Key takeaway
Giá điện bán lẻ tại Việt Nam không điều chỉnh theo thị trường tự do mà theo cơ chế hành chính với chu kỳ và công thức do nhà nước quy định - tạo độ trễ lớn giữa chi phí thực và giá thu hồi, dẫn tới lỗ tích lũy cho EVN khi đầu vào tăng đột biến.
WHAT
Cơ chế điều chỉnh giá điện bán lẻ bình quân tại Việt Nam được quy định tại QĐ 24/2017 (Thủ tướng), cho phép EVN điều chỉnh giá theo chu kỳ tối thiểu 6 tháng/lần (dự thảo mới rút xuống 3 tháng) khi chi phí đầu vào thay đổi. Công thức tính giá bình quân gồm: chi phí phát điện, chênh lệch tỷ giá, lỗ sản xuất kinh doanh chưa được thu hồi (quy định mới), và các chi phí khác được kiểm toán xác nhận.
WHY/HOW
EVN là doanh nghiệp nhà nước độc quyền bán lẻ điện - không thể tự tăng giá tự do mà phải xin phép. Khi giá nhiên liệu (than, khí) tăng đột biến do địa chính trị (chiến tranh Nga-Ukraina 2022) trong khi giá bán lẻ bị giữ cố định để ổn định vĩ mô, EVN lỗ hơn 26.000 tỷ đồng năm 2022. Dự thảo bổ sung cơ chế thu hồi lỗ vào giá điện nhằm lành mạnh hóa tài chính EVN, nhưng đồng nghĩa giá điện có thể tăng mạnh hơn để bù khoản lỗ tích lũy. Rút chu kỳ xuống 3 tháng giúp giá điện phản ánh nhanh hơn chi phí thực, giảm nguy cơ lỗ lớn trong tương lai.
Related
Notes
-
2023-09
- Bộ Công thương trình Thủ tướng dự thảo sửa QĐ 24/2017: rút chu kỳ điều chỉnh từ 6 tháng xuống 3 tháng; bổ sung lỗ chênh lệch tỷ giá và lỗ kinh doanh năm trước vào công thức giá bình quân
- Căn cứ báo cáo tài chính được kiểm toán để xác định khoản lỗ được thu hồi
- Thanh tra Chính phủ và Ủy ban quản lý vốn nhà nước yêu cầu có cơ chế xử lý lỗ chênh lệch tỷ giá và chi phí chưa được tính vào giá điện
-
2022-12
- EVN kiến nghị áp dụng cơ chế thị trường với điện lực, đang chờ quyết định từ cấp có thẩm quyền
- Năm 2022 là năm cực kỳ khó khăn với ngành điện khi ghi nhận lỗ 31.000 tỷ - gần bằng tổng lãi của 18 tập đoàn/tổng công ty khác