Biên lợi nhuận dầu khí

4 min read

Key takeaway

Crack spread - chênh lệch giữa giá dầu thô đầu vào và giá thành phẩm đầu ra - là chỉ số đo lường trực tiếp biên lợi nhuận của doanh nghiệp lọc hóa dầu, cao hơn trong giai đoạn nguồn cung chế phẩm thiếu hụt.

WHAT

Chuỗi giá trị ngành dầu khí gồm 3 phân khúc: thượng nguồn (khai thác), trung nguồn (vận chuyển, lưu trữ) và hạ nguồn (lọc hóa dầu, phân phối). Crack spread là chênh lệch giá bán sản phẩm chế biến (xăng, dầu diesel, hóa chất) so với giá dầu thô đầu vào - đây là biên lợi nhuận thô của hạ nguồn. Khi giá dầu cao nhưng cung chế phẩm thiếu, crack spread có thể tăng độc lập với giá dầu thô.

WHY/HOW

Trong chu kỳ lạm phát năng lượng, các doanh nghiệp khai thác (thượng nguồn) hưởng lợi trực tiếp từ giá dầu cao. Doanh nghiệp lọc hóa dầu (hạ nguồn) hưởng lợi kép nếu crack spread giữ cao. Nhà đầu tư nên theo dõi cả 2 chỉ số: giá dầu Brent/WTI và crack spread cụ thể của doanh nghiệp để đánh giá triển vọng lợi nhuận.

Notes

  • 2026-03

    • Giá dầu liên kết gián tiếp với lợi nhuận nhà thầu EPCI dầu khí: giá dầu cao → chủ mỏ tăng E&P capex → nhà thầu nhận đơn hàng mới (độ trễ 1-2 năm từ FID đến ghi nhận doanh thu)
    • PVS/PTSC Q4/2025 LNST 807 tỷ (44% cả năm, +148.9% QoQ) - phản ánh đặc thù back-loaded của nhà thầu EPCI: ghi nhận lợi nhuận mạnh cuối năm khi quyết toán dự án
    • Chính sách NQ70-NQ79 hỗ trợ E&P trong nước: PVN được phân quyền phê duyệt dự án - đẩy nhanh Lô B, Nam Du U Minh, Cá Voi Xanh (tổng 5 tỷ USD, FID 2027-2028)
    • Net cash position PVS: tiền mặt ròng ~27,200 VND/CP (83% thị giá giá 40,000), EV/EBITDA 1.8x - phản ánh bảng cân đối mạnh đặc trưng nhà thầu dầu khí ít nợ vay

  • 2024-02

    • PLX (phân phối bán lẻ): biên lợi nhuận phân phối được nhà nước quy định định mức (chi phí + lợi nhuận định mức) - khác với crack spread lọc dầu là thị trường
    • Lợi nhuận PLX phụ thuộc vào (1) định mức phân phối được nhà nước công nhận, (2) lãi/lỗ tồn kho khi giá dầu biến động, (3) cơ cấu sản phẩm (premium mix)
    • EPS PLX dao động 784-3.432đ/cp giai đoạn 2019-2022 - phần lớn do hiệu ứng tồn kho, không phải biến động biên phân phối

  • 2023-09

    • Crack spread (chênh lệch giá xăng thành phẩm trừ dầu thô) 2021-2023: dao động 60-140, đỉnh cao năm 2022, về mức bình thường 80-100 năm 2023
    • Day rate giàn khoan Đông Nam Á 12/2017-2023: tăng từ mức 50.000-100.000 USD/ngày lên 200.000+ USD/ngày khi utilization tăng mạnh
    • Lọc hóa dầu hạ nguồn (BSR, PLX): biên lợi nhuận phụ thuộc crack spread theo giá Platts, tồn kho 45 ngày nên có độ trễ so với giá dầu thô
    • Chuỗi 3 phân khúc: thượng nguồn (khai thác E&P: PVT, PVS, POS) - trung nguồn (xử lý khí, vận tải: GAS, PJT, PVP) - hạ nguồn (lọc dầu, phân phối: PLX, OIL, BSR)

  • 2022-06

    • Giá dầu duy trì trên 100-120 USD/thùng; giá vốn khai thác dầu khí Việt Nam ~45 USD/thùng - biên lợi nhuận rất cao
    • Crack spread BSR (Bình Sơn) liên tục tăng, vượt 30 USD/thùng - chỉ báo lợi nhuận mạnh nửa cuối 2022
    • Độ trễ khoảng 2 quý giữa giá dầu tăng và kết quả kinh doanh dầu khí ghi nhận

Backlinks