Lạm phát dai dẳng

4 min read

Key takeaway

Lạm phát tăng nhanh nhưng giảm rất chậm - tốc độ hạ nhiệt không đối xứng so với tốc độ leo thang, buộc ngân hàng trung ương phải duy trì thắt chặt lâu hơn dự kiến.

WHAT

Lạm phát dai dẳng (sticky inflation) là hiện tượng lạm phát kháng lại việc giảm về mục tiêu sau khi đã leo thang. Trong khi giá có thể tăng vọt trong vài tháng do cú sốc cung/cầu, quá trình giảm về mức mục tiêu thường mất nhiều năm do:

  • Kỳ vọng lạm phát đã neo ở mức cao trong hành vi định giá của doanh nghiệp và thương lượng lương
  • Một số giá thành phần (dịch vụ, nhà ở) điều chỉnh chậm hơn hàng hóa
  • Hiệu ứng quán tính: khi đã “dính” vào mức cao thì khó bứng ra

WHY/HOW

Tính dai dẳng của lạm phát quan trọng với nhà đầu tư vì nó quyết định lộ trình lãi suất thực tế của ngân hàng trung ương - dù lạm phát đang giảm nhưng Fed không thể hạ lãi suất nhanh nếu lạm phát còn trên mục tiêu 2%. Cơ chế: lạm phát leo thang theo hàm mũ (shocks lan nhanh), nhưng hạ nhiệt theo đường tuyến tính chậm vì thay đổi kỳ vọng và cấu trúc giá mất nhiều thời gian. World Bank ghi nhận cùng xu hướng: giá hàng hóa đang giảm dài hạn nhưng tốc độ giảm chậm hơn nhiều so với tốc độ tăng trước đó.

Notes

  • 2024-06

    • Trong cuộc họp FOMC tháng 6/2024, dự báo PCE lõi 2024 được nâng từ 2,3-2,4% (kỳ họp tháng 3) lên 2,5-2,6%; dự báo năm 2025 cũng điều chỉnh lên 2,3-2,4%
    • World Bank tháng 6/2024 xác nhận: giá hàng hóa toàn cầu có xu hướng giảm dài hạn nhưng tốc độ giảm chậm hơn nhiều so với tốc độ tăng giai đoạn 2020-2022
    • Chuyên gia nhận định: đây là lý do Fed “chọn lạm phát” - tiếp tục ưu tiên kiểm soát lạm phát hơn là kích thích tăng trưởng trong giai đoạn này

  • 2023-09

    • S&P Global Outlook T9/2023: CPI toàn cầu có xu hướng giảm nhưng lạm phát rất “dính” (sticky) - không thể hạ lãi suất ngay lập tức
    • Lạm phát Mỹ T9/2023 vẫn ở 3,1-3,2%; mục tiêu 2% của Fed dời từ 2025 sang 2026 theo dự báo đi kèm dot plot
    • Áp lực lạm phát mới: giá dầu tăng trở lại (ghi nhận trong biên bản Powell phát biểu) - lạm phát từ phía cung
    • Nghịch lý: GDP Mỹ mạnh hơn kỳ vọng → tốt cho tăng trưởng nhưng duy trì sức ép lạm phát → Fed phải giữ lãi suất cao lâu hơn

  • 2022-10

    • Lạm phát Anh tháng 9/2022 đạt 10,1% yoy - ngang đỉnh tháng 7, mức cao nhất 40 năm; giá thực phẩm (bánh mì, ngũ cốc, thịt, sữa, trứng) +15% yoy; xăng dầu giảm phần nào bù đắp

  • 2022-09

    • Tháng 8/2022: năng lượng -5% nhưng nhà ở +6,2% YoY (+0,7% MoM), thực phẩm +0,85% MoM, y tế +0,8% MoM, xe mới tăng; CPI tổng vẫn +8,3% YoY dù năng lượng giảm mạnh
    • Nomura viện dẫn 2 lý do để Fed phải tăng 100bps: (1) lạm phát không hạ dù đã tăng lãi suất nhiều, (2) tăng trưởng việc làm tốt, thất nghiệp thấp lịch sử cho thấy nền kinh tế còn chịu được

Backlinks