Tiền rẻ

3 min read

Key takeaway

Tiền rẻ không chỉ là lãi suất thấp mà còn phải có cung tiền dồi dào, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận đòn bẩy tài chính với chi phí thấp. Lãi suất giảm trên danh nghĩa chưa đủ - phải thẩm thấu vào thị trường thực.

WHAT

Tiền rẻ (easy money) là trạng thái của nền kinh tế khi: (1) lãi suất thực tế thấp, (2) cung tiền được mở rộng, (3) doanh nghiệp dễ tiếp cận tín dụng với chi phí thấp và đòn bẩy tài chính cao. Cần phân biệt hai chiều: giá tiền (lãi suất) và lượng tiền (cung tiền, tăng trưởng tín dụng).

WHY/HOW

Trong giai đoạn tiền rẻ, doanh nghiệp tận dụng đòn bẩy để mở rộng sản xuất/đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giá tài sản. Ngân hàng trung ương tạo ra tiền rẻ bằng cách hạ lãi suất điều hành VÀ/HOẶC hạ tỷ lệ dự trữ bắt buộc (tăng số nhân tiền). Chính sách tiền tệ nới lỏng không trực tiếp nhắm vào thị trường chứng khoán mà nhằm kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng GDP. Lãi suất thấp làm lợi suất tiền gửi/trái phiếu kém hấp dẫn, buộc nhà đầu tư chuyển sang cổ phiếu/bất động sản/vàng để tìm lợi nhuận; kéo dài nhiều năm, tiền rẻ tạo vòng phản hồi dương đẩy giá tài sản tăng liên tục và có thể dẫn đến bong bóng tài sản.

Notes

  • 2023-08

    • Tiền rẻ rất ít khi xảy ra; giai đoạn 2009-2010 NHNN bơm tiền ồ ạt, tín dụng tăng 30-35%
    • Khi NHNN bơm tiền ra thị trường - tiền nhiều - đây là giai đoạn tiền rẻ (cái gì nhiều thì rẻ)
    • Lãi suất giảm theo chuỗi: NHNN → NHTM liên ngân hàng → NHTM cho dân/DN vay

  • 2023-04

    • Q1/2023: tăng trưởng tín dụng chỉ 1,61% so với 4,03% Q1/2022 - tiền chưa thực sự rẻ trên thực tế
    • Lãi suất điều hành Việt Nam đã giảm 2 lần nhưng vẫn cao hơn đáy covid 2020-2022; lãi suất vay mua nhà thực tế vẫn quanh 6-7%
    • Mỹ trải qua giai đoạn tiền rẻ hơn 10 năm: từ sau khủng hoảng tài chính 2008 đến 2021 (kéo dài do covid)

  • 2021-06

    • Tháng 1-6/2021: hơn 100.000 tài khoản chứng khoán mới mở/tháng; VNIndex đạt 1.374 điểm (+10.9% trong tháng 5-6) - điển hình thị trường tăng nhờ thanh khoản dồi dào
    • Cảnh báo: khi thanh khoản rút đi trong 3-4 tháng tới, nhiều F0 có thể mất tiền - tiền nhiều chứ không phải kinh tế tốt là động lực chính

  • 2020-09

    • Lãi suất 0-0,25% từ sau khủng hoảng 2008 duy trì cả thập kỷ; Dow Jones tăng từ ~7.000 (2009) lên ~28.000 (2020) - minh họa hiệu ứng tiền rẻ kéo dài lên giá tài sản

Backlinks