Cổ phiếu chu kỳ

5 min read

Key takeaway

Phần lớn cổ phiếu Việt Nam thuộc nhóm chu kỳ - lợi nhuận và giá cổ phiếu dao động mạnh theo chu kỳ lãi suất, tỷ giá, giá hàng hóa - thay vì tăng trưởng bền vững qua các chu kỳ; điều này đòi hỏi nhà đầu tư phải xác định đúng pha chu kỳ trước khi chọn cổ phiếu.

WHAT

Cổ phiếu chu kỳ (cyclical stocks) là cổ phiếu của doanh nghiệp có lợi nhuận biến động mạnh theo chu kỳ kinh tế, lãi suất, tỷ giá, hoặc giá hàng hóa đầu vào/đầu ra. Đặc điểm:

  • Lợi nhuận có đỉnh và đáy rõ rệt theo chu kỳ.
  • Giá cổ phiếu thường dẫn trước kết quả kinh doanh 6-12 tháng.
  • Critical success factor: phải xác định đúng “biến số then chốt” của ngành (giá thép, tỷ giá, lãi suất…) để dự báo lợi nhuận.

Ví dụ điển hình ở Việt Nam: ngân hàng (chu kỳ tín dụng/lãi suất), thép (chu kỳ giá thép/nhu cầu xây dựng), bất động sản (chu kỳ tín dụng/lãi suất), bán lẻ (chu kỳ tiêu dùng).

WHY/HOW

Cơ chế: khi các biến số vĩ mô thuận lợi (lãi suất thấp, tỷ giá ổn, giá nguyên liệu thấp), lợi nhuận nhóm chu kỳ tăng vọt và cổ phiếu tăng mạnh. Khi các biến số đảo chiều, lợi nhuận giảm nhanh. Khác với cổ phiếu tăng trưởng (growth stocks) - những công ty có mô hình kinh doanh tăng trưởng bền vững không phụ thuộc chu kỳ (Nvidia, các công ty công nghệ đột phá). Thị trường Việt Nam hiện thiếu hụt nhóm tăng trưởng - phần lớn doanh nghiệp lớn (ngân hàng, BĐS, thép, bán lẻ) đều thuộc nhóm chu kỳ, khiến VN-Index dao động trong biên độ hẹp thay vì bứt phá dài hạn.

Notes

  • 2024-06

    • VN-Index thường quanh ngưỡng 1.100-1.200 điểm (“mãi quay 1.1, 1.2”) do thiếu động lực tăng trưởng dài hạn từ doanh nghiệp.
    • Watch list 68 cổ phiếu của AFA Capital: hơn 40 mã thuộc nhóm chu kỳ, nhóm tăng trưởng bền vững chỉ một danh sách ngắn.
    • Ngành ngân hàng: Q1 lợi nhuận cao nhất (do tín dụng dồn cuối năm trước), giảm dần Q2-Q4 - đặc tính chu kỳ trong năm rõ rệt.

  • 2023-11

    • HPG Beta 5 năm = 1,34; sigma 37,5% vs VNINDEX 19,8% - biến động gấp đôi thị trường, điển hình cổ phiếu chu kỳ hàng hóa
    • HPG đặc biệt: dù chu kỳ mạnh nhưng doanh thu tăng từ 773 tỷ (2004) lên 149.680 tỷ (2021) - tăng 200x nhờ mở rộng công suất liên tục (Hải Dương → Dung Quất → Dung Quất 2)
    • ROE đỉnh 38% (2021) vs đáy 6,6% (2023): chênh 6x trong 2 năm - biên độ dao động của cổ phiếu chu kỳ thép điển hình

  • 2023-09

    • Phân loại thực tế VN30: cổ phiếu năng động (beta > 1,2): FPT, HPG, SSI, MBB, TCB, STB, VPB; cổ phiếu phòng thủ (beta < 1): PLX, VNM, GAS, REE
    • Chiến lược: mua nhóm beta cao khi thị trường tăng nóng, chuyển về nhóm beta thấp khi có dấu hiệu đảo chiều hoặc suy thoái

  • 2023-08

    • Bảng ma trận ngành thuận lợi theo 4 pha CKKT (Phục hồi/Tăng nóng/Đình lạm/Tăng phát) cho 9 nhóm ngành cấp 1: Viễn thông, Công nghiệp, Tiện ích, Tài chính, Vật liệu cơ bản, Công nghệ thông tin, Dược phẩm và hàng tiêu dùng thiết yếu, Dầu khí, Hàng tiêu dùng không thiết yếu - mỗi ngành có pha thuận lợi riêng, dùng để chọn cổ phiếu chu kỳ theo đúng pha hiện tại.
    • Có thể dùng chỉ số P/E thị trường chung trong 20 năm gần nhất để đánh giá mức hấp dẫn hiện tại trước khi giải ngân vào cổ phiếu chu kỳ.

  • 2023-01

    • HPG được bình chọn là “cổ phiếu của năm 2022”: vừa lãi nhất (ai mua đáy 2022) vừa lỗ nhất (ai mua đỉnh 2021)
    • Chu kỳ HPG lịch sử: 2010-16 thịnh; 2018-19 sụt; cuối 19-2021 tăng (đỉnh 35.000 tỷ lợi nhuận); 2022 sụt; 2023 kỳ vọng phục hồi
    • Ngành chu kỳ tiêu biểu: hàng hóa (thép, commodity), tài chính/chứng khoán, ngân hàng

  • 2022-06

    • Được đề cập ngầm khi so sánh: trong tăng trưởng, cổ phiếu phòng thủ kém hơn nhóm khác (ngụ ý nhóm chu kỳ/tăng trưởng)

  • 2021-06

    • Tháng 5-6/2021, dù TP.HCM áp chỉ thị 15-16, cổ phiếu ngân hàng, chứng khoán, dầu khí, thép vẫn tăng mạnh nhờ F0 đổ tiền ồ ạt
    • Làn sóng COVID 4-5 (2021): ngân hàng, chứng khoán, dầu khí, thép dẫn đầu; bán lẻ đứng yên dù VNIndex +10.9%

  • 2021-03

    • Tesla và cổ phiếu công nghệ Nasdaq giảm ~20% từ đỉnh trong khi cổ phiếu chu kỳ như thép, dầu khí ở Việt Nam tăng mạnh - minh họa điển hình cho sector rotation từ tăng trưởng sang chu kỳ khi kinh tế phục hồi hậu COVID-19

  • 2020-12

    • Cuối 2020, chuyên gia SGI phân loại: chu kỳ cao (ngân hàng, xây dựng, thép, BDS, chứng khoán) vs. ổn định (tiện ích nước, bán lẻ tiêu dùng); khuyến nghị tùy khẩu vị rủi ro để chọn nhóm phù hợp trong danh mục 2021

Backlinks