Chi phí vốn ngân hàng

4 min read

Key takeaway

Chi phí vốn thấp (từ chu kỳ lãi suất thấp) là yếu tố tạm thời hỗ trợ lợi nhuận ngân hàng; khi chu kỳ đảo chiều và LDR tăng, chi phí vốn tăng sẽ bào mòn NIM và lợi nhuận.

WHAT

Chi phí vốn (Cost of Funds - CoF) là mức lãi suất bình quân gia quyền ngân hàng phải trả cho các nguồn huy động (tiền gửi khách hàng, phát hành giấy tờ có giá, vay liên ngân hàng). Công thức: CoF = Tổng chi phí lãi / Tổng nguồn huy động. Lãi suất cho vay = CoF + biên lợi nhuận (NIM, thường 3-3,5% với ngân hàng Việt Nam). Chi phí vốn thấp khi lãi suất tiền gửi thấp; chi phí vốn cao khi ngân hàng phải cạnh tranh huy động hoặc lãi suất thị trường tăng. Biên lãi ròng (NIM) = Lãi suất cho vay - Chi phí vốn.

WHY/HOW

CoF phản ánh cấu trúc tài sản nợ thực tế của ngân hàng, không thay đổi tức thì khi NHNN hạ lãi suất điều hành. Khi ngân hàng đã huy động kỳ hạn dài (12 tháng) ở mức lãi suất cao trước đó, họ vẫn phải gánh chi phí đó cho đến khi khoản huy động đáo hạn - tạo ra độ trễ 4-6 tháng trước khi CoF thực sự giảm. Trong chu kỳ lãi suất giảm, chi phí vốn giảm nhanh hơn lãi suất cho vay (do kỳ hạn tiền gửi ngắn hơn khoản vay), tạo ra lợi nhuận tạm thời cho ngân hàng. Khi chu kỳ đảo chiều, chi phí vốn tăng trước, trong khi lãi suất cho vay tăng chậm hơn (do hợp đồng vay trung-dài hạn), bóp nghẹt NIM. Nhà đầu tư cần nhận diện giai đoạn trong chu kỳ để đánh giá bền vững của lợi nhuận ngân hàng.

Notes

  • 2025-03

    • ACB: COF giảm từ 4.98% (đỉnh 2019) xuống 3.34% (2024) nhờ lãi suất huy động thấp; chiến lược đa dạng hóa sang giấy tờ có giá dài hạn và thị trường liên ngân hàng (lãi suất liên ngân hàng thường thấp hơn LSHD ACB trừ giai đoạn cuối 2022) giúp kiểm soát COF tốt hơn các ngân hàng cùng quy mô - ACB

  • 2024-11

    • Q3/2024: lợi nhuận ngân hàng tăng 10-50% so với cùng kỳ chủ yếu nhờ chi phí vốn thấp hơn năm 2023
    • Thu nhập lãi thuần lại giảm so với cùng kỳ dù tăng trưởng tín dụng 8-13% - do ngân hàng đang hỗ trợ giảm lãi suất khoản vay cũ và mới
    • Tín hiệu: xu hướng lãi thuận lợi đang đảo chiều, nợ xấu Q3/2024 chưa giảm so với Q2

  • 2023-09

    • Chi phí huy động vốn T2/2023: OCB ~7%, VP ~7%, ACB hơn 5% - ngân hàng nhỏ/vừa khó hạ lãi cho vay
    • Ngân hàng quốc doanh lớn (Vietcombank, BIDV) có thị phần huy động lớn nên chi phí vốn thấp hơn - lợi thế cạnh tranh trong việc giảm lãi cho vay
    • Tỷ lệ huy động ngắn hạn cho vay trung dài hạn phải về 30% từ 01/10/2023 - thêm áp lực chi phí vốn toàn ngành
    • NIM ngành ~3%: cộng chi phí vốn cao thì rất khó giảm lãi suất cho vay; gốc vấn đề là phải giảm chi phí vốn đầu vào

  • 2023-05

    • Tháng 5/2023: lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng vẫn ở 8-9%, có nơi đỉnh 9% cuối 2022; thị trường liên ngân hàng ~5%
    • CoF cao khiến lãi suất cho vay khó xuống dưới 10%, dù NHNN đã hạ lãi suất điều hành 3 lần
    • Quy định tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung-dài hạn tiếp tục giảm từ 01/10/2023, càng tăng áp lực CoF

Backlinks