Key takeaway
Phòng vệ danh mục đầu tư bằng phái sinh chỉ có giá trị khi được cấu trúc CHỦ ĐỘNG ngay từ đầu (đồng thời với phân bổ tài sản); short phái sinh sau khi thị trường đã giảm mạnh không phải là phòng vệ mà là một cú đặt cược đầu cơ riêng, dễ gây thua lỗ kép.
WHAT
Phòng vệ danh mục đầu tư (portfolio hedging) bằng công cụ phái sinh là việc, ngay khi xây dựng danh mục cổ phiếu (mua/Long cổ phiếu cơ sở), đồng thời mở vị thế short hợp đồng tương lai chỉ số với tỷ trọng tương ứng để cấu trúc danh mục có khả năng chống lại rủi ro biến động giá ngoài kỳ vọng của thị trường. Đây là một quyết định cấu trúc danh mục tại THỜI ĐIỂM bắt đầu, mang tính chủ động và liên tục, khác hoàn toàn với việc mở một lệnh short rời rạc khi thị trường đang giảm.
WHY/HOW
Khi công ty chứng khoán khuyến nghị NĐT cá nhân ‘short phái sinh để bảo vệ danh mục/bảo vệ thị trường’ VÀO LÚC thị trường đã giảm sâu (như tháng 5/2022), về bản chất đây không phải phòng vệ đúng nghĩa vì: (1) phòng vệ phải được thiết lập từ đầu cùng lúc với việc mua cổ phiếu, không phải phản ứng theo diễn biến giá; (2) nhà đầu tư cá nhân thường không đủ năng lực/kỹ năng để xác định ĐÚNG cái cần phòng vệ là gì (chỉ là rủi ro thị trường, không phải rủi ro của từng cổ phiếu cụ thể) và tính đúng tỷ trọng hedge; (3) việc mở short rời rạc lúc thị trường đã giảm thực chất là một cược đầu cơ mới (đặt cược biến động giá tiếp tục giảm) - nếu thị trường đảo chiều tăng, NĐT chịu lỗ kép: vừa lỗ cổ phiếu cơ sở phục hồi chậm vừa lỗ vị thế short phái sinh. Một liên hệ tương tự ở thị trường ngoại hối: Thông tư 15/2015 (NHNN, hiệu lực 02/10/2015) yêu cầu doanh nghiệp phải xuất trình chứng từ chứng minh có trạng thái/nhu cầu ngoại tệ thực mới được giao dịch phái sinh - nguyên tắc ‘phải có trạng thái cơ sở trước mới được phòng vệ bằng phái sinh’, giúp tỷ giá VND ổn định hơn hẳn sau 2015 so với giai đoạn trước (khi NHTM lách qua hợp đồng forward để vượt giới hạn trạng thái ngoại hối, gây biến động tỷ giá mạnh).
Related
Notes
- 2022-05
- Câu chuyện minh họa ‘Duy Mạnh Kiếp Đỏ Đen’ (lan truyền dịp Euro 2021): vợ cá cược ngược lại đội mà chồng cá độ - nếu chồng thắng vợ thua và ngược lại, tổng cuối cùng gần như bằng 0 trừ chi phí; đây chính là tư duy hedging - đặt một vị thế đối lập để triệt tiêu rủi ro của vị thế chính, nhưng phải làm ĐỒNG THỜI ngay từ đầu chứ không phải sau khi đã biết kết quả.
- Cảnh báo (tháng 5/2022): khi công ty chứng khoán kêu gọi NĐT cá nhân ‘short phái sinh để bảo vệ danh mục’ lúc thị trường đã giảm sâu, đây thực chất là biến công cụ phòng ngừa thành công cụ đầu cơ/đặt cược biến động giá, không phải phòng vệ đúng nghĩa.
- Thông tư 15/2015 (NHNN) về giao dịch ngoại tệ: yêu cầu khách hàng xuất trình chứng từ chứng minh mục đích, số lượng, loại ngoại tệ, thời hạn khi giao dịch phái sinh ngoại tệ với tổ chức tín dụng - giúp chấn chỉnh tình trạng doanh nghiệp/ngân hàng dùng hợp đồng forward để vượt giới hạn trạng thái ngoại hối, góp phần ổn định tỷ giá VND từ sau 2015.
- Ba điểm chốt cần xác định trước khi dùng phái sinh để phòng vệ: (1) phải làm chủ động ngay từ đầu cùng lúc cấu trúc danh mục/phân bổ tài sản; (2) phải đủ năng lực kỹ thuật để tính đúng cái cần phòng vệ và tỷ trọng hedge; (3) phái sinh chỉ phòng vệ được rủi ro thị trường, không phòng vệ được rủi ro do chọn sai cổ phiếu.