GDP giá so sánh

4 min read

Key takeaway

GDP Việt Nam được tính theo giá so sánh (giá cố định năm gốc) đã loại trừ yếu tố lạm phát, nên tăng trưởng GDP không cộng trừ trực tiếp với CPI.

WHAT

GDP theo giá so sánh (Real GDP) đo lường sản lượng kinh tế theo giá của một năm gốc cố định, loại bỏ ảnh hưởng biến động giá. Khác với GDP danh nghĩa (Nominal GDP) tính theo giá hiện hành, GDP thực phản ánh thuần túy sự thay đổi về lượng hàng hóa và dịch vụ.

WHY/HOW

Khi GDP tăng trưởng 3,32% (theo giá so sánh 2010) và CPI tăng 3,35%, hai con số này KHÔNG trừ nhau thành tăng trưởng âm. GDP 3,32% đã là tăng trưởng thực sau khi khử lạm phát. Nếu muốn ước tính GDP danh nghĩa, ta cộng cả hai: nền kinh tế tăng trưởng danh nghĩa khoảng 6%+. Nhầm lẫn này phổ biến khi đọc báo cáo kinh tế.

Vì tổng giá trị của nền kinh tế (xét theo sản lượng thực, tức GDP giá so sánh) chỉ tăng trưởng ở một mức nhất định trong một năm, nếu giá của một số loại tài sản tài chính (cổ phiếu, bất động sản) tăng vọt vượt xa mức tăng trưởng thực này, thì về bản chất đó không phải giá trị mới được tạo ra mà là dòng tiền/giá trị dịch chuyển từ nơi khác (ví dụ từ tiền mặt/tiết kiệm sang tài sản đầu tư, hoặc vay mượn từ giá trị tương lai để chi tiêu ở hiện tại). Tăng giá tài sản nhanh trong khi GDP thực tăng chậm là tín hiệu cảnh báo rủi ro bong bóng/đầu cơ chứ không phải tăng trưởng thực chất, và sớm muộn cũng phải có sự sụt giảm ở một tài sản/khu vực khác để cân bằng.

Notes

  • 2023-08

    • Khóa AFA: GDP hiện hành (danh nghĩa) = P_2022 x Q_2022; GDP so sánh (thực) = P_2010 x Q_2022
    • GDP VN công bố theo giá so sánh năm 2010, loại bỏ yếu tố lạm phát; đây là con số Chính phủ đặt mục tiêu
    • GDP thực (GDP so sánh) = P_năm_cơ_sở x Q_năm_hiện_tại; năm cơ sở VN là 2010
    • GDP danh nghĩa (GDP hiện hành) = P_năm_hiện_tại x Q_năm_hiện_tại - chưa khử lạm phát
    • Chính phủ VN đặt mục tiêu và công bố theo GDP thực (loại bỏ ảnh hưởng giá cả)

  • 2023-03

    • GDP quý 1/2023 tăng 3,32% (giá so sánh năm 2010) - đã khử lạm phát, không trừ với CPI 3,35%
    • Tổng GDP danh nghĩa ước tính tăng trưởng trên 6% khi cộng cả yếu tố giá

  • 2022-07

    • Tăng trưởng 7,72% quý 2/2022 là GDP theo giá so sánh - đã khử lạm phát, không trừ thêm CPI
    • GDP bị ảnh hưởng bởi thời giá (giá hiện hành) nếu không dùng giá so sánh: lạm phát 2022 cao do giá dầu, giao thông tăng 17,43%

  • 2021-12

    • Ví dụ tính từ video: GDP danh nghĩa Việt Nam 2021 tăng khoảng 2,58%, CPI bình quân tăng 1,84%, vậy GDP thực (real GDP growth) chỉ còn khoảng 0,8%
    • Với mức tăng trưởng thực chỉ ~0,8%, nếu giá một số tài sản tài chính (cổ phiếu, bất động sản) tăng mạnh trong cùng giai đoạn, đó là dấu hiệu dòng tiền dịch chuyển giữa các loại tài sản (ví dụ từ tiết kiệm/tiền mặt sang chứng khoán) chứ không phải nền kinh tế tạo thêm giá trị mới; nhà đầu tư cần lưu ý hiện tượng ‘mua đu’ theo các lập luận một chiều về lạm phát khi ra quyết định đầu tư

Backlinks