Dư địa chính sách

3 min read

Key takeaway

Dư địa chính sách - khoảng cách giữa lạm phát thực tế và mục tiêu, giữa tỷ giá thực và ngưỡng nguy hiểm - quyết định chính phủ/NHTW có thể kích thích kinh tế mạnh tay đến đâu.

WHAT

Dư địa chính sách (policy space) là mức độ linh hoạt mà cơ quan điều hành có thể triển khai chính sách kích thích (giảm lãi suất, tăng chi tiêu ngân sách, giảm thuế) mà không gây ra các hậu quả bất lợi như lạm phát bùng phát hoặc mất giá tiền tệ.

WHY/HOW

Dư địa chính sách rộng khi: (1) lạm phát thấp hơn mục tiêu - còn chỗ để nới lỏng tiền tệ; (2) tỷ giá ổn định - có thể hạ lãi suất mà không bị áp lực rút vốn ngoại; (3) nợ công còn an toàn - còn chỗ để tăng chi tiêu tài khóa. Khi GDP thấp xa mục tiêu nhưng lạm phát và tỷ giá ổn định, đó là tín hiệu rõ để bơm kích thích.

Khi chính sách tiền tệ bị kẹt (Fed tăng lãi mạnh, buộc NHNN phải giữ hoặc tăng theo để bảo vệ tỷ giá), chính phủ chuyển sang dùng tài khóa thay thế: giảm thuế, tăng đầu tư công. Nới lỏng tiền tệ ở Việt Nam thường được diễn đạt là “đỡ thắt chặt” chứ không phải “nới lỏng” vì bài học lịch sử 2009-2013: nới lỏng quá mức sau khủng hoảng tài chính toàn cầu dẫn đến nợ xấu ngân hàng tăng cao và BĐS đóng băng kéo dài. Giảm VAT là trường hợp đặc biệt: vừa kích GDP vừa kéo CPI xuống, gián tiếp mở thêm dư địa cho chính sách tiền tệ.

Notes

  • 2023-06

    • H1/2023 Việt Nam: CPI 3,29% vs mục tiêu 4,5% và tỷ giá ổn định (DXY giảm) tạo dư địa rộng cho NHNN giảm lãi suất điều hành và chính phủ giảm VAT 2% từ 01/07/2023

  • 2023-04

    • Q1/2023: chính sách tiền tệ bị kẹt do Fed tăng lãi suất mạnh; NHNN chỉ có thể “đỡ thắt chặt” thay vì nới lỏng thực sự
    • Lạm phát Q1/2023 trung bình 4,18% (dưới mục tiêu 4,5%), tỷ giá ổn định - tạo dư địa nhỏ cho tài khóa
    • Bài học lịch sử: 2009 nới lỏng sau khủng hoảng tài chính toàn cầu → nợ xấu ngân hàng tăng cao, BĐS đóng băng 2011-2013; giải thích tại sao NHNN thận trọng với nới lỏng
    • Giảm VAT giúp CPI giảm → gián tiếp mở thêm dư địa cho chính sách tiền tệ

  • 2022-04

    • Q1/2022: nợ công/GDP chỉ 45%, thâm hụt ngân sách 3,8% GDP - dư địa tài khóa tích cực (World Bank đánh màu xanh)
    • Lãi suất cơ bản 2,5% - còn dư địa tiền tệ theo đánh giá World Bank; tuy nhiên tín dụng khu vực tư nhân 117% GDP là rủi ro cần giám sát chặt
    • Dự báo lạm phát 2022 ở mức 3,8-4% theo ADB; rủi ro vượt mục tiêu 4% do giá dầu +48,8% và nguyên vật liệu +8,8%

Backlinks