An ninh lương thực

3 min read

Key takeaway

An ninh lương thực toàn cầu dễ bị tổn thương khi một số ít quốc gia xuất khẩu lớn áp lệnh hạn chế hoặc khi các tuyến vận chuyển chiến lược bị gián đoạn; tác động lan truyền mạnh nhất tới nước nhập khẩu thu nhập thấp.

WHAT

An ninh lương thực là trạng thái tất cả mọi người đều có đủ khả năng tiếp cận lương thực an toàn, đầy đủ dinh dưỡng và bền vững. Ở cấp độ toàn cầu, an ninh lương thực phụ thuộc vào sự ổn định của chuỗi cung ứng, chính sách thương mại của các nước xuất khẩu lớn và các tuyến hàng hải chiến lược. Ở cấp vĩ mô quốc gia, an ninh lương thực gắn liền với cơ cấu rổ CPI - nước có tỷ trọng lương thực cao trong CPI sẽ dễ kiểm soát lạm phát hơn nếu chủ động sản xuất trong nước.

WHY/HOW

Một số ít quốc gia (Mỹ, Ukraine, Nga, Ấn Độ, Thái Lan) kiểm soát phần lớn xuất khẩu lương thực toàn cầu - do đó bất kỳ cú sốc nào từ nhóm này (chiến tranh, hạn chế xuất khẩu, thiên tai) đều lan truyền nhanh thành biến động giá toàn cầu. Các nước thu nhập thấp nhập khẩu lương thực thiếu đệm dự trữ và năng lực tài chính để hấp thụ sốc giá, nên bị tổn thương nhất. Nước tự chủ sản xuất lương thực (như Việt Nam) ít bị tổn thương hơn qua kênh giá nhập khẩu; đây là lý do cơ cấu rổ CPI và tỷ trọng lương thực trong đó là yếu tố quan trọng khi dự báo lạm phát.

Notes

  • 2023-09

    • Ấn Độ cấm gạo trắng (~11% sản lượng) + thuế 20% gạo đồ (~18%) - cộng lại ~29% xuất khẩu bị hạn chế trong cùng giai đoạn 7-8/2023
    • Ấn Độ chiếm 40%+ xuất khẩu gạo toàn cầu; lệnh hạn chế tạo áp lực giá toàn thị trường, kẻ thắng là các nước xuất khẩu cạnh tranh (Việt Nam, Thái Lan, Pakistan)

  • 2023-07

    • Nga rút Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen (17/7/2023) + Ấn Độ cấm xuất khẩu gạo trắng (20/7/2023) cùng lúc tạo áp lực kép lên an ninh lương thực toàn cầu
    • Ấn Độ chiếm hơn 40% tổng sản lượng gạo xuất khẩu toàn cầu; lệnh cấm gây chao đảo thị trường
    • IMF cảnh báo giá lương thực có thể tăng cao hơn, đặc biệt ở nước thu nhập thấp

  • 2022-12

    • Việt Nam kiểm soát CPI dưới 4% (mục tiêu) trong bối cảnh lạm phát toàn cầu cao, một phần nhờ tỷ trọng lương thực lớn trong rổ CPI và Việt Nam chủ động sản xuất lương thực
    • Các nước nhập khẩu lương thực thuần túy chịu áp lực lạm phát mạnh hơn do giá lương thực thế giới tăng theo dầu và đứt gãy chuỗi cung ứng Nga-Ukraine

Backlinks