Mục tiêu kép GDP và lạm phát

5 min read

Key takeaway

Điều hành kinh tế vĩ mô đòi hỏi cân bằng đồng thời hai mục tiêu: tăng trưởng GDP đủ cao và lạm phát đủ thấp - hai mục tiêu này thường xung đột vì kích cầu để tăng GDP dễ gây lạm phát.

WHAT

Mục tiêu kép (dual target) là khi Chính phủ đặt đồng thời hai KPI vĩ mô: tăng trưởng GDP ở cận trên và lạm phát ở cận dưới. Để đạt cả hai, chính sách phải phối hợp tiền tệ và tài khóa sao cho kích thích tăng trưởng mà không để giá cả vượt ngưỡng mục tiêu. Khi năng lực sản xuất nền kinh tế không đủ, kích cầu sẽ đẩy giá lên - tạo mâu thuẫn giữa hai mục tiêu.

WHY/HOW

Tăng trưởng GDP và kiểm soát lạm phát xung đột vì: (1) kích cầu qua tiền tệ/tài khóa bơm thêm tiền vào nền kinh tế; (2) nếu cung hàng hóa không tăng kịp, giá tăng; (3) lạm phát cao ăn mòn thu nhập thực tế, triệt tiêu thành quả tăng trưởng. Vì vậy, cần theo dõi song song GDP và CPI, không thể chỉ ưu tiên một bên.

Notes

  • 2024-07

    • Việt Nam H1/2024 ưu tiên tăng trưởng, GDP Q2 đạt 6,93%; sang H2/2024 từ khóa chuyển sang kiểm soát lạm phát
    • Mục tiêu GDP điều chỉnh từ 6-6,5% lên 6,5-7%; mục tiêu lạm phát 4% khó đạt, kịch bản khả thi hơn là 4,5%
    • CIEM dự báo kịch bản cao 6,95%; Bộ KH&ĐT trình điều chỉnh kịch bản lên 6,5-7%

  • 2023-11

    • Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 9/11/2023: GDP 2024 mục tiêu 6-6,5%; CPI 4-4,5%; năng suất lao động tăng 4,8-5,3%
    • GDP bình quân đầu người mục tiêu 4.700-4.730 USD
    • Quốc hội nhấn mạnh ưu tiên tài khóa mở rộng có trọng tâm, kết hợp tiền tệ linh hoạt

  • 2023-10

    • GDP và lạm phát là hai KPI vĩ mô ưu tiên vì mọi chính phủ đều phải đạt mục tiêu tăng trưởng + kiểm soát lạm phát; khi lệch mục tiêu sẽ kích hoạt can thiệp chính sách tiền tệ hoặc tài khóa

  • 2023-09

    • Mỹ T9/2023: ưu tiên kiểm soát lạm phát - GDP tăng trưởng mạnh hơn kỳ vọng lại là tin xấu vì gây thêm sức ép giá cả
    • Việt Nam T9/2023: ưu tiên ngược lại - cần kích thích tăng trưởng GDP; OECD dự báo GDP 2023 chỉ 4,9%, World Bank 4,7% (thấp hơn mục tiêu quốc hội 6,5%); 2024 dự báo 5,5-5,9%
    • Khi hai nền kinh tế ưu tiên mục tiêu khác nhau → chính sách tiền tệ đi ngược chiều (Fed thắt chặt, NHNN nới lỏng) → áp lực tỷ giá USD/VND
    • Việt Nam 2023: để đạt 4,9% thì Q3 và Q4 đều phải đạt 6,1%; ưu tiên tăng trưởng GDP buộc NHNN duy trì nới lỏng dù Fed thắt chặt
    • Chênh lệch lãi suất USD - VND khoảng 4-5% là mức chấp nhận được; tỷ giá năm 2023 tăng gần 3% - trong vùng dự báo
    • Lạm phát bình quân 8 tháng 2023: 3,1% - còn cách xa mục tiêu 4,5% → dư địa duy trì nới lỏng tiền tệ.
    • NHNN hạ lãi suất 4 lần (T3-6/2023) trong khi Fed giữ cao → áp lực tỷ giá là hệ quả tất yếu nhưng chủ động chấp nhận.

  • 2023-08

    • T8/2023: mục tiêu GDP 6,5% của Chính phủ chưa thay đổi dù cả 3 kịch bản chuyên gia đều dưới ngưỡng; mục tiêu lạm phát Việt Nam là 4,5%
    • Chuyên gia Lê Xuân Nghĩa: còn dư địa hạ lãi suất do lạm phát bình quân vẫn thấp hơn mục tiêu 4,5%; nhưng biến quyết định là tín dụng tăng trưởng thực hay không
    • Khi GDP yếu, ưu tiên kích cầu qua tiền tệ nới lỏng - nhưng phải kiểm soát lạm phát không vượt 4,5%; KB3 lạm phát 4,39% sát trần mục tiêu

  • 2023-01

    • Việt Nam 2023: mục tiêu GDP 6% + lạm phát 4,5% - ưu tiên rõ ràng cho tăng trưởng
    • GDP thực 6% > lạm phát 4,5%: chứng tỏ nền kinh tế đi lên về năng suất dài hạn
    • Nhật Bản: duy trì nới lỏng nhiều năm để đạt mục tiêu lạm phát 2%, người dân thích lạm phát vì quen với giảm phát

Backlinks