Tóm tắt
TS. Cấn Văn Lực cập nhật bức tranh vĩ mô toàn cầu và Việt Nam ngay sau khi Mỹ công bố thuế đối ứng (2/4/2025) và hoãn 90 ngày (9/4). Các tổ chức đồng loạt hạ dự báo tăng trưởng: thế giới giảm ~1 điểm % còn 1,8%, Mỹ còn ~1,6-1,7%, Việt Nam điều chỉnh từ kỳ vọng 8% xuống kịch bản cơ sở 6,5-7%. Bài phân tích cấu trúc tăng trưởng GDP Việt Nam theo hướng cung (dịch vụ ~48%) và hướng cầu (tiêu dùng ~69%, đầu tư ~37%, xuất khẩu ròng chỉ ~6,5%), lý giải vì sao tỷ giá năm 2025 chỉ ở thế giằng co (dự báo tăng 3-4%) và vì sao Việt Nam không nên/không cần phá giá để thúc đẩy xuất khẩu. Kết luận: phải đàm phán hạ thuế từ 46% xuống 20-25%, củng cố nội lực, đa dạng hóa thị trường, minh bạch xuất xứ chống trung chuyển.
Outline / Ý chính
- Hạ dự báo tăng trưởng đồng loạt trong 1 tháng: thế giới 2,7% xuống 1,8%; Mỹ 2,7% xuống 1,6-1,7%; Trung Quốc 5% xuống 4,2-4,5%; Việt Nam còn 6,5-7%. Xác suất suy thoái Mỹ từ 60-65% giảm còn ~35% sau khi hoãn 90 ngày.
- Giá dầu giảm do cầu yếu: bình quân 2025 ~65-68 USD, 2026 ~60-61 USD (so với đỉnh 100 USD năm 2022). Lạm phát hàng hóa toàn cầu đi ngang/giảm nhẹ.
- Fed dự kiến hạ lãi suất 2-3 lần năm 2025, phụ thuộc thuế quan (thuế cao thì lạm phát đẩy lên, Fed lưỡng lự hạ, USD mạnh hơn).
- Lãi suất điều hành Việt Nam: tái chiết khấu 3%, tái cấp vốn 4,5%; quan điểm không cần hạ thêm vì đã thấp, tương đương lạm phát kỳ vọng 4-4,5%, và lãi suất điều hành NHNN ít chi phối thị trường (thị trường nhìn lãi suất huy động/cho vay).
- Chỉ số rủi ro chính sách thương mại toàn cầu vọt lên ~600 điểm, cao nhất từ 1986, gấp đôi nhiệm kỳ 1 Trump (faster, greater, bất chấp thông lệ).
- Cấu trúc tăng trưởng GDP: hướng cung dịch vụ ~48%; hướng cầu tiêu dùng ~69%, đầu tư ~37%, xuất khẩu ròng chỉ ~6,5% (xuất siêu hàng hóa 24 tỷ USD nhưng nhập siêu dịch vụ 12 tỷ USD).
- Vòng quay tiền vẫn chậm (2024 ~0,67, 2025 ~0,8-0,9), dưới 1 cho thấy tiền bị nghẽn ở đâu đó (chứng khoán/BĐS/hàng tồn kho).
- Tỷ giá thế giằng co: chiến tranh thương mại và lãi suất USD cao đẩy tỷ giá lên; Fed hạ lãi suất và kinh tế Mỹ yếu kéo USD xuống. Dự báo VND mất giá 3-4% (nhẹ hơn mức 5% năm 2024).
- Thuế đối ứng: mức nền 10% mọi nước từ 5/4; mức đối ứng bổ sung Việt Nam 46% (đứng thứ 5), Trung Quốc 54% rồi leo thang lên 145% (Trung Quốc đáp trả 125%). Loại trừ nhôm/thép/linh kiện ô tô đã bị 25% trước đó.
- Tác động Việt Nam: 3 cơ hội (kích cầu nội Mỹ tăng nhập khẩu, dịch chuyển chuỗi cung ứng, nới điều kiện xuất khẩu khí hóa lỏng/sản phẩm xanh) và 4 thách thức (rủi ro bị áp thuế, điều tra trung chuyển/gian lận xuất xứ, hàng Trung Quốc dư thừa dồn sang, áp lực FDI dịch chuyển).
- Kịch bản cơ sở (xác suất 60%): đàm phán xuống 20-25% thuế thì xuất khẩu giảm 3-4,5%, GDP 6,5-7%; kịch bản xấu 46% (20%); kịch bản tốt 10% (20%).
- Kiến nghị: tăng nhập khẩu từ Mỹ, kiểm soát xuất xứ/trung chuyển, giải quyết 24 rào cản trong 14 lĩnh vực Mỹ nêu, củng cố nội lực (thị trường 101 triệu dân), tận dụng 17 FTA (mới khai thác ~31% ưu đãi), đa dạng hóa (bài học Mexico 80% và Canada 78% phụ thuộc Mỹ).
Khái niệm trích xuất
- Thuế quan đối ứng Mỹ - enrich: chi tiết 4 loại đối ứng, mức 10% nền + 46% bổ sung, leo thang Mỹ-Trung 145%, ba kịch bản tăng trưởng Việt Nam
- Lãi suất điều hành - enrich: tái chiết khấu 3% / tái cấp vốn 4,5%, lý do không cần hạ thêm, lãi suất điều hành NHNN ít chi phối thị trường
- Thao túng tiền tệ - vì sao Việt Nam tránh phá giá để không bị Mỹ cáo buộc thao túng tiền tệ
- Tỷ lệ nội địa hóa - nội lực yếu, FDI chiếm 72% xuất khẩu và nhập nhiều, công nghiệp hỗ trợ kém
- Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu - enrich: bài học Mexico/Canada phụ thuộc Mỹ, tận dụng 17 FTA, củng cố thị trường nội địa
- Vòng quay tiền - enrich: số liệu 2024 ~0,67 dưới 1, tiền nghẽn trong nền kinh tế