Phân tích kịch bản kinh tế vĩ mô

9 min read

Key takeaway

Phân tích kịch bản vĩ mô theo ba mức (tích cực/cơ sở/tiêu cực) trên bốn biến số (GDP, lạm phát, chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa) giúp nhà đầu tư điều chỉnh danh mục theo xác suất kịch bản mà không cần đoán chính xác. Đây là công cụ nhìn toàn cảnh hệ thống kinh tế để ra quyết định phân bổ tài sản - giống dự báo bão: nhìn được hướng đi để phòng bị, không nhất thiết chính xác 100%.

WHAT

Framework phân tích kịch bản kinh tế vĩ mô chia mỗi biến số lớn (GDP, lạm phát, chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa) thành ba kịch bản: tích cực, cơ sở, tiêu cực. Tổng hợp bốn biến số cho ra bức tranh tổng thể về điều kiện đầu tư. Kịch bản cơ sở là xác suất cao nhất; khi dữ liệu thực tế vượt kỳ vọng, toàn bộ kịch bản dịch chuyển lên tích cực. Khung phân tích đồng thời bao gồm ba lớp thị trường liên thông: thị trường tiền tệ ngắn hạn (thanh khoản liên ngân hàng, OMO, lãi suất huy động), thị trường vốn dài hạn (trái phiếu, cổ phiếu), và kết nối quốc tế (Fed funds rate, DXY, bộ ba bất khả thi).

WHY/HOW

Lý do dùng kịch bản thay vì dự báo điểm: không ai dự báo chính xác được; kịch bản cho phép chuẩn bị danh mục cho nhiều tình huống. Khi kịch bản thay đổi (từ cơ sở sang tích cực), nhà đầu tư tăng tỷ trọng tài sản rủi ro. Bốn biến số đủ để bao phủ phần lớn động lực của thị trường chứng khoán mà không bị overfit vào quá nhiều chi tiết.

(1) Nguyên tắc phân và tích: “phân” là bóc tách từng thị trường, từng kỳ hạn, từng chỉ số; “tích” là tổng hợp lại bức tranh toàn cảnh. Phân mà không tích là nhìn cây không thấy rừng. Mỗi lớp tài sản phản ứng khác nhau với cùng một biến số vĩ mô - ví dụ lạm phát tăng ảnh hưởng tiêu cực cổ phiếu (chi phí vốn tăng) nhưng thường tích cực với vàng; Fed hạ lãi suất giúp trái phiếu tăng giá, VND bớt áp lực, cổ phiếu có thể tăng nếu không kèm suy thoái.

(2) Công cụ thực hành: bảng màu xanh-vàng-đỏ theo từng biến số vĩ mô mỗi tháng để đọc tín hiệu tổng hợp thay vì đánh giá rời rạc. Đo thanh khoản phải đo cả ba lớp (dân cư - liên ngân hàng - NHNN) mới biết nước đang dâng hay rút; lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm (O/N) là chỉ báo ngắn hạn nhạy nhất.

(3) Chiến lược phân kỳ kỳ hạn phân tích: thay vì dự báo vĩ mô dài hạn để lướt sóng, nhà đầu tư nên dự phóng lợi nhuận doanh nghiệp dài hạn (tìm công ty tốt đang bị chiết khấu) trong khi rút ngắn kỳ dự báo vĩ mô (theo dõi từng tháng theo từng biến số). Với Việt Nam, ngoài ba biến truyền thống (lãi suất, tỷ giá, lạm phát), cần theo dõi thêm tăng trưởng xuất khẩu và giải ngân đầu tư công hàng tháng như bộ đệm tài khóa khi tiền tệ thu hẹp dư địa. Tốc độ truyền dẫn vĩ mô vào thị trường Việt Nam đã rút ngắn xuống còn một đến hai tháng so với trước.

(4) Đặc thù vĩ mô Việt Nam: FDI chiếm tỷ trọng lớn trong GDP và sản lượng công nghiệp - sức hút FDI mạnh tạo khả năng phục hồi nhanh hơn các nước khác trong cùng điều kiện; bộ ba bất khả thi (lãi suất - tỷ giá - cung tiền) là ràng buộc cấu trúc mà mọi kịch bản chính sách phải tuân theo.

Notes

  • 2026-05

    • Slide khóa học phân tích kinh tế vĩ mô AFA minh hoạ cụ thể 3 kịch bản trên 4 biến số: Tích cực (kinh tế phục hồi mạnh, lạm phát đúng định hướng, CSTT nới lỏng, CSTK tiếp tục hỗ trợ); Cơ sở (kinh tế VN phục hồi nhưng còn ảnh hưởng từ năng suất công nghiệp); Tiêu cực (kinh tế khó khăn, lạm phát tăng do giá dầu/hàng hoá, CSTT thắt chặt)

