều đều - không bứt phá.
    • Cổ phiếu xuất khẩu niêm yết trên sàn (chủ yếu doanh nghiệp nội địa) vẫn chịu áp lực dù tổng xuất khẩu thoát đáy.
    • Mô hình: FDI nhập nguyên liệu từ nước gốc, dùng nhân công Việt Nam, xuất thành phẩm - giá trị gia tăng nội địa giới hạn.

Backlinks