fin·notes← fin·eco

Đánh giá lại tài sản tạo lợi nhuận

4 min read

Key takeaway

Lợi nhuận ghi nhận từ việc đánh giá lại hàng tồn kho, bất động sản tồn kho hoặc giá trị công ty được thâu tóm là lợi nhuận phi tiền mặt, không bền vững và thường là dấu hiệu cần điều tra thêm.

WHAT

Đánh giá lại tài sản tạo lợi nhuận xảy ra khi doanh nghiệp ghi nhận chênh lệch dương từ việc tăng giá trị tài sản (hàng tồn kho, BĐS, cổ phần công ty thâu tóm) lên báo cáo kết quả kinh doanh. Theo chuẩn kế toán VAS, một số trường hợp cho phép ghi nhận lãi đánh giá lại qua P&L thay vì qua vốn chủ sở hữu. Một trường hợp phổ biến khác: khi nhà đầu tư mua thêm cổ phần để chuyển một khoản đầu tư từ trạng thái không kiểm soát (công ty liên doanh/liên kết) sang có quyền kiểm soát (công ty con), phần sở hữu cũ phải được đánh giá lại theo giá trị hợp lý tại thời điểm chuyển đổi.

WHY/HOW

Phát hiện qua:

  1. So sánh giá trị hàng tồn kho/tài sản qua các kỳ trên bảng CĐKT - tăng bất thường dù doanh thu không tăng tương ứng là cờ đỏ
  2. Tìm các khoản ‘lãi đánh giá lại’ hoặc ‘lãi mua giá rẻ’ trong thuyết minh
  3. Loại trừ các khoản lợi nhuận phi tiền mặt này khi tính lợi nhuận cốt lõi (core earnings)
  • Với trường hợp chuyển liên doanh/liên kết thành công ty con: chênh lệch giữa giá trị đánh giá lại và giá gốc của phần sở hữu cũ được ghi thẳng vào thu nhập khác/lợi nhuận, dù đây là khoản lãi phi tiền mặt phát sinh từ một giao dịch cấu trúc lại quyền sở hữu chứ không phải từ hoạt động kinh doanh cốt lõi - cần đối chiếu với thuyết minh hợp nhất kinh doanh để tìm nguồn gốc thực của khoản tăng lợi nhuận đột biến.

Notes

  • 2026-08

    • Case study VCB (Vietcombank) quý 2/2026: VCB nâng sở hữu tại công ty liên doanh Vietcombank Bonday Benthanh (chủ sở hữu tòa nhà Vietcombank Tower tại TP.HCM) từ 52% (không có quyền kiểm soát, hạch toán là công ty liên doanh liên kết) lên 100% (mua thêm 18% từ Sharecorp và 30% từ Bonday Investment) - có quyền kiểm soát nên phải chuyển sang hợp nhất công ty con và đánh giá lại phần sở hữu 52% cũ (giá gốc khoảng 564 tỷ) lên khoảng 3.000 tỷ, chênh lệch ghi vào thu nhập khác khoảng 4.600 tỷ trong quý 2/2026
    • Khoản đánh giá lại này giải thích phần lớn lý do lợi nhuận VCB tăng 64,7% (quý 2 YoY) và 36,92% (lũy kế 6 tháng YoY) dù tăng trưởng tín dụng 6 tháng chỉ 0,05% - gần như thấp nhất toàn ngành

  • 2023-11

    • NVL Q1/2023 ‘lợi nhuận khủng - ảo hay thực’: lãi lớn phát sinh từ bút toán tái cơ cấu nợ/đánh giá lại tài sản, không đi kèm dòng tiền thực - dẫn chứng điển hình cần loại trừ lợi nhuận phi tiền mặt khi đánh giá sức khỏe DN BDS đang khủng hoảng thanh khoản

  • 2022-07

    • Phổ biến trong các DN BĐS VN: đánh giá lại dự án BĐS tồn kho để tạo lợi nhuận; đánh giá lại giá trị thâu tóm công ty - sau khi mua lại công ty X, ghi lãi từ chênh lệch giá trị hợp lý so với giá mua

Backlinks