  • 2025-02

    • AFA áp dụng 3 bước xây kịch bản lớp tài sản: (1) bộ chỉ số vĩ mô thế giới + VN + phi thị trường; (2) kịch bản tiêu cực/cơ sở/tích cực cho các chỉ số vĩ mô; (3) kịch bản từng lớp từ biến số cấp 3 (gián tiếp) → cấp 2 → cấp 1 (trực tiếp) theo trục thời gian quý
    • Kịch bản tổng hợp 2024: tiền gửi vàng (trung lập) xuyên suốt cả năm; trái phiếu vàng cả năm (ẩn số chính là BĐS); vàng xanh Q1 - vàng Q2-Q3 - xanh Q4; cổ phiếu vàng cơ sở theo đánh giá chu kỳ lạm phát + lãi suất
    • Bảng màu đánh giá chu kỳ cổ phiếu gồm: Lạm phát, Chu kỳ lãi suất, Phân bổ tài sản ngành - mỗi ô tô đỏ/vàng/xanh

  • 2024-09

    • Tốc độ truyền dẫn vĩ mô vào thị trường Việt Nam: từ “6 tháng trước” nay rút xuống 1-2 tháng (2024)
    • OMO (Open Market Operations): NHNN mua/bán trái phiếu trên thị trường mở để điều tiết thanh khoản - bơm tiền khi OMO net dương, hút tiền khi OMO net âm
    • Lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm (O/N) là chỉ báo ngắn hạn nhạy nhất về thanh khoản hệ thống

  • 2024-07

    • AFA Capital đầu năm 2024 chọn kịch bản cơ sở; đến tháng 7/2024 dịch chuyển lên kịch bản tích cực
    • Bốn biến số: GDP (kịch bản tích cực = phục hồi mạnh), lạm phát (ổn định dần), tiền tệ (tiếp tục nới lỏng), tài khóa (tiếp tục nới lỏng)
    • Mô hình 4-5-6: 4 biến số thế giới, 5 biến số Việt Nam, 6 biến số thị trường chứng khoán

  • 2024-01

    • 5 biến số cần theo dõi 2024: lãi suất, tỷ giá, lạm phát (3 biến truyền thống) + tăng trưởng xuất khẩu + tỷ lệ/tốc độ giải ngân đầu tư công hàng tháng
    • Chiến lược năm 2024: dự phóng EPS dài hạn per cổ phiếu, rút ngắn dự báo vĩ mô, tránh đặt cược lớn dựa trên macro dài hạn khi uncertainty cao
    • Pivot point nửa cuối 2024 là thời điểm Fed cắt lãi suất - quyết định lãi suất VN và dòng vốn
    • Mục tiêu GDP Việt Nam 2024: 6-6.5%, nhưng cần hỗ trợ từ đầu tư công vì tiền tệ hết dư địa nới lỏng
    • Ban chỉ đạo điều hành giá VN đưa ra 3 kịch bản CPI bình quân 2024: 3,52% / 4,03% / 4,5%.
    • Dựa trên tổng hợp đánh giá của Bộ KHĐT và NHNN về các yếu tố tác động đến lạm phát.

  • 2023-10

    • Bloomberg đưa ra 3 kịch bản xung đột Israel-Hamas (10/2023): (1) xung đột hạn chế: dầu +4 USD, VIX không đổi, GDP toàn cầu -0,1%, lạm phát +0,1%; (2) chiến tranh ủy quyền (lan sang Lebanon, Syria, bờ Tây): dầu +8 USD, VIX +8 điểm, GDP -0,3%, lạm phát +0,2%; (3) xung đột trực tiếp toàn khu vực: dầu +64 USD, VIX +16 điểm, GDP -1%, lạm phát +1,2%
    • Nguyên tắc: không dự báo chính xác kịch bản nào xảy ra, mà chuẩn bị phương án đầu tư cho từng kịch bản theo xác suất cá nhân đánh giá
    • Kịch bản 3 (xung đột toàn khu vực) đồng nghĩa kinh tế thế giới có thể rơi vào suy thoái theo Bloomberg
    • Chương trình MAI theo chuẩn quỹ đầu tư quốc tế: khung lý thuyết (GDP, lạm phát, chính sách) + dữ liệu thực tế VN (xuất nhập khẩu, tỷ giá, lãi suất, thị trường lao động, từng cấu phần CPI)

  • 2023-08

    • VWAS 2023: bối cảnh H2/2023 - phân cực chính sách tiền tệ toàn cầu: Mỹ và EU vẫn thắt chặt (cầu tiêu dùng giảm, thị trường xuất khẩu thu hẹp); Trung Quốc và Việt Nam nới lỏng (tăng trưởng chậm, cần kích cầu nội địa)
    • Ứng dụng thực tế: phân tích PMI toàn cầu để dự báo hướng phục hồi; Việt Nam T7/2023 PMI 48,5 (hình U kéo dài từ T11/2022) - dự báo phục hồi nhẹ Q4/2023 đến nửa đầu 2024
    • Chú trọng đặc thù Việt Nam: FDI chiếm 25% GDP và ~70% sản lượng công nghiệp - sức hút FDI mạnh tạo khả năng phục hồi nhanh hơn các nước khác trong cùng điều kiện

  • 2021-08

    • Quỹ đánh giá xu hướng vĩ mô với tầm nhìn 6 tháng đến 3-5 năm trước khi chọn cổ phiếu
    • Phân loại cổ phiếu thành 2 nhóm: nắm giữ dài hạn (core) và cơ cấu danh mục (trading)

Backlinks