Key takeaway

Thị trường M&A vận động theo chu kỳ kinh tế: bùng nổ ở đỉnh tăng trưởng, trầm lắng khi suy giảm, và tạo cơ hội ‘săn hàng giá rẻ’ khi đáy. Thời điểm vàng là cuối giai đoạn tăng trưởng bền vững trước suy thoái.

WHAT

Chu kỳ M&A là sự biến động có tính quy luật của khối lượng và giá trị các thương vụ mua bán sáp nhập theo pha kinh tế. Đỉnh M&A thường trùng với đỉnh tăng trưởng (doanh nghiệp tự tin, tiền rẻ dồi dào); đáy M&A xuất hiện khi tín dụng thắt chặt và thị trường tài chính biến động. Thời gian thực hiện 1 thương vụ điển hình: 8-15 tháng từ đàm phán đến công bố chính thức.

WHY/HOW

Cơ chế chu kỳ M&A: (1) Pha tăng trưởng - tiền rẻ, tín dụng dồi dào, định giá cao, nhiều thương vụ large-cap. (2) Pha suy giảm - lãi suất tăng, tín dụng thắt, doanh nghiệp gặp khó, thương vụ giảm. (3) Pha đáy - tài sản giá rẻ, nhà đầu tư chiến lược có tiền mặt ‘săn hàng’, thương vụ bắt đầu đàm phán nhưng chưa công bố. (4) Pha phục hồi - thương vụ được công bố hàng loạt. Lãi suất cao làm giảm M&A kép: chi phí vốn vay tăng (bên mua) và dòng vốn ngoại giảm (chênh lệch lãi suất giữa các thị trường).

Notes

  • 2024-02

    • DGC dùng M&A làm động cơ tăng trưởng quy mô chính: mua nhà máy Lào Cai 2017 (bước ngoặt - hợp nhất công suất phốt pho vàng 52 nghìn tấn/năm), mua 51% CTCP Phốt-pho Apatit (PAC, công suất 20 nghìn tấn/năm), mua CTCP Phốt-pho 6 với 635 tỷ (+16% tổng công suất), mua 51% TSB (ắc quy Tia sáng - nền tảng pin lithium tương lai)
    • Chiến lược M&A của DGC nhắm vào tài sản trong cùng chuỗi giá trị (tích hợp dọc) thay vì đa dạng hóa phi cốt lõi, kèm mục tiêu công nghệ cao hơn (từ phân bón bán dẫn pin lithium)
  • 2023-07

    • Năm 2021 kỷ lục 65.000 giao dịch M&A toàn cầu; 2022 giảm 17% khối lượng và 37% giá trị
    • Q1/2023 M&A toàn cầu giảm 48% xuống 575 tỷ USD so với 1,1 ngàn tỷ USD cùng kỳ 2022
    • Việt Nam H1/2023: 59 thương vụ, 2,6 tỷ USD (tháng 1-5); dự báo H2/2023 sôi động hơn nhưng kết quả rõ nét vào H2/2024
    • Fed tăng lãi suất liên tục, NHNN Việt Nam giảm lãi suất điều hành - chênh lệch lãi suất cản dòng vốn ngoại vào M&A